Corfu Museum

Petsalis: Collection Of Corfu Island,Greece documents

Ιστορία

Μιχαήλ Γλυκάς: Ο Κερκυραίος γραμματικός του Αυτοκράτορα Μανουήλ Α! Κομνηνού

 

Ο Μιχαήλ Γλυκάς  γεννήθηκε το πρώτο τέταρτο του δωδέκατου αιώνα στην Κέρκυρα και πέθανε με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους το 1204. Έζησε στην πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και γνώρισε την διοίκηση της κάτω από δύο Αυτοκράτορες .Το 1118 ανεβαίνει στο θρόνο ο Ιωάννης Β!, τον οποίον το 1143 θα διαδεχτεί ο Μανουήλ Α!.

Ακριβής ημερομηνία γέννησης δεν έχει διατυπωθεί, επίσης υπάρχει μια αμφιβολία στους ιστοριογράφους για το τόπο γέννησης του, μιλώντας άπαντες για πιθανό τόπο γέννησης την Κέρκυρα. Θα προσπαθήσουμε να αποδείξουμε ότι η Κέρκυρα δεν είναι ο πιθανός τόπος γέννησης αλλά ότι είναι ο πραγματικός τόπος που γεννήθηκε ο Γλυκάς.

Το θέμα και η αμφισβήτηση έπρεπε να είχε λήξει από το 1896 όταν ο Emile Legrand (1) είχε επιχειρήσει να δώσει τέλος στη συζήτηση περί καταγωγής τον Γλυκά κάνοντας για πρώτη φορά γνωστή στη Δύση μια έκδοση του Χρονικού του Χριστόδουλου Ενθυμιάδη(2) από ένα χειρόγραφο της Μονής Κλημάδων(3)

 που έφερε στη δεύτερη σελίδα του μια επιγραφή πού δήλωνε πως ο Γλυκάς ήταν «Κερκύρας Θρέμμα» και πάνω στην οποία στηρίζεται η άποψη της κερκυραϊκής τον καταγωγής.

Όλοι οι ερευνητές για τον Γλυκά και τη ζωή του έχουν

ως βάση τον Legrand τον Krumbacher και τον Ευστρατιάδη.

 

O H. Pernot, επιβεβαιώνει ότι ο Γλυκάς ήταν από την Κέρκυρα δημοσιεύοντας το άρθρο «Η διάλεκτος της Κέρκυρας στον Μιχαήλ Γλυκά». Ο ιστορικός αυτός μελετώντας σε βάθος το ποίημα του Γλυκά «Χρονικόν», 581 ιαμβικών στίχων, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι χρησιμοποιεί λέξεις της Κερκυραϊκής διαλέκτου. (4)

Ένα άλλο ερώτημα είναι το  πως ο Γλυκάς βρέθηκε από την Κέρκυρα πλησίον του βυζαντινού Αυτοκράτορα;

Η Β΄ Σταυροφορία (1147 - 1148) πρόσφερε στον  Ρογήρο Β΄ της Σικελίας την μεγάλη ευκαιρία να επιτεθεί στην Κέρκυρα που ανήκε στην  Βυζαντινή αυτοκρατορία.

Για τον Ρογήρο, η επίθεση  αποσκοπούσε στην επίδειξη της πολεμικής ετοιμότητας του βασιλείου του. Έχοντας μόλις προάγει τον εαυτό του από Κόμη σε Βασιλιά της Σικελίας , προσπαθούσε ακόμη να συγκροτήσει το βασίλειό του στη Σικελία και τη νότια Ιταλία. Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Μανουήλ, από την πλευρά του, ήθελε να δώσει ένα μάθημα σε αυτόν τον σφετεριστή μεταχειρίζονταν τον ως επαναστάτη ή πειρατή και δείχνοντάς του τι μπορούσε να κάνει μια πραγματική αυτοκρατορία. Αν και η επιδρομή προκάλεσε κάποια αναταραχή στη βυζαντινή πρωτεύουσα, λίγο μπόρεσε να εκτρέψει την προσοχή των βυζαντινών επιχειρήσεων για την υπεράσπιση της Κέρκυρας. Στο τέλος, η αριθμητική υπεροχή των Βυζαντινών ανάγκασε τους Νορμανδούς της Σικελίας να παραδοθούν το θέρος του 1149.

 

Οι Βυζαντινοί έμειναν και πολεμούσαν στο νησί για 2 χρόνια, από το 1147  έως το 1149.Συμπίπτουν οι ημερομηνίες με την ενηλικίωση του Γλυκά και την ενδεχόμενη μετάβασή του στην Κωνσταντινούπολη.

Μια άλλη ευρύτερη ένδειξη μας δίνει ο ίδιος όταν στους πρώτους στοίχους του ποιήματος «Στίχοι γραμματικού Μιχαήλ του Γλυκά ούς έγραψε καθ΄ ον κατεσχέθη καιρόν εκ προσαγγελίας χαιρεκάκου τινός»

διηγείται πως ξεκίνησε τη ζωή του. (5)

Ἤμουν παιδίν, ἐγήρασα, πολὺν διῆλθον κόσμον,

σοφῶν ἀρχαίων ἤκουσα, πολλὰς ἀνέγνων βίβλους,

πάντων ἐν πείρᾳ γέγονα, πᾶσαν ὁδὸν ἐξεῦρον,

πλάσματα πάλιν μυθικὰ καὶ λόγους γραϊδίων

 

ἠκριβωσάμην, φασιν, ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων,

τὴν γνῶσιν σχεῖν πειρώμενος πάντων καὶ τῶν τυχόντων

καὶ μὴ καταβαπτίζεσθαι βυθῷ τῆς ἀγνωσίας.

Ὡς δέ τις μεγαλέμπορος θέλων πολλὰ κερδῆσαι

δεινοῦ παντὸς ὑπερορᾷ, κατατολμᾷ θαλάσσης

καὶ τὰ φρικτὰ καταφρονεῖ χάσματα τῶν κυμάτων

καὶ πορροτάτω στέλλεται πάντως ριψοκινδύνως,

οὕτως εἰς πλάτος ἐμαυτὸν ἀφῆκα τὸ τοῦ λόγου,

κἀκείθεν ὅλον φορυτὸν χρυσίου καὶ μαργάρων

καὶ θησαυρὸν πολύολβον ἐπλούτησα τὴν γνῶσιν,

 

 

Ήμουν παιδί, γέρασα, γύρισα τον κόσμο ,

αφού άκουσα αρχαίους σοφούς, διάβασα πολλά βιβλία

από όλα πήρα πείρα, κάθε τι που στον δρόμο μου βρήκα,

μυθικά πρόσωπα και ακριβολογούσες γριούλες

 όσα μου είπαν, από παιδί,

έχων την γνώση και πεπειραμένος των πάντων και των  τυχαίων γεγονότων

 και χωρίς να βυθίζομαι στην αγνωσία.

 Ως μεγαλέμπορας θέλοντας πολλά να κερδίσω

 με ατελείωτες ώρες δεινών, τολμώντας στην θάλασσα

και καταφρονώντας τα ύψη των κυμάτων,

  όσο το δυνατόν πιο μακριά, ριψοκίνδυνα,

αφήνοντας τον εαυτόν μου σε όλο το πλάτος  από τη μια μεριά έως την άλλην, του λόγου

το φορητό χρυσάφι, με μαργαριτάρια  και μεγάλο θησαυρό γέμισα την γνώση.

Είναι εμφανές ότι κατάγεται από θαλασσινό μέρος καθότι έγινε θαλασσοπόρος έμπορος και αντιμετώπισε όλες τις σχετικές δυσκολίες της θάλασσας. Παράλληλα  τονίζει την αγωνία του για απόκτηση

γνώσης.

Ο Γλυκάς υπηρέτησε ως γραμματικός, αυτοκρατορικός γραμματέας, στο δικαστήριο του Κομνηνού Μανουήλ έως το 1159 . Η θέση αυτή κατείχαν άτομα μορφωμένα και έμπιστα στον Αυτοκράτορα. Ο Μιχαήλ Γλυκάς θεωρείται από όλους τους βυζαντινολόγους πολύ πιο έγκυρος ιστορικός

Το 1159 καταδικάστηκε από τον αυτοκράτορα σε φυλακή και τύφλωση. Για τους λόγους της τιμωρίας του Γλυκά από τον αυτοκράτορα υπάρχουν δύο απόψεις. Η πρώτη είναι  ο ύποπτος ρόλος του Γλυκά σε πολιτική συνωμοσία
Το 1158-59 ενώ ο Μανουήλ βρισκόταν σε μια αποστολή στην Κιλικία και τη Συρία, συνέβη στην Κωνσταντινούπολη η συνωμοσία για την ανατροπή του θρόνου του. Ήταν επικεφαλής ο Θεόδωρος Στυπιώτης υπεύθυνος της πολιτικής διοίκησης και ο άνθρωπος που «κρατούσε το Μελανοδοχείο» δηλ. ο άνθρωπος που υπέγραφε και δέσμευε την Αυτοκρατορία . Ο Στυπιώτης προείπε σε πολλούς, ότι η διάρκεια της αυτοκρατορίας είχε ήδη μετρηθεί, και ότι οι Ρωμαίοι θα έπρεπε να δώσουν εξουσία σε έναν πιο ώριμο άντρα που θα έκανε «το κράτος» να διοικείται  όπως η δημοκρατία. Όταν ο Μανουέλ ενημερώθηκε  για την πλοκή ,από την αυτοκράτειρα Ειρήνη, έστειλε εντολή για σύλληψη και τύφλωση του Στυπιώτη και τους 
άλλους συνωμότες. Την ίδια στιγμή της ντροπής του Στυπιώτη, ο Γλυκάς κρατήθηκε στη φυλακή, όπως και ο ξάδερφος του Μανουήλ, Ανδρόνικος.

Η δεύτερη και επικρατούσα άποψη είναι η θρησκευτική διαμάχη του Γλυκά με τον Αυτοκράτορα η οποία αφορούσε την αστρολογία.

Ας προσπαθήσουμε να αποκαλύψουμε το μυστήριο και το κίνητρο για την κριτική του διαφωνία για την υπεράσπιση της αστρολογίας του από τον Αυτοκράτορα Μανουήλ. Κάποιος μοναχός από τη μονή Παντοκράτορος προσπάθησε να "πολεμήσει" και τάχθηκε εναντίον της αστρολογίας, πράξη που είχε ως άμεση συνέπεια την (αντ)απάντηση του αυτοκράτορα με χρήση πατερικών χωρίων. Το γεγονός αυτό, κατά πάσα πιθανότητα, προκάλεσε την αντίδραση του Γλυκά, ο οποίος με τη σειρά του φαίνεται πως κατηγόρησε τον αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνό για το ενδιαφέρον του στην αστρολογία.(6) Ο στόχος του ήταν να κατασκευάσει ένα επιχείρημα που να αποδεικνύει ότι υπήρχε ένα είδος αστρολογίας που δεν έρχεται σε αντίθεση με το χριστιανικό δόγμα. Αυτή η άποψη δεν έρχεται σε αντίθεση με μια βασική χριστιανική υπόθεση της υπεροχής του Θεού και των πολλαπλών τρόπων με τους οποίους γνωστοποιεί τη θέλησή του. Σε αυτό το βαθμό ο Μανουήλ Κομνηνός ήταν επιτυχής στην προσπάθειά του. Ο Γλυκάς στηρίζει την απόρριψή του όχι τόσο ενάντια στα φιλοσοφικά επιχειρήματα του Μανουήλ όσο στους ισχυρισμούς των αποδεικτικών στοιχείων του, τα οποία όντως ήταν πολύ αμφισβητήσιμα σε ορισμένα μέρη και αληθινά  σε άλλα μέρη. Με τη νοημοσύνη, την ικανότητα, τη διάκριση αντίληψης, τη διοίκηση των πηγών του και την κρίσιμη επιδεξιότητα, ο Γλυκάς κατέστρεψε όχι μόνο το επιχείρημα του Μανουήλ, αλλά έθεσε επίσης αμφιβολίες για την ηθική και λογοτεχνική ακεραιότητα του. Με αυτόν τον τρόπο ο Μιχαήλ Γλυκάς ζήτησε να εξαφανίσει τη φήμη του Μανουήλ Κομνηνό στα μάτια των απογόνων του. Αυτό ήταν πολύ σκληρό για ένα Αυτοκράτορα ο οποίος ενδιαφέρονταν πολύ για την υστεροφημία του.

 Ο Μανουήλ Κομνηνός και ο Μιχαήλ Γλυκάς είναι δύο φωνές που, στο δωδέκατο αιώνα, συνοψίζουν και επαναδιατυπώνουν για την εποχή τους την αιώνια συζήτηση σχετικά με τη σωστή σχέση της ανθρωπότητας με τα αστέρια.

Ο Γλυκάς παρέμεινε στη φυλακή πιθανώς μέχρι το έτος 1164, Παρά το γεγονός ότι καταδικάστηκε σε τύφλωση φαίνεται ότι ήταν σε θέση να συνεχίσει το συγγραφικό έργο του. Θεωρείται ότι δεν ήταν πολύ καιρό σε ελευθερία και ακολούθησε τον μοναχικό βίο.

«Στίχοι γραμματικού Μιχαήλ του Γλυκά ούς έγραψε καθ΄ ον κατεσχέθη καιρόν εκ προσαγγελίας χαιρεκάκου τινός»

Το ποίημα αποτελείται από 581 ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους στίχους και γράφτηκε πιθανότατα το 1159. Ο ποιητής απευθύνεται στον αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνό και ζητά να τον απελευθερώσει από τη φυλακή, όπου βρέθηκε άδικα –όπως ισχυρίζεται ο εξαιτίας της διαβολής ενός κακόβουλου γείτονα. Αφηγείται –σύμφωνα με τις συμβάσεις του είδους– τα γεγονότα «από κτίσεως κόσμου» μέχρι τον θάνατο του αυτοκράτορα Αλέξιου Α΄ Κομνηνού (1118).

Για διάστημα τουλάχιστον πέντε ετών, μέχρι το 1164, όταν γράφει το δεύτερο ποίημά του, φαίνεται πως παρέμενε ακόμα στη φυλακή του παλατιού της Κωνσταντινούπολης. Το περιεχόμενο του δευτέρου ποιήματος είναι αρχικά των 124 δεκαπεντασυλλάβων του είναι αρχικά πανηγυρικό καθώς γιορτάζει την αυτοκρατορική νίκη στην Ουγγαρία. Μετά από μία μετάβαση περίπου τριάντα στίχων, ο ύμνος μετατρέπεται σε παρακλητική αίτηση απελευθέρωσης.Οι τελευταίοι δυο στίχοι δηλώνουν και πάλι την επιθυμία ακρόασης του κειμένου οπό τον ίδιο τον αυτοκράτορα Είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε ότι η μορφή και των δύο ποιημάτων δανείζεται στοιχείο οπό καινοφανείς λογοτεχνικές μορφές που αναπτύχθηκαν την εποχή των Κομνηνών και άρα θα ήταν ιδιαιτέρως ευχάριστα στον κύκλο του Γλυκά.

Το κυριότερο έργο του ήταν το «Βίβλος χρονική περιέχουσα την ιστορίαν της Βυζαντίδος»

Το έτος 1767.  Στη Βενετία εκδίδεται η «Βίβλος χρονική περιέχουσα την ιστορίαν της Βυζαντίδος» του Μιχαήλ Γλυκά, «μεταφρασθείσα εκ του ελληνικού εις το κοινόν ημέτερον ιδίωμα» από τον Ιωάννη Στάνο εξ Ιωαννίνων και διορθωθείσα παρά του ιεροδιδασκάλου κυρίου κυρίου Αγαπίου Λοβέρδου. Φυσικά, από έναν χρονογράφο του 12ου αιώνα δεν μπορούμε να περιμένουμε και πολλά πράγματα. Ό,τι μπορούσε ο άνθρωπος έκανε. Ίσως και περισσότερα από όσα μπορούσε.

Ακολουθεί ακόμη μία σελίδα με ονόματα «συντρεξάντων» από τα Ιωάννινα, κυρίως, αλλά και τα Τρίκκαλα, τη Σμύρνη, την Πελοπόννησο, τη Δαλματία, την Κεφαλληνία.

Ο «τυπογράφος» γράφει κι ένα προοίμιο, στο οποίο ξεκινά με διάφορες επισημάνσεις σχετικά με τις χαμένες ιστορικές πηγές για διάφορα έθνη,

Όπως οι ηγεμόνες της Δυτικής Ευρώπης, έτσι και οι Αυτοκράτορες του Βυζαντίου είχαν κι αυτοί τους γελωτοποιούς τους. Παλαιότερος όλων των γνωστών γελωτοποιών αναφέρεται ο Δένδερις του Αυτοκράτορα Θεοφίλου. Ο Αυτοκράτορας Θεόφιλος υπήρξε υπέρμαχος των εικονομάχων. Αντιθέτως, η Θεοδώρα υποστήριζε, κάπως άτολμα θα έλεγε κανείς, τους εικονολάτρες και προσκυνούσε κρυφά τις εικόνες των Αγίων μέσα στο παλάτι.

Όλοι οι Βυζαντινοί χρονικογράφοι, ιδίως ο Μιχαήλ Γλυκάς, μας περιγράφουν μια περίεργη σκηνή που εκτυλίχθηκε:

“Ζούσε μέσα στο παλάτι ένα αλλόκοτο ανθρωπάριο, μισοπάλαβο, ονομαζόμενο Δένδερις. Ο νάνος αυτός πήγε μια μέρα χασκογελώντας στον Αυτοκράτορα, ο οποίος γευμάτιζε με τους συμβούλους του και στάθηκε μπροστά του με ένα γέλιο ηλίθιο.

-Πού ήσουν, μωρέ, και σε γυρεύαμε; τον ρώτησε ο Θεόφιλος.

-Χα! Χα! Χα! Έρχομαι από την κάμαρα της Θεοδώρας και την είδα με τα μάτια μου να φιλά τις εικόνες! Χι! Χι!, απάντησε ξελιγωμένος στα γέλια ο Δένδερις.

Ο Θεόφιλος, τότε, εξοργίστηκε και κάλεσε τη σύζυγό του να δώσει εξηγήσεις για την πράξη της. Αλλά η έξυπνη γυναίκα του αποκρίθηκε πως ο μισοπάλαβος γελωτοποιός του δεν ήξερε τι έλεγε και πως απλώς την είδε να καθρεφτίζεται με τη χτένα της και μπέρδεψε τα είδωλα του καθρέφτη με Άγιο εικόνισμα. Ο Αυτοκράτορας δε θέλησε να επιμείνει περισσότερο κι έτσι, το ζήτημα τελείωσε εδώ”.

Οι περισσότερες επιστολές του,95  τον αριθμό, αν όχι όλες, φαίνεται πως γράφτηκαν μετά την αποφυλάκισή του και αποτελούν σχόλια ή ερμηνείες πάνω σε διάφορα θέματα της Αγίας Γραφής· παραδίδονται με τον κοινό τίτλο Εις τας απορίας της θείας γραφής κεφάλαια.

Tοῦ ΜΙΧΑΗΛ τοῦ Γλυκᾶ, λόγος κθ´ τῷ Μαξίμῳ τῷ Μενιώτῃ· εἰ χρὴ προσέχειν τοῖς λέγουσιν ὅτι λαβὼν ὁ Χριστὸς ἄζυμον ἐν τῇ ἑσπέρᾳ τῆς μεγάλης Ε´

 Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παροιμίες του, πολλές από τις οποίες αναφέρει και στο ποίημά του και είναι γραμμένες σε μια λαϊκή ή λαϊκότροπη γλώσσα.

Η ανάμιξη της λόγιας με την δημώδη γλώσσα είναι μια ξενίζουσα  μορφή γραφής.

 Ο Μιχαήλ Γλυκάς ήταν βυζαντινός ιστορικός , θεολόγος , μαθηματικός , αστρονόμος και ποιητής .Όπως και ο ίδιος παραδέχεται «…σοφῶν ἀρχαίων ἤκουσα, πολλὰς ἀνέγνων βίβλους,…».Με τις γνώσεις του δεν δίστασε να έλθει σε σύγκρουση με τον Αυτοκράτορα και να φυλακιστεί γι’ αυτό. Έγραψε πολλές πραγματείες, χρησιμοποίησε την δημώδη γλώσσα στην άκρα συντηρητική  των συγχρόνων του και δηλώνει:

«Γλυκᾶς ὁ γράψας Μιχαὴλ τὸ βιβλίον… / Κερκύρας τὸ θρέμμα καὶ τοῦ κόσμου τὸ θαῦμα»

----------------------------------------------------------------

1)Bibliotheque grecque vulgaire /publiee par Emile Legrand. Paris :Maisonneuve et Cie, 1913.σελ 198

2)

ΣΩΦΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ, Μιχαὴλ τοῦ Γλυκᾶ εἰς τὰς ἀπορίας τῆς Θείας Γραφῆς κεφάλαια, τόμ. Α΄

 

 

3)Το μοναστήρι βρίσκεται στην τοποθεσία, που είναι γνωστή και σαν "Αγια τριάδα", όνομα που οφείλεται στη μονή της Αγ. Τριάδας "των Κλημάδων» Το μοναστήρι, που ονομάζεται επίσης και του Αγ. Ελευθερίου του Κλήμαντος, και που για πρώτη φορά αναφέρεται στις αρχέςτου 18ου αΐ. Κατά μία εκδοχή ιδρύθηκε το 1640 αλλά υπάρχουν αναφορές ότι το μοναστήρι είναι πολύ παλαιότερο, ίσως να είναι χτισμένο από τον 12ο αιώνα. Κάηκε το 1833, και οι μοναχοί με ό,τι μπόρεσαν να διασώσουν εγκαταστάθηκαν στο Μετόχι του μοναστηριού. Ανοικοδομήθηκε και λειτούργησε ανεξάρτητα ως το 1919,οπότε και ενώθηκε με τη Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Σαρανταπόρου.  Υπήρξε σπουδαίο κέντρο γραμμάτων και ισχυρός οικονομικός παράγοντας. 

4) BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 21 (2011) 169-193Eirini -Sophia Kiapi dou On the epistolography of Michael Glykas Remarques sur quelques formes byzantines. La dialecte de Corfou chez Glykas, in: Mélanges

offerts à M. Gustave Schlumberger, Paris 1924, 214-215

5) Εύδοξος Τσολάκης (επιμ.), Μιχαήλ Γλυκά στίχοι ούς έγραψε καθ’ ον κατεσχέθη καιρόνΕΕΦΣΠΘ 3, Θεσσαλονίκη 1959.

6)Anita Belcheva Επιλογή και επεξεργασία υλικού (για το έργο Στίχοι γραμματικού Μιχαήλ του Γλυκά ους έγραψε καθ’ ον κατεσχέθη καιρόν εκ προσαγγελίας χαιρεκάκου τινός)

 

 

 

 Miraculous treatment of plague in the island of Corfu from Saint Spyridon: contribution to the History of Medicine 

Georgios Panteleakos

 

While studying the life and miracles of the saints of the Eastern Orthodox Church, onecan discover many cases pertaining to the research interest of the History of Medicine.Saints, Martyrs, Hierarchs, have bestowed many charities and miracles, have treated illnesses and diseases which the human medical means could not treat. Thus, there are many Saints who are considered to be patron saints of certain medical specialisations,and we could say that they are “specialised” in the treatment of certain diseases.Typical examples of such saints are the following: the Holy Unmercenaries Cosmas andDamian, considered to be the patron saints of Medicine in general and of doctors; Saint Paraskevi, patron saint of Ophthalmology; Saint Stylianos, patron saint of Pediatrics and many other examples of saints of the Orthodox Church, the specialisation of whom depends on either the martyrdoms they suffered 

(e.g. Saint Antipas who is the patron saint of Dentistry) or the miracles they performed (e.g. Saint Artemius, patron saint ofUrology).(1)

Another case of miraculous intervention, which pertains to the research interest of the History of Medicine and has been reported by many historians of that era, is the case oftwo miraculous interventions of Saint Spyridon patron saint of Corfu against plague, thathad spread to the island during the 17th century AD. During the 17th century AD, aswell as earlier, Corfu had many times contracted plague because of the fact that its portwas a regular station of the convoys of the Venetian commercial and military fleet, that brought many times incidences of plague, from the ports to which it parked (2)

 Short Life and miracles of Saint Spyridon:

As reported in a rare manuscript of the 18 th century AD, written in byzantine lowercase writing, including the service, life and miracles of the saint, Saint Spyridon was born in Cyprus and lived in the years of Constantine the Great and his successors. He was, as mentioned by the writer of his legendary,“simple in his manners, humble in the heart and became from the beginning Shepherd of lambs”, following to the model of Christ, who is characterised by the Christian Theology as the “Good Shepherd”. The miracles he performed were so many, and he was so beloved by the people, that he very soon rose on the higher religious echelons as Bishop of Tremithus, Cyprus. His miracles include treatments of blind people, resurrections of dead people, of his daughter Ireneand of the son of the grieving widow, etc. The most important and most known miracle ofhis, which has also affected how he is illustrated in the icons, is the Miracle during the First Ecumenical council of Nicaea in 325 AD, in which he participated defeating Ariusand his monophysite opinions.(3),(4)

 This is the well known miracle with the clay tile, which he used to prove the consubstantiality and indivisibility of the Holy Trinity, comparing it with the clay tile and its components. Holding the clay tile in his hand, he transformed it in its threecomponents, the fire, the water and the soil, defeating the heretic opinions of Arius, asseverating the ternary nature of God, “and stunned those who were high-minded in words in the Council of Nicaea with the power of the Holy Spirit” (5) The writer of his legendary says the following for the miracle of the Council of Nicaea :“the saint …. after taking a clay tile in his left hand, held it tight and miraculously fire sprang from it rising in the air, water flowed pouring to the ground, while the clay remained in his hands and the others, watching this, were stupefied”; afterwards, Arius apologised from the saint for his heretic opinions; “the orthodoxes won, while the Arius's supporters were defeated and almost everyone returned to the orthodox faith”.(6)

Another less known miracle performed by the Saint, pertaining to the interest of the History of Medicine, is the miraculous therapy of the successor of Constantine theGreat, emperor Constantius, the illness of whom has still not sufficiently been determined.“And he has relieved king Constantius from the suffering that he experienced”;  this is reported by the writer of the Saint’s legendary, without providing more details regarding the disease from which the King suffered. However, during the study of another manuscript, written in byzantine lower case writing, printed in Venice as well, on the 18th century AD, a reference is made on a leprosy skin disease that the saint treated from a king, who was apparently Constantius: “you shall be glad since you emitted the king’s leprosy skin disease” and “you shall be glad for being the saver from the leprotic amaurosis”.(7)

We will deal in more detail with the treatment of King Constantius by Saint Spyridon ina future study; King Constantius, in order to thank the Saint for his treatment, has established the “nontaxable” of the church; “has established the church taxes as unethical”   because he believed that it is absurd the earthly kings to get taxes from “the servants of the king of the skies”.This incidence is mentioned in the first troparion sang in the Little Evensong and more precisely:“you relieved Constantius, the King who was possessed by the disease and death and persuaded him with advice to offer well, always observing, to all the Priests in order to always worship God”.(8)

The Saint’s relation with Corfu and the story of the transfer of his relic in the island:

The saint’s holy relic has ended in Corfu in 1456 AD, three years after the Fall of Constantinople to the Ottomans, where it was first kept. According to the dominant version, in 1453 AD, when the Fell of Constantinople took place, among the Greeks that escaped  Constantinople was also Georgios Kaloheretis, who owned the Holy Relic of Saint Theodora, Empress and spouse of Theophilus the Iconoclast, as well as the Relic of Saint Spyridon.(9) And in order to save them, he had put them into sacks full with hay, explaining to everyone who asked about their content, that they carried food for the animals. He firstly settled in Paramythia opposite Corfu and later on the island, which was under Venetianand not Ottoman control. He married there and had three sons, as the historian of Corfu Andreas Marmoras says, Markos, Loukas and Filippos, who inherited, after his decease, the holy relics. The firstborn son inherited the relic of Saint Theodora the Queen and the two others the relic of Saint Spyridon. In a trial that took place when the two brothers tried to get the Saint’s relic outside Corfu, the judgement was that they havethe absolute right of possession over the holy relic. However, a few year later, the Saint’s relic was taken into the ownership of the Corfiot Stamatellos Voulgaris, who was married to the daughter of Filippos Kaloheretis. Moreover, Voulgaris built the first church devoted to Saint Spyridon, where he placed the holy relic for pilgrimage. But after thischurch was destroyed of natural causes, a big church was built in the city devoted to the Saint; this church exists till nowadays.(10),(11)

However, according to another version, the dean Grigorios Polyeuk(t)os, was the one to save the holy relics of Saint Spyridon and Queen Theodora from the rage of the Turkish conquerors in 1453 AD, settled firstly in Paramythia in Epirus and then transferred them in Corfu in 1456 AD, when he placed them in the church of Saint Athanasios. Towards the end of his life, not having other trustworthy friend to pass them to, he bestowed them to Georgios Kaloheretis from Constantinople, who then passed them tohis heirs, as mentioned above in the other version.(12)

The two cases of miraculous salvation of Corfu from plague, by Saint Spyridon.

The holy relic of Saint Spyridon is firmly connected not only with the ecclesiastic history but also with the life and history of Corfu in general, focusing on his beauteous church, which is the mark and the centre of worship of the Saint in the old city of Corfu. In many cases, the living Saint of orthodoxy, as called by the writers of his legendary,has listened to the prayers and pleadings of the Corfiot people, saving them from any type of threats, either from hostile raids or from epidemics, as the two cases which we will study.(13)

This is captured in the way the saint’s relic is many times illustrated, in churches or portable icons kept in museums; in the sides of the icons, scenes from the miracles the Saint performed in Corfu can be found.(14) In memory of those beneficences of the Saint to the faithful Corfiot people, a litanytakes place four times a year in the city of Corfu; two of those litanies, i.e. the one taking place the first Sunday of November and the one taking place on Palm Sunday, are due to the salvation of the island by the saint from an epidemic of plague(15)

As reported by the Corfiot historian Andreas Marmoras, the testimony of whom is very important as he is contemporaneous to the era we describe, the night of Christmas of1629 AD, four instances of plague took place in the city of Corfu. Right away, the health authorities of the island started investigations to discover the source of the illness; the fear of the disease was so big, that it was described as “thanatiko”(something that causes death). Marmoras calls it

“deadly plague and taint”  saying that the disaster caused to the island was so big; he markedly said “it caused irreversible desolation and disaster”. 

 The investigations showed that the source of the illness was the following: one of the servants of a Corfiot peer, notable resident and prominent lawyer of the island, Odigitrianos Sarantaris, who was also one of the health proveditors of the island, bought from a turkish ship anchored in the port of the city two ornateturkish wool handkerchiefs; “the said handkerchiefs were artfully embroidered”, which he gifted to his mistress. Sarantaris’ spouse then gave them to her daughter to keep them ina chest, when she suddenly felt malaise and immediately died. The relatives and friends of the noble Sarantaris, especially the women, who visited his home in order to stand by him in his grief, became the first carriers of the disease, that they quickly transmitted to the whole island. The people then, with prayers and pleading in the Saint’s church, asked for his help in order to survive the lethal disease, the victims of which were already sixty. The miraculous Saint Spyridon listened to the residents’ prayers, the incidences started to retrogress and they totally disappeared on Palm Sunday of 1630AD. According to many testimonies, during the whole period when the saint tried to defeat the plague spread in the city of Corfu, the people saw a light of unidentified origin, that was on all night long in the bell tower of the church and it was visible by the guards of the castle; “in his church, a vigil light in the form of a lamp was continuously shining; a light which was observed during all the night by the guards of the forts”. Thus, it was decided via a decree of the local authority of June 21, 1630 AD, i.e. a decree by the Assignees, to realise, every year on the Palm Sunday, a litany of the Saint’s relic,the so called Palm-bearing Litany, while a fundraising collected a hundred and five thousand ducats for the beautification of the Saint’s church.(16),(17),(18)

The second case the Saint saved Corfu from an epidemic of plague was in 1673 AD;this is the reason of the litany of the Saint’s relic on the first Sunday of November,which is the fourth and last litany of the saint, known as litany of

“Protokyriako”. This litany was established, like the aforementioned, by decision of the Venetian Command on October 29, 1673 AD. As mentioned in the legendaries of the Saint, in 1673 AD,Corfu suffered again from severe plague, “the

infectious disease has again raid over fields, city and towns, thus…. death threatened to vanish the whole island” and there was serious danger that all the population of the island died. But once more, Saint Spyridon saved his island; the testimonies of that era mention that “the miraculous Spyridon treated the disease and made at once all the people suffering from it recover and heal”  , with the disease suddenly vanishing in the end of October, thanks to theSaint’s intervention.(19),(20).

The popular imagination, fed by a zealous faith, reports that the residents of Corfu watched the Saint holding the Cross and repelling the plague away from his city.(21).This scene is illustrated in one of the seventeen parts of the well known “ourania”, illustrated by Panagiotis Doxaras, as people call the dome of the church of SaintSpyridon in the city of Corfu. Panagiotis Doxaras was one of the most important  representatives of the Eptanesian architecture, was born in Koutifari in Mani in 1662AD., illustrated the “ourania” (the ceiling is called thus) of Saint Spyridon in Corfu in1727 AD. This includes seventeen parts, with thirteen scenes from the Saint’s life and miracles, and in its four angles the Evangelists are depicted.(22),(23).

Icon from the “ourania” of Saint Spyridon, by Panagiotis Doxaras: the saint hunts with the Cross the plague, illustrated as a demon flying above the city of Corfu, spreading death to the entire city.

While studying the Life and Miracles of Saint Spyridon, one can find out the timeless offer and intervention of the saint to the residents of the island, a fact that explains the timeless relation of worship and faith of the residents to their patron saint. This special relation is ascertained while studying the texts and testimonies of the historians ofCorfu, and is mainly ascertained even nowadays, with one visit to the island, where one can be witness of the manifestation of love and worship to the Saint’s relic, which is kept in the church carrying his name in the centre of the old city

REFERENCES :

----------------

 

(1)

Eutuchiades Aristoteles,

 “Principles of Philosophy and History of Medicine “, pp105-110, Vita Publications, Athens 2000 (in Greek).

(2)

Tsiamis Konstantinos,

 “Historic and epidemiologic approach of the plague duringthe Byzantine era (330-1453 BC)”, page 129, Doctoral Dissertation, Athens 2010 (in Greek).

(3)

Karagiannopoulos Ioannis,

 “The Byzantine State”, pp 74-76, Vanias Publications, Thessaloniki 2001 (in Greek).

(4)

Holy Metropolis of Corfu and Paxi 

 , “Life, miracles and service of Saint Spyridon”, pp 63-99,

Β΄

 edition, Corfu 1993 (in Greek).

(5)

Printing House of Nikolaos Glykys from Ioannina, “

The divine and holy service of our father among the Saints Spyridon, Bishop of Tremithus the miraculous, father and patron of Corfu”, pp 31-36, Enetiisin 1779 (in Greek).

(6)

 Zervos Ioannis-Priest Anastasios,

“Life of the Saint and Miraculous Spyridon, patron saint of Corfu”, pp 12-13, Printing House “The Kadmus” of Neophytes Karagiannis, Corfu 1869 (in Greek).

 

(7)

Para Nikolao to Saro,

“Houses of the Saint and miraculous in Corfu Spyridon”, pp 11, 20, Enetiisi 1720 (in Greek).

 

(8)

Printing House of Nikolaos Glykys from Ioannina,

“The divine and holy service of our father among the Saints Spyridon, Bishop of Tremithus the miraculous, father and patron of Corfu”, p 3, Enetiisin 1779 (in Greek).

(9)

Voulgaris Nikolaos,

“True report regarding the Miraculous Relic of Saint Spyridon in Corfu”, Printing House “The Foinix”, In Venice 1880 (in Greek)

 

(10)

 Marmoras Ioannis,

“History of the island of Corfu, written in italian in the year 1672 by Andreas Marmoras, the Corfiot”, pp 219-221, Printing House“Korais” of

Ι

. Nachamoulis, Corfu 1902 (in Greek).

(11)

 Jervis Henry – Jervis White,

“History of the island of Corfu and of the Republic of the Ionian islands”, pp 272-73, Colburn and co Publishers, London1852.

(12)

Papageorgiou Spyridon,

“History of the Church of Corfu from its establishment until now”, pp 196-197, ed. Chromotypolithografeio of Bros. G.Aspioti, Corfu 1920 (in Greek).

(13)

Anonymous,

“Chronicle: taking the Saint into a litany”, pp 1-15, Printing House of Geromeriatis Antonios, Corfu 1948 (in Greek).

(14)

 Mpitha Ioanna,

“Illustrations of the sieges of Corfu: contribution to the illustration of Saint Spyridon”, pp 151-168, Release of the ChristianArchaeological Society 18 (1995), Period D

΄

 (in Greek).

(15)

Vrokinis Lavrentios,

“On the yearly performed litanies of Saint Spyridon in Corfu”, ed. Chromotypolithografeio of

Α . Lantzas, Corfu 1909 (in Greek).

(16)

 Marmoras Ioannis,

“History of the island of Corfu, written in italian in the year 1672 by Andreas Marmoras, the Corfiot”, pp 296-298, Printing House“Korais” of

Ι. Nachamoulis, Corfu 1902 (in Greek).

(17)

Vrokinis Lavrentios,

“On the yearly performed litanies of Saint Spyridon in Corfu”, pp 5-12, ed. Chromotypolithografeio of

Α . Lantzas, Corfu 1909 (inGreek)

 

 

(18)

Konstantinidou Katerina,

“The epidemics of plague in the Ionian islands(17

th-18th century AD)”, pp 57-60, Doctoral Dissertation, Athens 2003 (inGreek).

(19)

Vrokinis Lavrentios,

“On the yearly performed litanies of Saint Spyridon in Corfu”, pp 27-29, ed. Chromotypolithografeio of

Α . Lantzas, Corfu 1909 (inGreek).

(20)

Konstantinidou Katerina,

“The epidemics of plague in the Ionian islands(17

th-18th century AD)”, pp 73-78,

 

 Doctoral Dissertation, Athens 2003(in Greek).

(21)

Anonymous,

“Chronicle: taking the Saint into a litany”, pp 27-29, Printing House of Geromeriatis Antonios, Corfu 1948 (in Greek).

(22)

Lamprou Spyridon,

“by Panagiotis Doxaras: on Painting, manuscript of

ΑΨΚΣΤ΄

”, pp 15-16, pois A. Ktena kai S. Oikonomou, In Athens 1871 (inGreek).

(23)

Sathas Konstantinos,

“Biographies of the Greeks who stood out: from the demise of the byzantine empire to the greek national revolution (1453-1821)”, pp 424-426, Printing House of children of Andreas Koromilas, In Athens 1868(in Greek)

 

 

 

 

"ANTRANIK"

Το  άρθρο μας αυτό αφορά έναν άνθρωπο που έδωσε το όνομά του, σ’ ένα σημείο στη μέση περίπου της διαδρομής στην περιοχή Μουράγια της Κέρκυρας. «ΑΝΤΡΑΝΙΚ».

Πάμε στου Αντρανίκ να φάμε παγωτό καϊμάκι !! Στάση Αντρανίκ φώναζε ο εισπράκτορας  του λεωφορείου όταν  περνούσε παλιά το λεωφορείο από τα μουράγια. Πού αυτοκτόνησε αυτός;;; Έπεσε από του Αντρανικ!!

 Κοινές καθημερινές εκφράσεις στη κοινωνία της Κέρκυρας.

Αλλά ποιος ήταν αυτός ο άνθρωπος που το τοπωνύμιο πήρε τα’ όνομα του;;;;

…Κάπου στη δεκαετία του ’60. Απογευματάκι. Τέλος ανοίξεως. Το καλοκαίρι προ των πυλών. Η φύση ανανεώνεται, το ίδιο και οι άνθρωποι. Το υπέροχο μπλε του ουρανού και της θάλασσας του Ιονίου, δεν αφήνει ασυγκίνητη την μόνιμα πολυάσχολη μητέρα μου, η οποία κρατώντας με από το χέρι, μου ανακοινώνει ότι θα πάμε στον προορισμό μας από τα Μουράγια, να κάνουμε και μια βόλτα. Περίπου στη μέση της διαδρομής, σταματάμε μπροστά σε ένα καφενείο. Οι δυο μεγάλες πόρτες-είσοδοι είναι διάπλατα ανοικτές.

Μπροστά στη δεξιά πόρτα κάθεται η συμπατριώτισσά μας η Ντιγκίν Ζβάρτ, της οποίας τα ταλαιπωρημένα από τις δουλειές χέρια και δάκτυλα κεντούν με περισσή δεξιοτεχνία και γρηγοράδα με το βελονάκι μικρά αριστουργήματα και δεν σταματούν να εργάζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της κουβέντας με τη μητέρα μου. Στο βάθος του μαγαζιού, μια ανδρική φιγούρα πηγαινοέρχεται πίσω από τον πάγκο (ή μήπως τους πάγκους;), προετοιμάζοντας τα απαραίτητα για να υποδεχθεί τους πελάτες του. Είναι ο μπαρόν Αντρανίκ Καπικιάν, ο σύζυγος της κας Ζβάρτ και ιδιοκτήτης του ομώνυμου καταστήματος……(1)

Ως γενοκτονία των Αρμενίων αναφέρονται τα γεγονότα εξόντωσης Αρμενίων πολιτών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία  κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά το τέλος του πολέμου  Έλληνες-Αρμένιοι πρόσφυγες ήλθαν στην Ελλάδα και διασκορπίστηκαν σε διάφορα μέρη μεταξύ των οποίων η  Κέρκυρα. Στο νησί, τον Δεκέμβριο του 1922, έφτασαν εξουθενωμένοι από τον διωγμό και τις κακουχίες του δρόμου της προσφυγιάς 3.000 Αρμένιοι, οι περισσότεροι γυναίκες, παιδιά και ορφανά.

 Βρίσκεται στο αρχείο μας μια συνέντευξη της κόρης του ζεύγους Καπικιάν Κας  Ζαρμουή Καπικιάν-Φιλιπποσιάν. Μέσα από την διήγηση θα προσπαθήσουμε να ζήσουμε το δράμα που έζησαν οι Αρμένιοι στην γενοκτονία.

 

«Ο πατέρας μου, Αντρανίκ Καπικιάν, γεννήθηκε στη Σεβάστεια το 1900. Η οικογένειά του ήταν εύπορη. Ζούσαν από την κτηνοτροφία. Από τη γενοκτονία του 1915, μόνον ο ίδιος κατόρθωσε να επιζήσει. Οι γονείς του, τ’ αδέλφια του και όλοι του οι συγγενείς σφαγιάσθηκαν. Δυστυχώς δεν ξέρω λεπτομέρειες, αλλά μας έλεγε ότι για κάποιο διάστημα, μικρό παιδί, υπηρέτησε ως βοηθητικός στον αρμενικό στρατό, κουβαλώντας σε τσουβάλια ψωμί για τους στρατιώτες φενταΐ.

Μετά από πολλές δυσκολίες και περιπέτειες μπήκε στο ορφανοτροφείο - ίσως ήταν το Lord Mayor’s Foundation - με το οποίο πήγε στην Κέρκυρα.

Ο Αντρανίκ πρέπει να ήταν 20-25 ετών, όταν με την εργατικότητά του αλλά και με την ηθική υποστήριξη του γιατρού Χοσρόφ Χαϊραμπεντιάν - (σημαντική προσωπικότητα της αρμενικής κοινότητας του νησιού, στη δεκαετία του ’40 διετέλεσε και πρόεδρος της Γενικής Αρμενικής Ένωσης Αγαθοεργίας στην Κέρκυρα)

H ηγεσία της Κοινότητας των Αρμενίων στην Κέρκυρα.

 

κατόρθωσε να αγοράσει το μαγαζί αυτό, το οποίο ήταν στάβλος και ο ιδιοκτήτης του ήταν Γερμανός. Σιγά σιγά το μετέτρεψε σε καφενείο, το οποίο στις επόμενες δεκαετίες έζησε ημέρες δόξας.

Η μητέρα μου, Ζβάρτ Καραγκιοζιάν, γεννήθηκε στα Άδανα. Ήταν μοναχοκόρη. Η μητέρα της, φοβούμενη από τις συχνές επιθετικές κινήσεις των Τούρκων προς τους Αρμενίους και για να την προφυλάξει, την είχε βάλει σε ένα αγγλικό ορφανοτροφείο.

Καθολικό Ορφανοτροφείο Αρμενίων στη Κέρκυρα

 

 Η μητέρα μου, μας έλεγε ότι όταν ήταν κοριτσάκι είχε πολύ μακριά μαλλιά και κάθε πρωί η γιαγιά μου πήγαινε στο ορφανοτροφείο για να την δει, να την χτενίσει και να πλέξει τα μαλλιά της σε ωραία πλεξίδα. Και ένα πρωί, θα ήταν 6-7 χρονών, περίμενε ώρα πολλή τη μητέρα της κλαίγοντας, αλλά δυστυχώς δεν την ξαναείδε ποτέ. Έμεινε πεντάρφανη, διότι έχασε όλους τους συγγενείς της κατά τη γενοκτονία του 1915. Με το ορφανοτροφείο, πήγε αρχικά στην Κύπρο και κατόπιν στην Κέρκυρα.

Στο ορφανοτροφείο (Near East Relief) έμαθε διαφόρων ειδών κεντήματα, έκανε ωραίους ντολέδες (μπιμπίλες) με τη βελόνα του ραψίματος και μεγαλώνοντας δούλευε, όπως και τα υπόλοιπα κορίτσια, για λογαριασμό του ιδρύματος, το οποίο πωλούσε τα κεντήματα προκειμένου να έχει έσοδα.

 Η μοίρα ένωσε τις ζωές του πατέρα μου και της μητέρας μου, μέσω ενός προξενιού το οποίο προτάθηκε στον πατέρα μου από μια συμπατριώτισσά μας.

Ο γιατρός Χοσρόφ Χαϊραμπεντιάν πάντρεψε τους γονείς μου και βάφτισε και εμάς δίνοντας το όνομα του γιου του Σιρούν στο μεγάλο μου αδελφό, της γυναίκας του Ζαρμουή σ’ εμένα - τους οποίους είχε ήδη χάσει - και το δικό του Χοσρόφ, στο δεύτερο αδελφό μου, ο οποίος πέθανε σε πολύ μικρή ηλικία.

Και οι δύο γονείς μου δούλευαν ακατάπαυστα στο καφενείο μας. Η μητέρα μου έφτιαχνε όλα τα γλυκά του μαγαζιού, αλλά και τους πικάντικους ανατολίτικους μεζέδες για το ουζάκι ή την μπύρα, ενώ ο πατέρας μου έφτιαχνε το περίφημο παγωτό καϊμάκι, βάσει της συνταγής και τεχνικής τις οποίες γνώριζε από την πατρίδα. Το παγωτό, έγινε πλέον το «σήμα κατατεθέν» του καταστήματος και δεν υπήρξε ντόπιος ή ξένος πελάτης, ανώνυμος ή επώνυμος που να μην το έχει δοκιμάσει. Ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄, ο οποίος κάθε χρόνο παραθέριζε στην Κέρκυρα, γεύθηκε τη νοστιμιά του σερβιρισμένο από τα χέρια του έκπληκτου και αμήχανου ιδιοκτήτη Αντρανίκ, ο οποίος επ’ ουδενί λόγο δεχόταν αμοιβή εκ μέρους του και μάλιστα απειλούσε ότι θ’ αυτοκτονήσει εάν ο βασιλιάς επέμενε να τον πληρώσει.

 Ο πατέρας μου απεδείχθη ικανός αλλά και πρωτοπόρος επιχειρηματίας για την εποχή του. Στη δεκαετία του ‘50 τόλμησε να φέρει τις καλύτερες τραγουδίστριες, οι οποίες εμφανίζονταν το καλοκαίρι στον αίθριο χώρο του μαγαζιού μας, συνοδευόμενες από πενταμελή ορχήστρα: πιάνο, δυο κιθάρες, σαξόφωνο και ντραμς. Ο γνωστός μουσικοσυνθέτης Γιώργος Κατσαρός συμμετείχε στην ορχήστρα του μαγαζιού μας. Εκτός από τους πελάτες του μαγαζιού, οι οποίοι απολάμβαναν το πρόγραμμα, διπλά ωφελημένοι ήταν και οι περιπατητές Κερκυραίοι, οι οποίοι στέκονταν για να ακούσουν τα τραγούδια των καλλιτέχνιδων και μάλιστα δωρεάν!!

 (Η σπινθηροβόλα Ρένα,(Βλαχοπούλου)  πρωτοξεκίνησε από τα αυτοσχέδια πάλκα στα καφενεία του Αντρανίκ και του Ζούμπου) (2)

Η πρωτοβουλία αυτή διήρκησε έως το 1956, καθώς η δημιουργία των αμιγώς κέντρων διασκέδασης στην πόλη, καθιστούσε ασύμφορο τον ανταγωνισμό. Ήταν όμως και το πρώτο ή τουλάχιστον από τα πρώτα μαγαζιά το οποίο διέθετε τζουκ-μποξ.

Από αυτή τη δημοσίευση προκύπτει ότι το 1935 (ημερομηνία δημοσίευσης) ο Αντρανίκ και τα συγκροτήματα που είχε, είχαν μεταφερθεί στο χώρο «Μπάνια του Αλέκου». Αυτή η πληροφορία έρχεται σε αντίθεση με τα γραφόμενα από τη συνέντευξη της κόρης του.

 

Ο πατέρας μου εργαζόταν πολλές ώρες και κρατούσε το μαγαζί ανοικτό χειμώνα-καλοκαίρι, μέχρι τις πρώτες πρωϊνές ώρες της ημέρας. Κοιμόταν πολύ λίγο.Εννοείται, ότι είχε αποκτήσει τους τακτικούς του πελάτες, ενώ οι Κερκυραίοι γλεντζέδες δεν παρέλειπαν να τελειώνουν τις βραδιές της διασκέδασής τους στο καφενείο μας, όπου ο πάντα πρόθυμος Αντρανίκ τους σέρβιρε καφέδες, τσάι ή κονιάκ.

Το πρωί άνοιγε το μαγαζί η μητέρα μου.

Τον πατέρα μου τον αγαπούσαν και τον εκτιμούσαν πάρα πολύ, όλοι οι Κερκυραίοι. Και ξαφνικά, αρχές Φεβρουαρίου 1968, έφυγε για πάντα εξ’ αιτίας καρδιακής προσβολής. Ήταν 68 ετών. Φροντίσαμε με το σύζυγό μου και τον κηδέψαμε σύμφωνα με το τελετουργικό της εκκλησίας μας. Ο πατήρ Κεγάρτ Μπαμπογλιάν χοροστάτησε στην εξόδιο ακολουθία. Έζησε και πέθανε ως Αρμένης. Στην τελευταία του κατοικία τον συνόδευσε, βαθιά συγκινημένη, όλη η Κερκυραϊκή κοινωνία, Αρμένιοι και Έλληνες.

Αρμένιοι και Κερκυραίοι εμπρός από το εκκλησάκι του Αγ. Νικολάου στη Σπηλιά

Μετά το θάνατό του, η μητέρα μου ανέλαβε να συνεχίσει τη λειτουργία του καφενείου μας με τη βοήθεια των σερβιτόρων μας, έως ότου αρρώστησε και πέρασε στα χέρια του αδελφού μου Σιρούν, υπό τη διεύθυνση του οποίου λειτούργησε από το 1983 έως το 1997, ασφαλώς και με τη δική μου βοήθεια.

Τόσο όταν το ανέλαβε η μητέρα μου, όσο και όταν το δουλεύαμε με τον αδελφό μου, το παγωτό καϊμάκι δεν έλλειψε ούτε στιγμή από το καφενείο μας

Γύρω στο 1994-1995, προσθέσαμε και την πίτσα στα προσφερόμενα προϊόντα μας, κατ’ απαίτηση των πελατών μας. Επίσης, ο αίθριος χώρος, τον οποίον νοικιάζαμε μόνον εμείς, παραχωρήθηκε από τον Δήμο κατά το ήμισυ στο διπλανό μας μαγαζί (πιτσαρία), το οποίο λειτουργεί περίπου από τις αρχές του 1980.

Το 1997, ο Σιρούν πούλησε το μαγαζί μας. Οι δύο νέοι ιδιοκτήτες, ο Γιάννης και ο Τάκης, είναι παιδιά τα οποία εργάζονταν πολλά χρόνια μαζί μας. Τους παραχωρήσαμε την επωνυμία του καφενείου μας «ΑΝΤΡΑΝΙΚ» και τους δώσαμε και τη συνταγή, προκειμένου να παρασκευάζουν με τον πατροπαράδοτο τρόπο το παγωτό καϊμάκι.

Πρέπει να σας πω, ότι κάποια χρόνια αφ’ ότου δώσαμε το μαγαζί είχα πάει στην Κέρκυρα και δοκίμασα το παγωτό, επισκέφθηκα και το εργαστήριο και με ιδιαίτερη ικανοποίηση διαπίστωσα ότι η παρασκευή του εξακολουθούσε να βασίζεται στη συνταγή μας, πράγμα που εύχομαι να ισχύσει και στο μέλλον, διότι με αυτόν τον τρόπο και σε συνδυασμό με το όνομα του καταστήματος, καθώς και με την έως σήμερα ανηρτημένη φωτογραφία την οποία με πολύ σεβασμό έχουν διατηρήσει οι νέοι ιδιοκτήτες, θα αισθάνομαι ότι ο πατέρας μου πλανάται σαν ένα καλό πνεύμα στον χώρο αυτό όπου μόχθησε, δημιούργησε και αγάπησε τόσο πολύ»……. «να παραμείνει στο διηνεκές το όνομα «ΑΝΤΡΑΝΙΚ» στο συγκεκριμένο κατάστημα, για να θυμίζει στους περαστικούς ότι: «... Αρμένιοι διαβήκαν κι από εδώ ....».

Κλείνοντας - και για την ιστορία - θα θέλαμε να σας πούμε ότι ο κερκυραϊκός Τύπος της εποχής, με τη γνωστοποίηση του θανάτου του Αντρανίκ Καπικιάν, αφιέρωσε επί μία περίπου εβδομάδα άρθρα του στη μνήμη του συμπατριώτη μας.

 

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ

Αρμένιοι πρόσκοποι 1925

Κέρκυρα ορφανά Αρμενίων που περιβάλλουν το γνωστό Αρμένιο διανοητή  Teotig (καθισμένος με τα χέρια διπλωμένα).

Ομάδα ποδοσφαίρου των Κερκυραίων ορφανών Αρμενίων

Koharig in Corfu at the Near East Relief.  Οργάνωση Σωτηρίας

ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Κέρκυρα Έξω από το εργοστάσιο χαλιών της οικογένειας Καρσιάν

 

Μετανάστης φτιάχνοντας κουβέρτες Κέρκυρα μετά το 1922

Πρωτότυπο κατάστημα καφέ Τζαρουγκιάν-Μαρκοσιάν

 

----------------------------

1) Νουνιά Γεραμιάν

Τεύχος 57: Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2008

2)http://community.fortunecity.ws/lavendar/kane/51/afieromata/20aionas/20aionas3.html

3) Διασκεδάζοντας στην Κέρκυρα, καλοκαίρι, του ’35 ΚΕΡΚΥΡΑ, καλοκαίρι του ’35. Και η εφημερίδα «Κερκυραϊκό Βήμα» ανέθετε στη συνεργατικό πενάκι του «Γ.», έτσι υπέγραφε, μια… ιδιαίτερη αποστολή: να κυκλοφορήσει αποβραδίς Σαββάτου, καταγράφοντας εικόνες, πρόσωπα και περιστατικά, απ’ το «έτσι διασκεδάζω» του τότε Κερκυραίου

Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου 1571 και η συμμετοχή των Επτανησίων.

Η  μεγαλύτερη ναυμαχία της Αναγέννησης, θεωρείται η  Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571 και είναι ένα από τα γεγονότα που επηρέασαν την ιστορική διαδρομή του τόπου μας αλλά και όλης της Ευρώπης.Η Ναυμαχία εντάσσεται στις γενικότερες πολεμικές αψιμαχίες μεταξύ Οθωμανών και Βενετών στην ευρύτερη Μεσόγειο, αλλά έχει ειδικό ενδιαφέρον, διότι σ’ αυτήν συμμετείχαν πολλοί Έλληνες, ελπίζοντας πως πιθανή νίκη θα οδηγούσε σε νέα Σταυροφορία και απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Οθωμανούς.( 1)Κύρια θα εξετάσουμε  την συμμετοχή των Επτανησίων στην Ναυμαχία αυτήν.

Ο πάπας Πίος Ε', ύστερα από κοπιαστικές προσπάθειες, κατόρθωσε να γεφυρώσει τις ισπανοβενετικές  διαφορές οι οποίες αφορούσαν τον τρόπο αντιμετώπισης των Οθωμανών και έτσι επεγράφη η Ιερή συμμαχία (Santa Liga) και το σπουδαιότερο που πέτυχε ο πάπας ήταν να αποσπάσει κοινή δήλωση για την προσεχή δραστηριοποίηση των δύο στόλων-Παπικού και Βενετικού- για την αποστολή τους στην ανατολική Μεσόγειο.( 2)

Οι Οθωμανοί αλώνιζαν κυριολεκτικά το Αιγαίο. Κατάφεραν την οριστική  κατάληψη της Κύπρου από τον Σελίμ Β' το 1570-1571.   Έκαναν καταστροφές στην Βενετική Κρήτη και ανέβηκαν προς το Ιόνιο Πέλαγος, όπου και εκεί συνέχισαν τις τακτικές των επιδρομών. Πολλές  από αυτές υπέστησαν τα Ιόνια Νησιά και ιδιαίτερα η Κέρκυρα.

Παραμονές σχεδόν της Ναυμαχίας, 31 Αυγούστου 1571, το νησί της Κέρκυρας δέχθηκε μια πρώτη επίθεση των Τούρκων ξεκινώντας από τα Γουβιά ,συνεχίστηκε την 1η Σεπτεμβρίου στις Μπενίτσες  και κορυφώθηκε στις  2  Σεπτεμβρίου με την επίθεση όλου του τουρκικού στόλου, στην περιοχή του Ποταμού. Η μεγάλη αντίσταση ανάγκασε τους Οθωμανούς στις  6 Σεπτεμβρίου να υποχωρήσουν και να συγκεντρωθούν στην απέναντι ακτή, στο Βουθρωτό. Αυτές οι 6 ημέρες επέφεραν μεγάλες υλικές καταστροφές στο «ξωπόλι» διότι

Η μεγάλη αντίσταση ανάγκασε τους Οθωμανούς στις  6 Σεπτεμβρίου να υποχωρήσουν και να συγκεντρωθούν στην απέναντι ακτή, στο Βουθρωτό. Αυτές οι 6 ημέρες επέφεραν μεγάλες υλικές καταστροφές στο «ξωπόλι» διότι (εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε  ένα  μελανό σημείο) δεν έφθανε στους Κερκυραίους η καταστροφή  από τις επιδρομές,  αλλά εξ’ αιτίας  της υποχώρησής  και την αγκυροβολία των Οθωμανών  στο Βουθρωτό, οι Βενετοί στρατιώτες πανικοβλήθηκαν για  τυχόν νέα επίθεση.  Υπήρξαν βανδαλισμοί  από το στρατό και τα πληρώματα του βενετσιάνικου στόλου σε βάρος του πληθυσμού, εισβάλλοντας  στα σπίτια των κατοίκων, παραβιάζοντας πορτοπαράθυρα,  σπάζοντας  μπαλκόνια και μεσότοιχους, ξηλώνοντας  πατώματα, αρπάζοντας  τρόφιμα και ότι άλλο τους έπεφτε στα χέρια.  Η καταστροφή πήρε ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις όταν ξεχύθηκαν οι Βενετοί στην ύπαιθρο και ρίχτηκαν στους αμπελώνες, ρημάζοντάς τους  κυριολεκτικά, ενώ παράλληλα έκοψαν οπωροφόρα δέντρα και ελιές.

Η Κέρκυρα πάντως  έπρεπε να σωθεί από την Ιερή συμμαχία,  πάση θυσία. Η σημασία της ήταν πάρα πολύ σημαντική , ήταν μία θέση κλειδί για τη Μεσόγειο, η οποία δεν έπρεπε να πέσει στα χέρια των Οθωμανών.  

Άμεση ανάγκη ήταν η αναχαίτιση  των δράσεων αυτών στην θάλασσα, καθότι επικράτησε ο φόβος από τα χριστιανικά κράτη, της υποταγής τους στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η αρχηγία του συμμαχικού στόλου ανατέθηκε στο ισπανό Δον Χουάν της Αυστρίας.  Ως τόπος συνάντησης όλων των δυνάμεων του στόλου καθορίστηκε η Μεσσήνη της Σικελίας.  Ο Πάπας Πίος τον Αύγουστο του 1571 ευλογεί  τον Δον Χουάν ως εκπρόσωπο του στόλου, δηλαδή επί της ουσίας ευλογεί τον ίδιο τον στόλο.

Αναμνηστικό Μετάλλιο που απεικονίζει την ευλογία

 

Στην Μεσσήνη έφτασε η πληροφορία πως ο Οθωμανικός στόλος βρισκόταν ήδη στα κερκυραϊκά ύδατα. Έτσι λοιπόν αποφασίζεται ο χριστιανικός στόλος να κατευθυνθεί προς την Κέρκυρα για την αντιμετώπιση των αλλόθρησκων ναυτικών δυνάμεων. Σε αντίθεση ο οθωμανικός στόλος πληροφορήθηκε την κατεύθυνση των συμμάχων και αποφάσισε να συγκεντρωθεί στον Πατραϊκό Κόλπο.

. Ο Δον Χουάν είχε φτάσει στην Κέρκυρα το βράδυ στις 9 Αυγούστου. Περίμενε ότι οι δύο στόλοι θα τον περίμεναν εκεί, όμως βρίσκονταν μακριά από εκεί. Τους περίμενε με ακραία ανυπομονησία για περισσότερες από δύο εβδομάδες, και στις είκοσι οκτώ έστειλε δύο γαλέρες στον Colonna και στη de Andrade με τη διαταγή "que toda la armada fuese en Corfu"(Όλη η αρμάδα να συγκεντρωθεί στη Κέρκυρα). Επιστρέφοντας στη Ζάκυνθο, ο Colonna και οι συνάδελφοί του πήραν τα πλοία και ταξίδεψαν προς τα βόρεια  με πλήρως ανοιγμένα τα πανιά. Στις 31 Αυγούστου, η Αρμάδα έφτασε στο λιμάνι της ηπειρωτικής Ηγουμενίτσας, απέναντι από το νότιο άκρο της Κέρκυρας, σταματώντας για να πάρει νερό, αλλά ο Δον Χουάν διέταξε τον Colonna και τον Φοσκαρίνη έλθουν αμέσως στην Κέρκυρα. Έτσι το μεσημέρι η Αρμάδα έφτασε στην Κέρκυρα , χωρίς το βαρύ πυροβολικό και τα αρκεβούζια. Εκεί βρήκαν την Υψηλότητά του με 50 γαλέρες, πέντε γαλόττες, δύο γαλεάτσες του Δούκα της Φλωρεντίας και τριάντα πλοία. Έμειναν στο νησί για δέκα ημέρες. Τέσσερις ημέρες αργότερα δηλ. στις τρείς Οκτωβρίου, η διευρυμένη αρμάδα έφυγε από την Κέρκυρα για την Ηγουμενίτσα.

Εικάζουμε ότι μέσα σε αυτές τις ημέρες της παραμονής στη Κέρκυρα, μελετάται και αποφασίζεται από τους μεγάλους αρχηγούς των συμμαχικών δυνάμεων, δηλ. τον  Δον Χουάν της Αυστρίας, τον ναύαρχο του παπικού στόλου Μαρκαντόνιο Κολόννα και τον  Σεμπαστιάνο Βενιέρ του βενετικού στόλου η διάταξη των πλοίων  για την επερχόμενη ναυμαχία.

 Επίσης προσπάθησαν να αποφασίσουν αν θα έπρεπε να επιτεθούν σε θέσεις ξηράς όπου είχαν συγκεντρώσει στρατό οι Οθωμανοί, κυρίως στο Μαργαρίτι. Στις 3 Οκτωβρίου ο Δον Χουάν κατευθύνθηκε προς το λιμάνι της Ηγουμενίτσας για να ελέγξει τις πληροφορίες αυτές .

Τελικά, αφού δημιουργήθηκαν διάφορες έριδες μεταξύ των πλοιάρχων του συμμαχικού στόλου, ο ενωμένος πλέον στόλος κατά διαταγή του Δον Χουάν  πήρε ρότα προς τον Νότο και τις 4 Οκτωβρίου αγκυροβόλησε στο Φισκάρδο της Κεφαλονιάς. Εκεί γαλέρες «κατάσκοποι» και από τις δύο πλευρές μετέδιδαν πληροφορίες για τις κινήσεις του αντίπαλου στόλου.. Ο συμμαχικός στόλος περιελάμβανε 210 γαλέρες (οι μισές βενετικές), 30 ισπανικές και 24 μεταφορικά σκάφη (από τα οποία 22 ισπανικά). Στα βενετικά πλοία περιλαμβάνονταν και αρκετά πλοία που εξοπλίσθηκαν και διοικούνταν από Έλληνες υπηκόους της Βενετίας. Οι τουρκικές δυνάμεις (ανεξακρίβωτες ακόμη αριθμητικά) με αρχηγό τον Τούρκο αρχιναύαρχο Μουεζίν – ζαντέ Αλή είχαν επιβιβασθεί σε 230 περίπου γαλέρες και 50 μικρότερα σκάφη.

Οι θέσεις των επτανησίων που κατέλαβαν μέσα στο στόλο εμφανίζονται στον χάρτη.

Τα συμμαχικά σκάφη ύψωσαν τη Σημαία του Σταυρού, ενώ τα ελληνικά πλοία ύψωσαν και λάβαρα με την εικόνα των προστατών Αγίων. Έτσι τα πλοία των Ζακυνθινών είχαν την εικόνα του Ιωάννου του Προδρόμου, προστάτη της Ζακύνθου εκείνη την εποχή, ενώ τα Κερκυραϊκά την εικόνα του Αγίου Σπυρίδωνος. (3 )

Τελικά η συνάντηση έγινε γύρω από τις Εχινάδες νήσους στις 7 Οκτωβρίου του 1571.  Η Ναυμαχία δεν κράτησε πολύ. Μέσα σε 4 με 5 ώρες ο οθωμανικός στόλος είχε κατατροπωθεί. Παρόλο που η σύγκρουση διήρκησε λίγο, υπήρξαν πάρα πολλοί νεκροί και τραυματίες και από τις δύο πλευρές. Τα στοιχεία σχετικά με τις απώλειες δεν είναι απόλυτα ακριβή αλλά με βάση την μέχρι τώρα βιβλιογραφία υπολογίζονται σε μερικές χιλιάδες.  Από τις 230 τουρκικές γαλέρες διασώθηκαν μόνο περίπου 35 και κάποια από τα μικρότερα σκάφη. Οι νεκροί των Οθωμανών ξεπερνούσαν τις 20.000, ενώ 117 τουρκικές γαλέρες έπεσαν στα χέρια των συμμάχων. Όμως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι και στο συμμαχικό στρατόπεδο οι απώλειες ήταν μεγάλες: 7.500 νεκροί και 14.000 τραυματίες, από τους οποίους 4.000 πέθαναν τις επόμενες μέρες από τα τραύματά τους. Στις απώλειες αυτές πρέπει να προστεθούν και 2.300 κωπηλάτες που πνίγηκαν κατά την καταστροφή 15 συμμαχικών σκαφών. Στην εκατόμβη αυτή των ανθρώπινων ζωών οι Έλληνες είχαν τραγικό προβάδισμα καθώς το ποσοστό των Ελλήνων κωπηλατών, τόσο στα τούρκικα πληρώματα όσο και στα βενετικά πολεμικά πλοία, ήταν μεγάλο. Στους νεκρούς της συμμαχικής παράταξης μεγάλο μέρος ήταν Έλληνες της Κρήτης και των Ιονίων νησιών. ( 4 )

Ο νικηφόρος στόλος με τους τρείς αρχηγούς πήρε το δρόμο της επιστροφής για την Κέρκυρα. Σύμφωνα με τον Αμερικανό ιστορικό Kenneth Meyer Setton στο βιβλίο του «The Papacy and the Levant 1204-1571», στην Κέρκυρα ο συμμαχικός στόλος μετέφερε 180 αιχμάλωτες γαλέρες και μάλιστα σημειώνει πως μερικές από αυτές, που ήταν σε άσχημη κατάσταση, παρέμειναν στο νησί για επιδιόρθωση. Ο Παπαρηγόπουλος αναφέρει πως οι αιχμάλωτες γαλέρες ήταν 117. 

Ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες, που αγωνίστηκε στη ναυμαχία της Ναυπάκτου και είχε χάσει το αριστερό του χέρι, έκανε αναφορά του γεγονότος στον «Δον Κιχώτη». Παρατίθεται το σχετικό απόσπασμα, όπως έχει μεταφραστεί από τον Κ. Καρθαίο:

«Και κείνη την ημέρα, που στάθηκε τόσο τυχερή για την Χριστιανοσύνη, γιατί γίνηκε αφορμή να σκορπιστεί η πλανερή ιδέα πούχε όλος ο κόσμος κι’ όλα τα έθνη, πως οι Τούρκοι είτανε τάχα ανίκητοι στη θάλασσα – εκείνη την ημέρα, λέω, όπου συντρίφτηκε η οθωμανική αλαζονεία κι’ η φαντασία, ανάμεσα σε τόσους ευτυχισμένους που βρέθηκαν εκεί (γιατί όσοι χριστιανοί σκοτώθηκαν  εκεί πέρα ήταν ακόμη πιο τυχεροί από κείνους που έμειναν ζωντανοί και νικητές) εγώ μονάχα είμουνα ο κακότυχος».

Μία πρώτη περίθαλψη όλων των τραυματιών πρέπει να έγινε στην Κέρκυρα, αλλά ταυτόχρονα και άμεσα μεταφέρθηκαν  στη Μεσσήνη, όπου και έγινε η πλήρης περίθαλψη τους.

 

Η Συμμετοχή των Επτανησίων

 

Δεν ήταν δυνατόν στο κάλεσμα του χριστιανικού στόλου να μην ανταποκριθούν και οι Επτανήσιοι. Οι λόγοι ήταν πολλοί. Οι Οθωμανοί ήταν αλλόθρησκοι, οι απέναντι ακτές βρισκόταν στα χέρια τους, ζούσαν υπό το καθεστώς φόβου από τις πειρατικές και Τουρκικές επιδρομές και το φόβο μιας ενδεχόμενης κατάληψης. Πρόθυμα λοιπόν βοήθησαν  με γαλέρες, με χρήματα και με ανθρώπινο δυναμικό. Ο αριθμός των συμμετεχόντων και εδώ δεν είναι καθορισμένος, αλλά αν υπολογίσουμε ότι κάθε γαλέρα είχε 250 κωπηλάτες, 50 άτομα πλήρωμα και 200 πολεμιστές, τότε αφού οι επτανήσιοι συμμετείχαν με 8 γαλέρες, το σύνολο του ανθρώπινου δυναμικού ανέρχεται περίπου σε 4.000 άτομα.  Πέραν τούτου είναι άγνωστος ο αριθμός των Ιόνιων που επάνδρωσαν και άλλα πλοία του στόλου.

  1. Παραθέτουμε μέρος της εισήγησης  της Κας Ευρυδίκης Λειβαδά, 1 Μαΐου 2014, στο Ι Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στην Κέρκυρα. 

Μετά την γενική εικόνα της εποχής, των επαφών και τη συγκρότηση της  Sagra Liga η Κα Λειβαδά εξειδικεύει στην κατά νησί την συμμετοχή των Επτανησίων.

 ΚΕΡΚΥΡΑΙΟΙ

Στις 31 Μαρτίου του 1570 ο βάϊλος της Κέρκυρας Fransesco Corner ανέφερε πως οι Κερκυραίοι αποφάσισαν με δικά τους έξοδα να εξοπλίσουν πέντε γαλέρες στις οποίες είχαν ήδη καθορισθεί οι κυβερνήτες και τα πληρώματα . Τελικά εξοπλίσθηκαν με μεγάλες θυσίες –λόγω της μεγάλης φτώχειας και της έλλειψης ανδρών- τέσσαρες. Πρώτα εξοπλίσθηκαν δυο από αυτές. Στις 12 Σεπτεμβρίου του 1570 έγινε η εκλογή των δυο σοπρακόμιτων, του Πέτρου Μπούα και του Χριστόφορου Κοντόκαλη. Και στις 20 Φεβρουαρίου του 1571 επακολούθησε η εκλογή του Γεωργίου Κοκκίνη και του Στυλιανού Χαλικιόπουλου .

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1571 τέσσερες επανδρωμένες γαλέρες με 300 Κερκυραίους , και σημαία με τον Άγιο Σπυρίδωνα προσετέθησαν στον ενωμένο χριστιανικό στόλο που μια μέρα πριν είχε καταφθάσει με τον επικεφαλής του Don Juan Αυστριακό στην Κέρκυρα. Εκτός όμως από αυτές τις γαλέρες οι Κερκυραίοι εξόπλισαν αυθόρμητα και άλλα μικρότερα σκάφη που ήλθαν ως αρωγοί στην ναυμαχία. Σε ένα μάλιστα από αυτά καπετάνιος ήταν κάποιος συμπατριώτης τους ονόματι Πετρόπουλος .

Η γαλέρα του Γεώργιου Κοκκίνη (Giorgio Cochini) ήταν η «San Michele da Venezia» . Ακολούθησε τον Alvaro de Bazan μαρκήσιο Santa Cruz, και αν και ανήκε μαζί με άλλες 29  γαλέρες στην εφεδρεία που έφερε λευκές σημαίες, είχε άμεση και καθοριστική εμπλοκή στην ναυμαχία καθώς εφοδίαζε συνεχώς με πυρομαχικά και πολεμιστές τόσο το αριστερό κέρας όσο και το κέντρο, Η γαλέρα του Κοκκίνη είχε επιπλέον σημαία κόκκινη με άσπρο σταυρό, ίδια δηλαδή με αυτήν της Capitana της Μάλτας.. Ο Κοκκίνης αιχμαλώτισε μετά από σκληρό αγώνα, έδεσε κι έσυρε την γαλέρα του Marin reis , και παράλληλα ήλθε αρωγός και σε άλλες γαλέρες που έχρηζαν βοήθειας .

Ο Χριστόφορος Κοντόκαλης ήταν παρών με την γαλέρα «Christo da Corfu»  και στοιχήθηκε με τον Agostino Barbarigo στην αριστερή πτέρυγα που έπαιξε σημαντικό ρόλο καθώς ενεπλάκη προς τα βόρεια, προς την πλευρά της ξηράς, με τον Σιρόκο. Μάλιστα κατόρθωσε να αιχμαλωτίσει την Capitana της Ρόδου με κυβερνήτη τον Hasan reis  και την οδήγησε με όλο το πλήρωμά της στην Κέρκυρα.

Ο Κοντόκαλης για να έχει εκλεχθεί σοπρακόμιτος, κυβερνούσε κοινοτική γαλέρα. Ήταν εξέχον μέλος καθώς από το 1556 έως το 1595 αναφέρεται συνεχώς στις πράξεις της κερκυραϊκής κοινότητας από μέλος του συμβουλίου, μέχρι esattor della magnifica comunita, proveditor al fondego, capitolare, σύνδικος, σοπρακόμιτος και cavalier . Το ότι η γαλέρα δεν ήταν δική του αλλά την εξόπλισε εγκαταλείποντας την οικογένειά του και την περιουσία του «να ερημωθεί» , συνάγεται και από την αναφορά του προς τον Δόγη όπου ζητεί να του παραχωρηθούν έσοδα από τα ιχθυοτροφεία του Βουθρωτού. Επίσης από την ίδια αναφορά συνάγεται πως ήταν κυβερνήτης σε περισσότερες της μιάς γαλέρες

Ο Στυλιανός Χαλικιόπουλος, ευγενής κι αυτός, είχε τη γαλέρα «L’ Angelo di Corfu»  την οποία για χρόνια συντηρούσε με δικά του έξοδα . Τόσο αυτός, όσο και ο Πέτρος Μπούας που είχε τη γαλέρα «L’ Aquilla di Corfu» συντάχθηκαν με την πτέρυγα τη δεξιά με επικεφαλής τον Andrea Doria μαζί με άλλες 49  γαλέρες με πράσινες σημαίες. Το δεξί κέρας έπλεε προς τον νότο με πορεία εξακολουθητική έκκεντρο, ακολουθώντας τον ορκισμένο εχθρό του Ουλούτζ Αλή (Uluc Ali Pasa). Το γεγονός αυτό επέτρεψε στον Ουλούτζ να στραφεί με ταχύτητα και απότομα στο επικίνδυνο χάσμα, να υπερφαλαγγίσει και να συντρίψει το ανυπεράσπιστο άκρο της πτέρυγας του Doria, αλλά και το δεξί άκρο του κέντρου. Μέσα σε φωτιά και μαζί με άλλες γαλέρες κατελήφθη, μετά από ηρωική αντίσταση, κι αυτή του Μπούα ο οποίος  είχε το ίδιο τέλος με αυτό του Bragadin στην Κύπρο . Η γαλέρα του οδηγήθηκε στην Ναύπακτο από άλλες μωαμεθανικές που. Όμως, εκτός από το φρικτό τέλος των ανδρών του Πέτρου Μπούα και οι άλλες κορφιάτικες γαλέρες μέτρησαν μεγάλες απώλειες.

Τόσο ο Κοκκίνης, όσο και ο Κοντόκαλης τιμήθηκαν με το παράσημο του Cavalier στις 21 Ιουνίου του 1572 για την προσφορά τους στη Γαληνοτάτη από τον Δόγη Alvise Moncenigo I.  Επιπλέον τιμήθηκε και ο νεκρός Πέτρος Μπούας για την συμβολή του στην νίκη. Οι τιμές αποδόθηκαν στο πρόσωπο του αδελφού του.

    Ιδιαίτερης μνείας τυγχάνει ο Κερκυραίος Πέτρος Λάντζας  κατά το αμέσως προ –αλλά και μετά- της ναυμαχίας διάστημα. Τυχοδιωκτική μορφή συνεργάστηκε με τους κουρσάρους των Ισπανών αντιβασιλέων της Ιταλίας και από το 1568 απέσπασε Άδεια Ελεύθερης Ναυσιπλοΐας αναλαμβάνοντας την υποχρέωση να κατασκοπεύει τις κινήσεις των μωαμεθανικών πειρατικών -και μη- δυνάμεων στο Ιόνιο, ιδιαίτερα στις περιοχές από  Κέρκυρα μέχρι Ναύπακτο. Συμμετείχε σε παράτολμες επιχειρήσεις και λίγο πριν την ναυμαχία με δυο φούστες και μερικά μεταγωγικά πραγματοποίησε αιφνιδιαστική επίθεση στο Δέλβινο από όπου άρπαξε μεγάλο αριθμό αλόγων και τα πήγε στην Κέρκυρα. Σκότωσε τον Τούρκο διοικητή της Παραμυθιάς, έναν μπέη στα Γιάννενα, τον τοπικό βοεβόδα της Πρέβεζας κι αφού λεηλάτησε δεκάδες χωριά στην ενδοχώρα μετέφερε τα τρόφιμα στην λεηλατημένη από τον Ουλούτζ Αλή Κέρκυρα όπου μετετράπη σε τοπικό ήρωα και, αργότερα, καθώς τα συμφέροντά του ήταν ενάντια των Βενετών, στράφηκε και κατά των Κερκυραίων.

Μέσα από έγγραφα αιτήματα προς την βενετική κυβέρνηση πληροφορούμεθα την παρουσία και άλλων Κερκυραίων ήσσονος σημασίας ως προς την ναυτική ιεραρχία. Ένας από αυτούς ήταν ο άνδρας της κόρης κάποιου Γκιόλμα, κυβερνήτη φρεγάτας υπό τις διαταγές του capitano al Golfo Marco Querini. Ο γαμπρός του Γκιόλμα είχε αιχμαλωτιστεί στην ναυμαχία όπου υπηρετούσε ως comito στη γαλέρα του magnifico Vicenzo Maria de Priuli .

Μετά από απόφαση της Βενετικής Γερουσίας,  έλαβε μέρος και ο Κορφιάτης Πέτρος Καραβέλλας του ποτέ Δήμου . Με δικά του έξοδα είχε εξοπλίσει φούστα με 20 πάγκους και μάλιστα δεν είχε πληρωθεί άμεσα από την Βενετία, γεγονός που ανέφερε σε αίτημά του προς απόδοση οφειλομένων .

Διάφορες υπηρεσίες προσέφεραν και οι Δομήνικος γιός του ποτέ Πέτρου ως «comito» σε βενετική γαλέρα σε όλες τις φάσεις του Δ΄ Βενετοτουρκικού πολέμου και ο Δήμος Πολίτης μαζί με τα δυο αδέλφια του υπηρέτησαν στη γαλέρα του Πέτρου Μπούα και βρήκαν φρικτό τέλος .

Ένας από τους Κερκυραίους που υπηρετούσαν στην γαλέρα του Μπούα ήταν ο Θεόδωρος Πικέρνης από τους Καλαφατιώνες, ο οποίος αντικατάστησε τον υπόχρεο σε θητεία Αντώνιο Μαύρο από τους Κουναβάδες .

 

ΖΑΚΥΝΘΙΟΙ

Συνολικά έλαβαν μέρος τέσσαρες γαλέρες και όλες έφεραν σημαία και με τον Άγιο Ιωάννη . Η βενετική είχε κυβερνήτη τον σοπρακόμιτο Αντώνιο Κουτούβαλη ,. Οι άλλες τρεις γαλέρες είχαν κυβερνήτες τους Νικόλαο Μονδίνο, Δημήτριο Κομμούτο και Μάρκο Σιγούρο. Οι Διονύσιος Ρώμας, Κ. Καιροφύλας, Ι. Χασιώτης και Π. Χιώτης αναφέρουν επίσης ως κυβερνήτη ιδιόκτητης γαλέρας τον Νικόλαο Φωσκάρδη .

Στη γαλέρα του Μονδίνου «Nostra Signora di Zante»  που κατετάχθη στην αριστερή πτέρυγα με τον Barbarigo πολέμησαν πέντε αδελφοί Φωτεινού . Οι τέσσαροι σκοτώθηκαν και ο Αλέξανδρος πληγώθηκε .

Ο κυβερνήτης ιδιοκτήτης Μάρκος Σιγούρος  είχε την γαλέρα «Guiditta di Zante» - «Ιουδήθ» . Αυτή έφερε ακροστόλιο μια γοργόνα που διασώζεται σήμερα στο Μουσείο Διονυσίου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων. Μαζί του πολέμησε και ο γιός του Μαρίνος. Η «Ιουδήθ» ανήκε στη δύναμη του κέντρου με επικεφαλής τον Don Juan και τον Venier κι έφερε σημαία κυανή.

Επίσης έλαβε μέρος ο Ιωάννης (Zuanne) Μοντσενίγο με δική του γαλέρα. Μαζί του πολέμησε «aventuriero» ο ένας από τους δυο γιούς τού Θωμά Μοντσενίγου, ο Φραγκίσκος. O πατέρας είχε αναλάβει την πολιτοφυλακή στη Ζάκυνθο και ο άλλος γιός του, Αλέξιος Μοντσενίγο πολέμησε στη γαλέρα του Μονδίνου .

Ο Χριστόφορος Μοντσενίγο, ευγενής κι αυτός, γιός του Ιωάννη που υπηρέτησε στη φρουρά της Ζακύνθου, ακολούθησε κι αυτός τους συμπατριώτες του στην ναυμαχία. Προηγουμένως είχε υπηρετήσει ως σημαιοφόρος στο ελαφρύ ιππικό (compania greca)  .

Ο Ζακύνθιος Ιωάννης Κοντοκάλης υπηρέτησε κι αυτός άλλοτε ως κυβερνήτης φρεγάτας, άλλοτε ως προμηθευτής τροφίμων για τις ανάγκες του στόλου, άλλοτε ως κατάσκοπος, άλλοτε ως ταχυδρόμος. Οι πληροφορίες αυτές, αν και αχρονολόγητες, δίδονται από τον ίδιο σε αίτημά του προς την βενετική κυβέρνηση το 1585 ..

Καθοριστική για την έκβαση ήταν η προσφορά του Γεωργίου Μινώτου, Ζακυνθίου, στον οποίο ανέθεσε την αρχηγία, εκγύμναση και πειθαρχία των στρατολογηθέντων για την ναυμαχία Ζακυνθίων στις 22 Ιουνίου 1571 ο προβλεπτής Ζακύνθου Paolo Contarini . Ισάξια προσφορά είναι και αυτή του Άγγελου Σαλβιάτη που το καλοκαίρι ενίσχυσε την άμυνα της Ζακύνθου  και διατηρούσε στενές σχέσεις με τους Ισπανούς στη Σικελία .

ΚΕΦΑΛΛΗΝΕΣ

Μέσω πηγών έχει διατυπωθεί η άποψη πως αρματώθηκαν τρεις γαλέρες από την Κεφαλλονιά (tre galie)  , αλλά και πως «η Κεφαλονιά θα λάβει μέρος στη ναυμαχία της Ναυπάκτου με μια γαλέρα της Κοινότητας, αλλά και κάποιες ιδιωτικές» .

Ο θαλασσοπόρος  Ιωάννης Απόστολος Φωκάς Βαλεριάνος γνωστός ως Juan de Fuca  επιλέχθηκε από τον Φίλιππο Β΄, να πλοηγήσει την ναυαρχίδα «Reale» στην οποία επέβαινε ο 27χρονος τότε αδελφός του, o Don Juan και ως εκ τούτου μπορεί να συμπεριληφθεί στους Επτανήσιους που συμμετείχαν στην ναυμαχία.

Μαρκαντόνιος Τζιμάρας . Δισέγγονος του Νικολάου , γενάρχη του οίκου και γιός του μηχανικού του Κάστρου Αγίου Γεωργίου . Η γαλέρα του «Εσταυρωμένος και δυο δένδρα»  είχε ζωγραφιστό σταυρό  και πλήρωμα ναυτικούς Κεφαλλήνες .

Ο Ιωάννης Τζιμάρας, γιός του Μάρκου, συμπολεμιστής του στην ναυμαχία, και πρεσβευτής της κοινότητας , έγινε ισόβιος πάτρωνας της Ι.Ν. Σισσίων. Οι Pignatorri και ο Κωστής Λοβέρδος αναφέρουν πως η γαλέρα κατά την συμπλοκή περικυκλώθηκε από δυο εχθρικά πλοία, πολέμησε και με τα δυο και κατόρθωσε να βυθίσει το ένα –το άλλο το κυρίευσε -. Ενώ βυθιζόταν τραυματίστηκε θανάσιμα ο Μαρκαντόνιο και το πλήρωμα του πλοίου του άρχισε να αποθαρρύνεται. «Τότε ο γιός του Ιωάννης με τόλμη έλαβε το ξίφος του πατέρα του και έσπευσε και ενεψύχωσε όλους. Περιφρονήσαντες τον θάνατον ήραντο νίκη περιφανή και κυριεύσαντες πλοίον εχθρικόν, απήγαγον εις Κέρκυραν  όπου ο Μαρκαντώνιος επέθανε από το επικίνδυνον τραύμα..

Χριστόφορος ή Χριστόδουλος Κρασσάς : Τριηράρχης που διέμενε στο Εξώμπουργκο (Προάστιο) Κάστρου Αγίου Γεωργίου. Το 1563 ήταν πρεσβευτής της Κεφαλλονιάς στην Βενετία και το 1583, πρεσβευτής πάλι, απαντά ως «μεγαλοπρεπής» . Η γαλέρα του «Santa Vergine de Venezia»   (Αγία Βιργινία) είχε ακροστόλιο γλυπτή απεικόνιση της Παναγίας  και πολέμησε στην αριστερή πτέρυγα στο πλευρό του Agostino Barbarigo  ανάμεσα σε άλλες 51  γαλέρες με σημαίες κίτρινες. Το κέρας αυτό έπλεε κοντά στην ακαρνανική ακτή, -όσο το επέτρεπε ο βυθός, γεγονός που γνώριζαν οι πιλότοι που ήταν Έλληνες και ήξεραν πολύ καλά τις ακτές-, για να μην υπάρχει κενό μεταξύ στόλου και ακτής και υπερφαλαγγίσει η πτέρυγα του Μεχμέτ Σιρόκο που ηγείτο του δεξιού εχθρικού. Τελικά η πτέρυγα των χριστιανών υπερίσχυσε.

Γραμματικός του πλοίου του Χ. Κρασσά «Santa Vergine de Venezia» ήταν ο Ζαχαρίας δε Μοντεσάντο . Απαντά και σε νοταριακές πράξεις  με τον χαρακτηρισμό μισέρ και χαίρει εκτιμήσεως ως μάρτυρας και εκτιμητής.

Συμμετέχει στην ναυμαχία και ο Ιωάννης Βαπτιστής Μεταξάς . Οι Pignatorri σημειώνουν για αυτόν χαρακτηριστικά: «Ήταν (ο Τζοβάνι Μπατίστα Μεταξά) ο πρώτος που διακρίθηκε, γνωστός για την αξία του, επικεφαλής 200 συμπατριωτών του στρατευμένων για την πατρίδα τους, πέτυχε τα πιο κολακευτικά και επάξια χειροκροτήματα και την αναγνώριση του βαθμού που του δόθηκε ως κυβερνήτη. Γνωρίζοντας αυτός ότι η δωρεά χρημάτων είναι ωφέλιμη σε καιρό πολέμου, δάνεισε το ποσό των 4.125 reali, ποσό σεβαστό για το Θησαυροφυλάκιο κατ’ αυτήν την εποχή και κατ’ αυτές τις συνθήκες» .

Ο Αθανάσιος από την Κεφαλλονιά (Dalla Zaffalonia) χρησιμοποιείτο από τον Sebastian Venier ως κατάσκοπος πριν από την ναυμαχία. Αιχμαλωτίσθηκε όμως από τον περιβόητο πειρατή Kara Koza, αλλά δραπέτευσε και γύρισε στη γαλέρα του Daniel Barbarigo με την οποία βρέθηκε στην ναυμαχία μαζί με τρία αδέλφια του τα οποία έχασαν τη ζωή τους πολεμώντας .

Ιωάννης Λούζης . Αναφέρεται από τον Νικ. Τζουγανάτο, άγνωστο όμως από ποια πηγή.

Νικόλαος και Δημήτριος Λούζης αναφέρονται από τους Τσιτσέλη , Pignatorri , Λοβέρδο Κωστή, Χασιώτη, Καιροφύλα . Lusi Dimitri capitano και Lusi Nicolo capitano απαντάμε στα Πρακτικά του Συμβουλίου Κεφαλληνίας του 1593 . Όμως ο Δημήτριος ήταν capitano stradia (στρατεύθηκε στην Δαλματία το 1541 λένε οι Pignatorri Σταμάτιος Βολτέρας . O Tσιτσέλης, εκτός από αυτόν , αναφέρει ως τριηράρχη και τον Ευστάθιο, ενώ ο Μανουήλ ανδραγάθησε στην Ναύπακτο το 1572 (;) . Ο Βολτέρας συμμετείχε και στο Συμβούλιο Κεφαλληνίας το 1593 . O Σταμάτιος απαντά ως «ευγενής μισέρ» σε νομικές πράξεις και είχε «εργαστήρι» ο «τιμιώτατος αφέντης μισέρ» στο Κάστρο Αγίου Γεωργίου .

Φωκάδες: «Γαλέρες υπό τους Φωκάδες» αναφέρει πως συμμετείχαν ο Ακαδημαϊκός Αθανασιάδης Νόβας  χωρίς να αναγράφει ονόματα . Fuca capitanο ήταν μέλος στο Συμβούλιο Κεφαλληνίας το 1593 .

Αγαπητός Λοβέρδος: Ο Ηλ. Τσιτσέλης αναφέρει, εκτός από τους: Μάρκο Τσιμάρα και τον υιόν του Ιωάννη, Νικόλαο Λούζη, Σταμάτιο Βολτέρρα, Χριστόφορο Κρασσά και άλλους τριηράρχες και πολεμιστές, και τον Αγαπητό Λοβέρδο. Ειδικά για τον Λοβέρδο τις πληροφορίες του αντλεί από περγαμηνή που σωζόταν στους Λοβέρδους Μικελακάτους μέχρι το τέλος του 18ου αι. οπότε και κάηκε .

Δράκος Αμπατιέλος: Κωπηλάτης στη γαλέρα του Χρ. Κρασσά –ως αναφέρει ο κ. Μαραγκάκης-. Τραυματίστηκε κατά την ναυμαχία και πιθανόν πέθανε. Στις 10 Οκτωβρίου 1571 συνέταξε τη διαθήκη του στο Δραγομέστο  με μάρτυρες τους: Τζώρτζη Βολτέρα Ευγενή, -δεν τον αναφέρει ο Τσιτσέλης στους Βολτέρα-, και Αλιβίζη Πετρίτζη.

 

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να διευκρινιστεί το εξής : Στον επίσημο κατάλογο, τον οποίο δείξαμε άνωθεν, συμπεριελήφθησαν οι επιφανείς Επτανήσιοι, οι οποίο είχαν λάβει επίσημα από τη Βενετία τον τίτλο του «Σοπρακόμιτου». Αυτοί είχαν γαλέρες και στον κατάλογο δεν αναφέρονται άλλοι επτανήσιοι, οι οποίοι συμμετείχαν με μικρότερα σκάφη, όπως φούστες και γαλιότες. Ανακαλύψαμε τρεις εξ’ αυτών οι οποίοι συμμετείχαν αλλά δεν καταγράφονται. Τον Αντώνιο Κουτούβαλη και Δημήτριο Κομούτο από τη Ζάκυνθο, και τον Οφιομάχο από την Κέρκυρα. Ενδεχομένως λοιπόν να υπήρξαν και άλλοι. Υπογραμμίζουμε πως για να αποκτήσει κάποιος τον τίτλο «Σοπρακόμιτος», έπρεπε να έχει τίτλο ευγενείας.

Κατά την ιστορία του Ελληνικού Έθνους σημαντική συμβολή στον εξοπλισμό των πλοίων και στη χρηματοδότηση της αποστολής είχαν οι: Πέτρος Αυγουστίνης, Ιωάννης Δαπιράς, Ανδρέας Καλλέργης, Γεώργιος Καλλέργης, Δράκος Μακρής, Ανδρέας Στρατηγός, Γεώργιος Γαβράς, Αντώνιος Ευδαιμονογιάννης, Μανούσος Θεοτοκόπουλος (αδελφός του περίφημου ζωγράφου). Κ.α. Σημειώνουμε πως οι πιο πάνω αναφερόμενοι δεν είναι όλοι επτανήσιοι, αλλά ένας σημαίνον αριθμός από γαλέρες ήλθαν από την βενετοκρατούμενη Κρήτη.

 

Η Γαλέρα του Π. Μπούα πυρπολήθηκε και ο ίδιος με όλο το πλήρωμα βρήκαν τον θάνατο. Το ερώτημα πόσοι επτανήσιοι έχασαν την ζωή τους; Οι νεκροί επτανήσιοι στη βιβλιογραφία διαφέρουν από εκτίμηση σε εκτίμηση. Ένα μπορούμε να θεωρήσουμε σίγουρο ότι ήταν αρκετοί.

Οι νεκροί καθολικών ευγενών θάφτηκαν στην εκκλησία των Annunziata στην Κέρκυρα (μεταφέρθηκαν μετά τον βομβαρδισμό των Γερμανών στις 13 Σεπτεμβρίου 1943 στο καθολικό νεκροταφείο στην Κέρκυρα) ενώ οι ευγενείς νεκροί της Ορθόδοξης θρησκείας θάφτηκαν στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου. με το όνομα "Dei Vechi" και οι μη ευγενείς σε μια μικρή εκκλησία έξω από τα τείχη της Κέρκυρας που ονομάζεται "Dei martiri" . Πολλοί Οθωμανοί κρατούμενοι, ιδιαίτερα οι πολύ εξειδικευμένοι και πολύ εκπαιδευμένοι τοξότες και ξυλουργοί, σκοτώθηκαν από τους Ενετούς, και οι δύο ειδικότητες για να εκδικηθούν τους κρατουμένους που σκοτώθηκαν από τους Τούρκους σε προηγούμενες περιπτώσεις, και για να αποτρέψουν την τουρκική ναυτική ανάκαμψη. Στη συνέχεια, τα πλοία επέστρεψαν στη Νάπολη. Η σημαία της τουρκικής ναυαρχίδας του Alì Pascià, που ελήφθη από δύο πλοία των Ιπποτών του Santo Stefano, το "Capitana" και το "Grifona", βρίσκεται στην Πίζα, στην εκκλησία αυτής της τάξης .(6)

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

  1. 1)Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίωνhttp://zakynthos-museumsolomos.gr/i-naumaxia-tis-nafpaktou.html
  2. 2)O.π.
  3. 3)Ο.π
  4. 4)Ο.π
  5. 5)https://it.wikipedia.org/wiki/Battaglia_di_Lepanto
  6. 6)Kenneth Meyer Setton στο βιβλίο του «The Papacy and the Levant 1204-1571»,

 

Οι μισιονάριοι (ιταλ. <missionario) ήταν ιεραπόστολοι της καθολικής και της προτεσταντικής Εκκλησίας. Αξιόλογη δράση στην επαναστατημένη Ελλάδα είχαν και οι Αμερικανοί μισιονάριοι. Ο νησιωτικός χώρος είτε είχε απελευθερωθεί είτε όχι ,ήταν το επίκεντρο της προσοχής τους για την ίδρυση σχολείων και την εφαρμογή των εκπαιδευτικών τους σχεδιασμών. Οι στόχοι τους επικεντρώνονταν στην άποψη ότι θα εύρισκαν πρόσφορο έδαφος λόγω της μακρόχρονης υποδούλωσης της Ελλάδας στην Τουρκία, της γενικότερης αμορφωσιάς του πληθυσμού και την χαλάρωση της Ορθοδοξίας με τα σκάνδαλά της. Πίστευαν σε μια γενικότερη αναγέννηση της χριστιανικής Ανατολής.. Για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκαν εταιρίες με μεγάλα χρηματικά ποσά από ίδια κεφάλαια και υψηλές προσφορές. Δύο από αυτές ήταν η American Board of Commissioners for Foreign Missions (ABCFM) η οποία από τα 1827 έδρασε στην Ελλάδα καθώς και η Αγγλική London Missionary Society.

Η προτεσταντική διείσδυση: Στην περίοδο της βρετανικής προστασίας έρχονται στην Κέρκυρα προτεστάντες μισιονάριοι, στο γενικότερο σχέδιο του εκπροτεσταντισμού της Εκκλησίας της αναγεννώμενης Ελλάδος. Προέρχονταν κυρίως από την Αγγλία και την Αμερική («Αγγλοαμερικανούς» τους αποκαλούσε ο λαός) και ανήκαν σε καλβινίζουσες πρεσβυτεριανές παραφυάδες της πολυδαίδαλης προτεσταντικής οικογένειας. Στην Κέρκυρα έδρασαν ιδιαίτερα οι Βαπτιστές (βασικός σταθμός για όλη την Ελλάδα) και η οποία με τις μεταφράσεις της Γραφής έδινε δύναμη στα χέρια των μισιοναρίων και διευκόλυνε το έργο τους. Ιδρύθηκε (1819) και Ιόνια Βιβλική Εταιρεία με αντιπρόεδρο το μητροπολίτη Μακάριο. Ο λαός έβλεπε με δυσπιστία τις προτεσταντικές ενέργειες, τις οποίες μάλιστα συνδύασε με τη δράση της Θεολογικής Σχολής και του Ιεροσπουδαστηρίου (υπήρχε αποδεδειγμένα φιλοπροτεσταντική τάση επί διευθύνσεως Ν. Βάμβα 1828-1823).(  1)

Στις σκέψεις τους επικρατούσε η άποψη «Η ακραία έλλειψη βιβλίων στα νεοελληνικά, αποδίδεται  στο ότι τα αμερικανικά γραπτά στα νεοελληνικά, γίνονταν πολύ αποδεκτά και εάν μετέφραζαν βιβλία στην τρέχουσα γλώσσα θα είχαν πρόσβαση στο λαό» Οι προτεστάντες θεωρούσαν και θεωρούν ότι η Ορθόδοξη εκκλησία βρισκόταν και βρίσκεται σε µία διαρκή κατάπτωση και διαφθορά, χάριν της εµµονής της σε ειδωλολατρικά στοιχεία όπως οι δεισιδαιμονίες, οι τελετουργικοί θεατρινισμοί, η λατρεία των εικόνων και η χρησιμοποίηση µιας ακατάληπτης από το λαό γλώσσας. Σκοπός τους λοιπόν ήταν η απαλλαγή της Ορθόδοξης Εκκλησίας από όλα αυτά τα στοιχεία και η αναµόρφωσή της.(2)

 Όσον αφορά το ύφος των ελληνικών μεταφράσεων που τυπώνονται στη Μάλτα, οι ιεραπόστολοι παραδέχτηκαν ότι οι πρώτες επιχειρήσεις τους ήταν
όχι της υψηλότερης ποιότητας αλλά από τότε που ο κ. Πετροκόκινκος έγινε μέλος αυτές είχαν βελτιωθεί σημαντικά. Ο Πετροκόκινκος έγραψε στον
 Νεόφυτο Βάμβα το 1831 και του έστειλε διάφορα κομμάτια ζητώντας να σχολιάσει την ποιότητα των μεταφράσεων. Εξήγησε   ο Βάμβας ότι το αντικείμενο του δεν ήταν να μεταφραστεί στα ελληνικά τα πριν από δύο ή τριακόσια χρόνια, αλλά αυτά που οι Έλληνες μιλούσαν σήμερα και να παίρνουν  ως μοντέλα τον Κοραή, Βάμβα και Ιλαρίωνα (3)

  Πρώτος στο νησί της Κέρκυρας φαίνεται  ότι δραστηριοποιήθηκε ο Άγγλος Isaac Lowndes της London Missionary Society. Στηριζόμενος στο Σύνταγμα των αγγλοκρατούμενων Ιονίων Νήσων που δεν του απαγόρευε να κάνει κήρυγμα στο σπίτι του, ίδρυσε ένα κατηχητικό σχολείο στην κατοικία του ,με δάσκαλο Έλληνα ιερέα υπό την επίβλεψή του οποίου 40 περίπου παιδιά παρακολουθούσαν μαθήματα με κύριο σχολικό εγχειρίδιο την Καινή Διαθήκη στα νέα ελληνικά. Παράλληλα, το τυπογραφείο τους στην Μάλτα επιμελούταν εκδόσεις σχολικών και θρησκευτικών βιβλίων καθώς και μεταφράσεις της Αγίας Γραφής στην κοινή νέα ελληνική γλώσσα. Το γεγονός αυτό θα ψυχράνει έτι περαιτέρω τις σχέσεις των μισιονάριων με την ελληνική εκκλησία καθώς το γενικότερο σχέδιο ήταν ο εκπροτεσταντισμός της. Λαμβάνοντας υπόψη τις ποικίλες συνθήκες που επικρατούσαν στους κατά τόπους ιεραποστολικούς τους σταθμούς οι προτεστάντες ιερωμένοι αποφάσισαν να δημιουργήσουν το δικό τους εκδοτικό πιεστήριο στο νησί της Μάλτας το 1822. 

 

Η δράση τους γίνεται πλήρως αντιληπτή από την πιο κάτω επιστολή από την Κέρκυρα του Isaac Lowndes.

Από τον Rev. J. Lowndes, Κέρκυρα.
Χαίρομαι που λάβαμε £ 100 από την «Θρησκευτική Εταιρεία ηθικοθρησκευτικών φυλλαδίων»  και  τίθενται στη διάθεση του κ. Γουίλσον και εμού, για την προετοιμασία και την εκτύπωση φυλλαδίων στην ελληνική και αλβανική γλώσσα. Ο «ΧΡΥΣΟΥΣ ΚΑΝΟΝΑΣ» μεταφράστηκε στην αλβανική γλώσσα, από τον Αρχιεπίσκοπο της Χαλκίδας, ο οποίος είναι γέννημα  της Αλβανίας · Αυτός τώρα κάνει τη μετάφραση στο «Δόγμα του Σταυρού»" . Έχω το «Η Μεγάλη ερώτηση που απαντήθηκε», έτοιμο για τον τύπο, σε νέα Έλληνικά και πρόκειται να σταλεί στη Μάλτα , αλλά  προτείνω να εκτυπώσω τα
ηθικοθρησκευτικά φυλλάδια στην αλβανική γλώσσα εδώ.  Συμφωνώ πλήρως μαζί σας ως τη χρησιμότητα της εκτύπωσης μικρών φυλλαδίων γιατί με αυτόν τον τρόπο μπορούμε, με μικρότερο κόστος, να παρέχουμε μεγαλύτερη ποικιλία, η οποία είναι πολύ επιθυμητή.
Έχω κυκλοφορήσει σχεδόν όλα τα ηθικοθρησκευτικά φυλλάδια που εκτύπωσα εδώ, και πολλές εκατοντάδες εκτός. Ήταν στη Ζάκυνθο που εργαζόταν ένας φτωχός άνθρωπος για να διανείμει τα φυλλάδια όπως σας ενημέρωσα προηγουμένως, έτσι κέρδισε ένα μέσο διαβίωσης με αυτόν τον τρόπο · Από τότε που ήρθα εδώ έχω προμηθεύσει αυτόν διάφορες στιγμές, και έτσι η κυκλοφορία συνεχίζεται. Στην Κέρκυρα έχω ένα άτομο που εργάζεται με τον ίδιο τρόπο και μέσω αυτού μοιράζουμε περίπου σαράντα ηθικοθρησκευτικά φυλλάδια κάθε εβδομάδα. Θεωρώ αυτή τη μέθοδο ειδικά προσαρμοσμένη για να απαντά σε έναν καλό σκοπό, με τρεις τρόπους: α)Τα ηθικοθρησκευτικά φυλλάδια κυκλοφορούν,. β)ένας φτωχός ανακουφίζεται. και γ)τα
 άτομα που τα λαμβάνουν πληρώνουν κάτι για αυτό, και  είναι περισσότερο πιθανό να εκτιμηθούν. Πρόσφατα επισκέφτηκα κάποια χωριά σε αυτό το νησί,
και μοιράστηκαν αρκετές εκατοντάδες φυλλάδια. Οι άνθρωποι ήταν σχεδόν έτοιμοι να απορροφήσουν αυτά. και από την επίσκεψή μου, έχω διαβιβάσει περισσότερα από νέα διακόσια σε τρία χωριά, στα οποία υποσχέθηκα ότι θα στείλετε μια επιπλέον προμήθεια. Πριν να έρθω στην Κέρκυρα, δεν υπήρχε σχεδόν ένα θρησκευτικό φυλλάδιο στο νησί, αλλά από τότε έχουν δοθεί πολλές χιλιάδες σε άτομα και διαβάζονται σε πολλά σχολεία. Προμηθεύω τακτικά αρκετούς δασκάλους, και αυτοί έρχονται από καιρό σε καιρό για περισσότερα ηθικοθρησκευτικά φυλλάδια

American tract magazine. v.1 (1824).

Η Δημιουργία της Ιονικής Βιβλικής Εταιρείας.

Ο Αιδεσιμότατος Dr. Pikerton , με ημερομηνία Ιούλιος 24,1819, μετέφερε στην Βρετανική και  Εξωτερικού Βιβλική Εταιρεία την πιο κάτω αναφορά για την δημιουργία της Βιβλικής Εταιρείας των Ιονίων Νήσων.

Στις 20 του παρόντος (μηνός), διάφοροι ντόπιοι συναντήθηκαν στο μεγάλο σαλόνι του μεγάρου του Βαρόνου Θεοτόκη, Προέδρου της Γερουσίας των Ιονίων Νήσων, με σκοπό να αναγγελθεί η ίδρυση της Ιονικής Βιβλικής Εταιρείας. Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν ο Έλληνας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, με μια αξιοσέβαστη ακολουθία, ο καθολικός Γενικός Βικάριος με αρκετούς χαμηλότερου βαθμού ιερωμένους, οι αξιωματούχοι του Ιονικού Κράτους και μέλη του δικαστικού σώματος  που ήταν ιδιαίτερα διακεκριμένοι. Επιπλέον προσήλθαν και πολλοί άλλοι ευγενείς και έτσι παρουσιάστηκε ένα σεβαστό σύνολο από πρόσωπα  διαφορετικών εθνών, τα  οποία ανήκαν σε διάφορες Χριστιανικές κοινότητες.

Ο Βαρόνος άρχισε τις εργασίες από μια ξεκάθαρη ανακοίνωση  των αρχών των Βιβλικών εταιρειών και τις σωτήριες επιρροές που είχαν. Αναφέρθηκε με λεπτομέρειες για την ταχεία τους ανάπτυξη σε όλο τον κόσμο, μιλώντας  για την επιτυχία στην Ρωσία και το πραγματικό θεάρεστο έργο που παρήγαγαν οι Ρώσοι από την στιγμή που μυήθηκαν στην Εταιρεία.

Ο Βαρόνος Θεοτόκης με πρόταση του Αρχιεπισκόπου ορίστηκε Πρόεδρος. Καθορίστηκαν επίσης οι αντιπρόεδροι, ένας ταμίας, δώδεκα διευθυντές και τρεις γραμματείς.

Το ποσό που συγκεντρώθηκε από τις εγγραφές ήταν 1025 δολάρια ( περίπου 250 λίρες) .(4)

(5)

 

Οι πρώτες εισηγητικές γραμμές της αναφοράς :

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΥΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΟΙΝΟΝ

Εν Κερκύρα ταις 17 Σεπτεμβρία 1820

Ο Το Εφορείον της Γραφικής Εταιρείας των Ιωνικων Νήσων εκπληρώνοντας τας υποσχέσεις του κάμνει γνωστήν προς την Εταιρείας την Επιστασίαν υπο του εδόθη δι όλον τον παρελθόντα χρόνον και υποβάλλει εν ταυτω εις το Κοινόν μίαν εργασίαν μετρίαν και τω όντι αξίαν χριστιανών.

 Η Γραφική Εταιρεία των Ιωνικων Νήσων έθεμελιώθη ταις 20 Ιουλίου του 1819 του Έτους (α) Πολλότατοι Γραικοί και Άγγλοι εσύντρεξαν με γενναίαν προθυμίαν εις ένα έργον το οποίον εις πολλά μέρη του Κόσμο επεχειρίσθησαν με ωφέλειαν χιλιάδες άνθρωποι εκλεκτοί και το ποιον έδιδε τόσον θρησκευτικόν  ζήλον εις τους κατοίκους ενός ωραιοτάτου μέρος της Ελλάδος ανυψομένους από νεογέννητον πολιτικήν ελευθερίαν

Ο θεμελιωτής επέτυχε δι όλου εις τας ελπίδας του. Η Ιωνική Εταιρεία αύτη έλαβε λαμπρά δώρα και συνεισφοράς ο αριθμός των Μελών της ηύξησε κατα αναλογίαν όπου η θεμελίωσής της έγινε γνωστή η ύπαρξής της επεκυρώθη καθ όλα από τον Παναγιώτατον Οίκουμενικόν Πατριάρχη Γρηγόριον τον τόσον ενάρετον και έκλαμπρον δια τας μαθήσεις του και αι εργασίαι αυτής εάν και κατά τον πρώτον τούτο χρόνον δεν έγιναν τόσον αξιόλογοι προς τα γειτονικά μέρη της δεν είναι όμως αμφιβολία ότι ωφέλησαν πολύ το εσωτερικών του Ιωνικό Κράτος

(α) Εις το Παλάτιον του ΒΑΡΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ και δυνάμει της ομιλίας του( ίδε το Ιωνικό και Γραφικών Συγγραμμάτιον 20 Ιουλίου 1820)

Το σημείον το πλέον βέβαιον της προόδου όπου έπρεπε να λάβη το σύστημα τούτο ήτον αι τιμίαι και ωφέλιμοι ανταποκρίσεις που έλαβε με μερικές Εταιρείας της Ευρώπης Μία μεγάλη και εκλεκτή ποσότης Αντιτύπων της Νέας Διαθήκης της εις γλώσσας διαφόρους, συντροφευμένη μνα μεγάλες αποδείξεις υπολήψεως και αγάπης της μητρικής Εταιρείας της Λόνδρας προς την Ιωνικήν Εταιρείαν εμψύχωσαν τους σκοπούς της, έστήριξαν τα έργα της οικονόμησαν τα χρήματά της και την έβαλαν ευθύς εις κατάστασιν ν ‘αποδείξη προς τους εγκατοίκους του Κράτους τούτο τα ευεργετικά αποτελέσματα ενός Καταστήματος, το οποίον έσυστήθη μεταξύ των Γραικών δια να διασπείρη το Ευαγγέλιον όπου είναι το ίδιον να είπη τινας την ρίζαν τήν βάσιν και την ισχύν του φυσικού δικαιώματος χωρίς του οποίου αι ανθρώπιναι δυνάμεις ήμπορουν μεν να υποδουλώσουν τους μυώνας και τα νεύρα αλλά δεν μπορούν ποτέ να κερδίσουν το πνεύμα και την καρδίαν

  Αι Συνελεύσεις του Ιωνικου Εφορείου έγιναν τόσον συνεχείς όσον εκρίθησαν αναγκαίαι δια την εκτέλεσιν των χρεών του Ο καθείς από τα Μέλητου είτε Ίων, είτε Άγγλος επρόσφερε μερικών σπουδών και επιμέλειαν δια να συμβοηθήση εις την ηθικήν αναγέννησιν των Απογόνων εκείνου του Έθνους, το οποίον έχει τόσον μέγα δικαίωμα να απολαμβάνη το σέβας των μεταγενεστέρων

Ο Θείος λόγος λοιπόν εις την καθομιλουμένην γλώσσαν εξηγείται σήμερον  είς πολλούς Ναούς  Ορθοδόξους του Κράτος τούτο καθαρός και ακέραιος. Επειδή δε αι μεταβολαί των περιστάσεων έφερον την πτώσιν αρκετά μέρους από τα εκκλησιαστικά καταστήματα και την πτωχείαν εις τες Ιερείς, δια τούτο το Εφορείον έκρινε χρέος το να διαμοιράση δωρεάν μερικά ίσα του Θείου Ευαγγελίου προς κάθε Ιερέα όπου εφημερεύει εις τας πτωχάς Εκκλησίας.- Μοναχοι Ιερείς Καλογραίαι άνθρωποι αφιερωμένοι εις την μοναδικήν ζωήν Διάκονοι ευσεβείς, Παιδαγωγοί ταπεινοί δεν ήθελαν να πιστεύεν το καλον όπου η Γραφική Εταιρεία έμελλε να διασπείρη μεταξύ των. Το Εφορείον σταθερό εις την θεμελιώδη βάσιν της Γραφικής Εταιρείας έδιαμοίρασε τα ιερά βιβλία χωρίς σημειώσεις χωρίς εξηγήσεις και χωρίς σχόλια..............

Από τις πρώτες αυτές γραμμές της αναφοράς φαίνεται το δέλεαρ των προτεσταντών προς τον διψασμένο Ελληνικό κοινό. Τα εκκλησιαστικά βιβλία στην καθομιλουμένη Ελληνική γλώσσα, όπως ζήτησε ο Βάμβας, τα βιβλία στέλνονται δωρεάν τυπωμένα και μεταφρασμένα κ.λ.π. Για τους Έλληνες των Ιονίων νήσων, μέσω της Αγγλικής Προστασίας, είναι ένα πολύ επιθυμητό δώρο. "Ο Θείος λόγος λοιπόν εις την καθομιλουμένην γλώσσαν εξηγείται σήμερον  είς πολλούς Ναούς  Ορθοδόξους του Κράτους τούτου καθαρός και ακέραιος."  Η θρησκεία τους δεν κινδυνεύει. Γιατί λοιπόν να μην καλοδεχτούν τη κίνηση αυτή. Είναι η εποχή λίγο πριν ξεσπάσει η Ελληνική επανάσταση. Στα 1798 στην Κέρκυρα, τυπώνεται ο "Θούριος " και ο ‘‘Ύμνο Πατριωτικό της Ελλάδος και όλη της Γραικίας, προς ξαναπόκτησιν της αυτών Ελευθερίας’’ του Ρήγα και ο"Ύμνος στον Μποναπάρτε" από τον Χριστόφορο Περραιβό, ο οποίος ήλθε στο νησί για να εντάξει μέλη στη Φιλική Εταιρεία. Στις 6 Απριλίου 1819, (με το παλιό ορθόδοξο ημερολόγιο) γράφτηκε στην Κέρκυρα η επίσημη διακήρυξη του επαναστατικού στόχου και η έκκληση προσήλωσης σ’ αυτόν. Το όλο κλίμα δείχνει ότι πλησιάζει η ώρα της δράσης.

Βρισκόμαστε στις 12 Δεκεμβρίου 1841. Η Κέρκυρα γιορτάζει την μνήμη του προστάτη της Αγίου Σπυρίδωνα. Η διοίκηση τις 29/12/1841 (17/12/1841 με το νέο ημερολόγιο) δημοσίευσε στην εφημερίδα Γκαζέττα Ιόνικα :

(6)

Η περιγραφή των επεισοδίων, σύμφωνα με την πιο πάνω δημοσίευση, έχει σε περίληψη ως εξής. Την ημέρα της εορτής του Αγίου μοιράζονται ιεραποστολικά έντυπα από τους προτεστάντες, στους πιστούς. Ο κόσμος εξανίσταται και επιτίθεται στον διανομέα ιεραπόστολο. Γίνονται επεισόδια στο σπίτι του, απελαύνεται από τη χώρα, συλλαμβάνονται κερκυραίοι ταραξίες. Δύο στοιχεία που σημειώνουμε είναι ότι δηλώνεται από την επίσημη Αρμοστεία ότι  ο ιεραπόστολος ήταν Αμερικανός και ότι τα έντυπα τυπωθήκαν στην Αθήνα.Τα στοιχεία αυτά σημειώνονται για να τονισθεί ότι αφενός τα Επτάνησα βρίσκονται υπό Αγγλική κυριαρχία, η  Αγγλική London Missionary Society είχε εγκατασταθεί στην Κέρκυρα με τον Rev. J. Lowndes και τα έντυπα τυπώνονταν είτε στην Αγγλοκρατούμενη Μάλτα είτε στην Κέρκυρα. Εδώ ίσως υπάρχει πολιτική σκοπιμότητα από τον Αρμοστή, για να μην έχει αντίδραση από τον Κερκυραϊκό λαό,  να παρουσιάσει τον ιεραπόστολο ως Αμερικανό και την εκτύπωση στην Αθήνα και όχι στη Μάλτα όπως ισχυρίζεται στην επιστολή του ο Lowndes .

Εκδίδονται επίσης από τη Διοίκηση Δηλοποιήσεις για Έκτακτα μέτρα, ευχολόγιο για ηρεμία στο νησί καθώς και συμπαράσταση Κερκυραίων Αγγλόφιλων στον Αρμοστή.

Κέρκυρα 28 Δεκεμβρίου 1841 (16/12/1841 με το καινούργιο ημερολόγιο)

 Επειδή ανεφέρθησαν εις τον ΛΟΡΔΟ ΜΕΓΑΝ ΑΡΜΟΣΤΗ τα διατρέξαντα χθες το εσπέρας, δια τούτο η Αυτού Εξοχότης απεφάσισε να παρθούν τ’ ογληγορώτερον τ’ αναγκαία μέτρα προς κατάπαυσιν τοιούτων ερποζημίων συμβάντων. Όθεν ο υπογραμμένος επροστάχθη να γνωστοποιήση εις τους κατοίκους της Πόλεως ότι θα δοθούν οι πλέον θετικαί διαταγαί εις όλους τους Στρατιωτικούς, εκτός εκείνων οι οποίοι ευρίσκονται εις ενεργόν υπηρεσίαν, δια να απομακρύνωνται  από την Πόλιν και ν’ αποσύρωνται εις τους στρατώνας των εις την δύσιν του Ηλίου.

Ο υπογραμμένος έχει περιπλέον προσταγήν να συστήση εις τους κατοίκους να μένουν εις τας οικίας των μετά την δύσιν του Ηλίου, και ενταυτώ δεν συγχωρείται εις αυτούς να κάμνουν συναθροίσματα, ή να περπατούν ενωμένοι εις τους δρόμους.

Ο υπογεγραμμένος έχει προσταγήν να διατάξη ότι όλα τα Καφφενεία, όλα τα άλλα Εργαστήρια όπου πωλούνται πνευματώδη ποτά, τα Φαγητοπωλεία, Ξενοδοχεία και τα Καπηλειά, πρέπει να κλείουν καθημέραν τας ώρας 4 το απόγευμα και να μη ανοίγουν παρά τας ώρας 7 την αυγήν της ακολούθου ημέρας. Κάθε άλλο Εργαστήριον και τα Εμπορικά Μαγαζεία είναι πράγμα καλόν να κλείουν τας ώρας 6 το απόγευμα και τέλος είναι προσταγμένος ο υπογεγραμμένος να προσκαλέση τους κατοίκους ν’ απέχουν εις το εξής από κάθε άλλην απόπειραν, από την οποίαν ημπορούσε να ταραχθή η κοινή ησυχία, δια να μην αναγκασθή η Κυβέρνησις ν’ αναβάλη τους Πολιτικούς Νόμους και αντ’ αυτών να προκηρύξη τον Στρατιωτικόν Νόμον.

 

 

 

Έκτακτα μέτρα

 

 

 

 

 

Κέρκυρα 28 Δεκεμβρίου 1841 (16/12/1841 με το καινούργιο ημερολόγιο)

Κύριοι,

Καθυποβαλών εις τον ΛΟΡΔΟΝ ΜΕΓΑΝ ΑΡΜΟΣΤΗΝ την αναφοράν της ημέρας ταύτης, διετάχθην να σας είπω εις απάντησιν ότι η Αυτού Εξοχότης βαθέως συνθρηνεί  μεθ’ υμών τα θλιβερά συμβάντα, τα οποία έδοσαν αφορμήν εις την ίδιαν ταύτην αναφοράν και εξαιρέτως την απώλειαν της ζωής,την συνοδεύουσαν κακή τύχη τας ταραχάς της χθεσινής εσπέρας. Αλλ’ η Αυτού Εξοχότης πεποιθέν ότι δια της επί τινα καιρόν απαγορεύσεως της εις την πόλιν εισόδου των στρατιωτών μετά ρητήν τινά ώραν, δια της ανυπερθέτου υποταγής των Πολιτών εις τας παραγγελίας τας εν τη Δηλοποιήσει της σήμερον, ομού με την απέλασιν του ανθρώπου , η μεγάλη απερισκεψία του οποίου κατά δυστυχίαν έδοσεν αιτίαν εις την πρώτην βιαιοπραγίαν, θέλει επανακάμψει η εγκάρδιος εκείνη αγάπη, ήτις επεκράτησε πάντοτε εις τας μεταξύ των στρατευμάτων της Αυτής Μεγαλειότητος και των κατοίκων της Κέρκυρας σχέσεις. Ος τις εκ των στρατευμάτων  της ΑΥΤΗΣ ΜΕΓΑΛΕΙΟΤΗΤΟΣ ήθελε γίνει ένοχος απείθειας ή αθετήσεως της πειθαρχίας, θέλει δικασθεί, έστε βέβαιοι, κατά τον Στρατιωτικόν Νόμον. Οποιοσδήποτε αφ’ετέρου εκ των κατοίκων της Πόλεως της  Κέρκυρας, ή της Εξοχής ήθελεν πράξει αταξίας ή βιαιοπραγίας η Αυτού Εξοχότης προσδοκά σοις οι ίδιοι όσον πας άλλος αξιότιμος κάτοικος θέλει συνδράμει την Αστυνομίαν προς ανακάλυψιν και υποβολήν του ενόχου εις την Δικαιοσύνην, ίνα, εμποδιζομένων περαιτέρω αταξιών και της διαταράξεως της κοινής ησυχίας, την οποίαν η Αυτού Εξοχότης έχει σταθεράν απόφασιν να διατηρήση με όλα τα εις την εξουσίαν της νόμιμα μέσα, μη κατασταθή αναγκαία η παραδοχή αυστηροτέρων μέτρων

     Έχω την τιμήν, κτλ,κτλ

(Υπογ.) ΙΩΑΝΝΗΣ ΦΡΑΙΖΕΡ

Εξαπορ. του ΛΟΡΔΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΡΜΟΣΤΟΥ

 

Δημοσίευση και φιλοαγγλικής αναφοράς.

Θα εξετάσουμε στη συνέχεια τα γεγονότα όπως παρουσιάζονται από τον Ελληνικό και ξένο τύπο. Η Εφημερίδα Η ΣΦΗΚΑ γράφει:

Τονίζεται καθαρά πως πρόκειται για Άγγλο Μισιονάριο και αναφέρονται νεκροί από τις συγκρούσεις.

Από το τυπογραφείο της Μάλτας μεταδίδεται:

Oι πληροφορίες που δίδονται σ’ αυτήν τη δημοσίευση είναι πολλές. Οι συγκρούσεις κράτησαν  ημέρες (12-13-14-15 Δεκεμβρίου με το νέο ημερολόγιο). Υπήρχαν δύο νεκροί, ένας από κάθε μεριά των συμπλεκομένων. Οι συγκρούσεις ξαπλώθηκαν σε όλη την πόλη.  Η κραυγή του ιεραπόστολου ανέφερε το σώμα του Αγίου «μούμια».

 Για να καταλάβουμε τις απόψεις των προτεσταντών για τον

 Άγιο Σπυρίδωνα δημοσιεύουμε ένα τμήμα του βιβλίου του Wilson, S. S. (Samuel Sheridan), A narrative of the Greek mission, or, Sixteen years in Malta and Greece 1839

….Η επίσκεψή μου στην Κέρκυρα ήταν απολύτως επιτυχής, καθώς ο αδερφός Lowndes συνέπεσε πλήρως μαζί μου στο ότι ο Τύπος είναι, στην Ελλάδα , ο πιο αποτελεσματικός κινητήρας  και έχει χρησιμότητα.

Σε μια μέρα κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης στην Κέρκυρα, πούλησα τριάντα βιβλία ορθογραφίας και 200 ​​μικρότερα έργα, για έντεκα και μισό ισπανικό δολάριο  Με μια τέτοια επιτυχία,  βρήκα τώρα ότι μου έχουν απομείνει μόνο δεκαεπτά ορθογραφικά βιβλία. Γι 'αυτό έγραψα στη Μάλτα, ζητώντας να μπορέσω να βρω μια νέα προσφορά για να φτάσει στο νησί της Κεφαλονιάς, κάτι που πραγματοποιήθηκε πλήρως. Ο αναγνώστης έχει ήδη αντιληφθεί, ότι ο Άγιος Σπυρίδων, ο προστάτης άγιος της Κέρκυρας, ή, για να μιλήσω στη γλώσσα κάπως πιο γνήσιου παγανισμού, η θεατρική θεότητα αυτού του νησιού, οι ντόπιοι την λατρεύουν με φοβερή περίσσεια σεβασμού και θρησκευτικής εμπιστοσύνης. Πριν από μένα υπήρχε ένα έντυπο ψεύτικο έγγραφο, που παρουσιάζεται στην Ανατολή για να προσελκύσετε αφοσίωση και αφιερώματα. Το έντυπο περιέχει με ποιητική μορφή με λεπτομέρειες των θαυμάτων που αποδίδονται σε αυτόν τον άγιο, και αυτές οι ασυνήθιστες φούσκες κυκλοφορούν από τους απλούς ιδιοκτήτες των οστών του γέρου, μαζί με τους καρμελίτες μοναχούς και λαϊκούς

 Όταν εμείς υπενθυμίζω ότι με τέτοια πράγματα, στο Levant, φτιάχνουμε τα τρία τέταρτα του δόγματος των μαζών, πόσο προφανές  γίνεται, ότι οι Βρετανοί Χριστιανοί βρίσκονται κάτω από μια δυνατή φωνή για να έρθουν να δώσουν τη βοήθειά τους, για να  σώσουν τους νησιώτες από αυτό το συνονθύλευμα των παραπλανητικών καλογέρων.  Είναι μια επίκληση που ζητείται ιδιαίτερα από τον αναγνώστη. Ζητήθηκε ευγενικά επειδή μπορεί να θέλει ο καθένας να μάθει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η μυθοπλασία, πόσο μακριά, για να προωθήσει τον εαυτό της.

Ξεκουραστείτε, μπορεί να είναι η προφητική φωνή του Αγίου Πνεύματος. Αφήστε τα «ψεύτικα θαύματα» τουλάχιστον φωνάζει, για να ανοίξει τα μάτια των Προτεσταντών. «Πιστές χριστιανικές ψυχές! αν θέλετε τα δώρα του παράδεισου, ορμήστε ως υποκατάστατο του Μεγάλου Σπυρίδωνος ακολουθώντας τα βήματα του Ηλία και της Ελισαίας»

  Ο Σπυρίδων έχει εξουσία πάνω στη φωτιά, αέρα, γη και νερό. Θεραπεύει τον πόνο στο κεφάλι, καταστρέφει τα είδωλα, μαλακώνει τη διόγκωση της καρδιάς, μετατρέπει τις ψυχές σε Χριστό. Λοιμός και η ασθένεια φεύγoυν από την παρουσία του. Οι βροχές πέφτουν από τα σύννεφα; ποτάμια ακινητοποιούνται καθώς περνά, και αιρετικοί ντροπιάζονται. Ενώ προσεύχεται, ακούει αγγέλους να τραγουδούν; γεμίζει τη λάμπα με θαυματουργό λάδι. Λιώνει αλυσίδες των ληστών. Σε αυτόν τον θεϊκό άνθρωπο, εξαγριωμένοi δαίμονες και εχθροί στην πίστη μας, τον θάνατο, την καταστροφή και όλες οι ασθένειες είναι υπάκουες. " Αρκετά; υπάρχουν πολλά περισσότερα, αλλά η καρδιά αρρωσταίνει αρκετά. Στη συνέχεια ακολουθεί η έκκληση, που γίνεται από αυτούς τους «τυφλούς οδηγούς» στη ευφυή ανθρώπινη φύση, ακατάλληλη και ανυποψίαστη. Θέλω μόνο προσθέστε, εκείνο το χρόνο, ο Ύπατος Αρμοστής της Βρετανικής Αυτού Μεγαλειότητας στην Κέρκυρα, που φημολογείται προτεστάντης;, περπατούσε σε δημόσια πομπή από τα οστά  αυτού του αγίου, και ανάγκασε τους υπαλλήλους του να κάνουν το ίδιο! — Το έχω δει. Αυτό θα συνεχιστεί;

………………………………………………………………………  Του διάσημου αγίου, στον οποίο έγιναν προσευχές και όρκους του τρομοκρατημένου πλήθους, οι θέσεις που τοποθετούνται στο ιερό του είναι πολλές και μερικές φορές δαπανηρές. Στην πραγματικότητα, συλλέγονται τεράστια ποσά γι αυτόν και για την παρθένα Μαρία., Τα οστά του είναι κοινή ιδιοκτησία τριών ή τεσσάρων οικογενειών της Κέρκυρας, προς τους οποίους ανήκουν εν μέρει στις προσφορές στο ιερό του. Από πού ήρθαν τα οστά, είναι ερώτηση για τους μοναχούς, όχι για άνδρες. Επισκέφτηκα το ιερό του Αγίου Σπυρίδωνα,  και είδα το φέρετρο και το σώμα. Νομίζω ότι το πρώτο είναι από μασίφ χρυσό, και περιβλήθηκε σε γυάλινη θήκη. Ενώ εκεί, παρατήρησα πολλούς οπαδούς να εισέρχονται, και να φιλούν τέτοια μέρη του ιερού που θα μπορούσαν να φτάσουν τα χείλη τους. Προς τιμήν αυτού του αγίου είναι δύο ετήσιες υπέροχες πομπές. και χωρίς να τα δουν με τα ίδια τους τα μάτια δεν είναι εύκολο να δώσεις στον αναγνώστη επαρκή ιδέα για τα πλήθη που συγκεντρώνονται. Οι θέσεις που τοποθετούνται στο ιερό του είναι πολλές και μερικές φορές δαπανηρές. ………

Αυτή είναι η άποψη των προτεσταντών και αυτή ασπάζονταν ο ιεραπόστολος όταν δημιούργησε το επεισόδιο τις 12 Δεκεμβρίου.

 

Σε αντιστοιχία θα δούμε και τα δημοσιεύματα του ξένου τύπου.

The Times, Ιανουάριος 19,1842

   Ο Αυστριακός Παρατηρητής, με ημερομηνία Κέρκυρας, τις 28 Δεκεμβρίου, δηλώνει ότι η κυβέρνηση κρυφά έστειλε τον Αμερικανό ιεραπόστολο που είχε, γνωστό από τη φανατική σφραγίδα του και προκάλεσε διαταραχές στο νησί, και που λέγεται εσφαλμένα ότι ήταν Άγγλος. Στις 26 και 27ο του ιδίου μήνα οι διαταραχές ανανεώθηκαν και πολλά άτομα συνελήφθησαν. Ένας Βρετανός στρατιώτης σκοτώθηκε και υπήρξαν 12 τραυματίες.

The Freeman's Journal (Δουβλίνο. Δουβλίνο. Ιρλανδία) • 21 Ιανουαρίου 1842

 Ένα γράμμα από την Κέρκυρα λέει: - «Σοβαρές διαταραχές έχουν συμβεί εδώ με την ευκαιρία του Φεστιβάλ του Αγίου Σπυρίδωνα. Αυτού του αγίου που απομακρύνθηκε και ήλθε εδώ στην Κέρκυρα από τον τάφο του, όταν τον λαό της Κωνσταντινούπολις κατέλαβε ο Μεχμέτ ΙΙ. Όντας σε μια υπέροχη κατάσταση συντήρησης, τοποθετείται όρθιο σε ένα γυάλινο ιερό, εμπλουτισμένο με χρυσό και πολύτιμους λίθους. Στις 24 (παλιό ημερολόγιο) Δεκεμβρίου, κάθε χρόνο, αυτό το ιερό μεταφέρεται σε πομπή στους δρόμους της Κέρκυρας και διορίζεται μια υπηρεσία στην εκκλησία. Με την ευκαιρία αυτή ένας Άγγλος Βιβλικός ιεραπόστολος, που ονομάζεται Brewer,…φώναξε «Μην τοποθετείτε την πίστη σας στα είδωλα ή τις μούμιες, αλλά πιστέψτε στον Θεό μόνο!» Η εκκλησία ενοχλήθηκε, έδιωξε τον ιεραπόστολο από την εκκλησία, τον κυνήγησαν  στην κατοικία του και τον κακοποίησαν · πιθανότατα ήταν η σωτηρία της ζωής του που δραπέτευσε από τα χέρια τους στο σπίτι ενός φίλου, όπου τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν στο φρούριο. Την ημέρα των Χριστουγέννων ανανεώθηκε η ενόχληση και οι συγκρούσεις ξανάρχισαν ανάμεσα στους κατοίκους και τους Βρετανούς στρατιώτες. Στις 26 και 27 αυτές οι διαταραχές γίνονται όλο και πιο βίαιες, χρησιμοποιούνται σανίδες και μαχαίρια, και στις 28 ο Λόρδος Ύπατος Αρμοστής, αφού έμαθε ότι οι άνθρωποι της πόλης, αλλά και της χώρας, οπλίστηκαν με ξιφίδια και όπλα, βρέθηκε υποχρεωμένος να εκδώσει διακήρυξη ότι, εάν οι ταραχές δεν σταματούσαν, θα  υποχρεωθεί να θέσει την Κέρκυρα σε στρατιωτικό νόμο. Ταυτόχρονα, ο Διοικητής περιόρισε όλα τα στρατεύματα στους στρατώνες τους στην ακρόπολη. Η δημόσια αγανάκτηση εναντίον των αγγλικών αρχών εξακολούθησε να είναι μεγάλη, ως συνέπεια των μέτρων που έχουν πάρει για να καταστείλουν  την περαιτέρω ανησυχία. "

Το αυτό δημοσίευμα αναδημοσιεύεται και από την  «Morning post¨»

Η Augsburg Gazette αναφέρει  για ορισμένες σοβαρές διαταραχές που σημειώθηκαν στην Κέρκυρα την ημέρα των Χριστουγέννων, με συνέπεια οι άνθρωποι ενοχλήθηκαν από μια επίθεση ενός Αμερικανού ιεραπόστολου. Σχετικά με τις τελετές και τα δόγματα της ελληνικής εκκλησίας, μια σύγκρουση, λέει, έλαβε χώρα μεταξύ του λαού και των στρατευμάτων, και οι τελευταίοι αναγκάστηκαν να αποσυρθούν στην ακρόπολη με απώλεια έξι ανδρών που σκοτώθηκαν. Ο ιεραπόστολος προσπάθησε να δραπετεύσει δια θαλάσσης, ο Λιντ (όνομα ιεραποστόλου) συνελήφθηκε από τους ανθρώπους. Η μοίρα του δεν είναι γνωστή.

Tι έγινε στην Κέρκυρα το Δεκέμβριο του 1841?? Οπαδοί Προτεστάντες Χριστιανοί θέλουν να καταλάβουν ξένο χώρο. Ποιός είναι αυτός? Είναι ο χώρος που Ορθόδοξοι Χριστιανοί οπαδοί προστατεύουν , μαζί με το Χριστιανικό Καθολικισμό, που επικρατούσε τότε στα Επτάνησα. Επίθεση λεκτική από τη μια μεριά, ανταπάντηση βίαιη. Τρεις Χριστιανικές ιδεολογίες συγκρούονται. Αποτέλεσμα αίμα: Δύο νεκροί!! Μα μήπως είναι η πρώτη φορά που όπου θρησκεία υπάρχει και αίμα!! Να αναφέρουμε : Αίμα από ανθρωποθυσίες προ Χριστού, αίμα από τα καρφωμένα χέρια και πόδια του Χριστού στο σταυρό, αίμα από τους Χριστιανούς στις Ρωμαϊκές αρένες, αίμα από τις σταυροφορίες, αίμα από την Ιερά Εξέταση, αίμα στους δίδυμους πύργους στη Νέα Υόρκη  κ.λ.π. Αίμα που μεταλαμπαδεύεται  από τους θρησκευτικούς άρχοντες στους απλούς ανθρώπους. Μίσος και φανατισμός όπου θρησκεία. Αυτό συνέβη και στο μικρό μας το νησί το 1841.

------------------------------------------

  1. 1)"Η Εκκλησία της Κέρκυρας στην ιστορία και το παρόν " Πρωτ. Γεώργος Μεταλληνός
  2. 2)Η"δημιουργία"δημόσιας"ταυτότητας"των"Ευαγγελικών" στην"Ελλάδα"μέσω"της"παιδείας"από"το"1821"και"μετά. Σελ 9 Σιδερής Παχουνδάκης
  3. 3)Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ, Θ' (1971), άρ. 5
  4. 4)Γραφική Εταιρεία των Ιωνικών Νήσων Corfu Museum http://www.corfu-museum.gr/index.php/el/59-corfu-notes/290-2014-10-05-18-11-56
  5. 5)
  6.  

  7. 6)(Η μπάντα της «Παλαιάς Φιλαρμονικής» ως το εμβληματικότερο μουσικό σύνολο του είδους του στην Ελλάδα με συνεχή παρουσία στις εορταστικές εκδηλώσεις της  επετείου του Αγ. Σπυρίδωνος από το 1841.Τονίζεται ότι ήταν και η πρώτη της εμφάνιση.)

 

 

Αναζήτηση

Corfu Museum

Corfu Museum….τι μπορεί να είναι αυτό;

Θα το έλεγα με μια λέξη…. Αγάπη! Για ένα νησί που το γνωρίζουμε ελάχιστα. Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε ν’ αγαπήσουμε ότι δεν το γνωρίζουμε. Στόχος λοιπόν είναι να το γνωρίσουμε όσο πιο βαθιά μπορούμε, μέσα από το χθες και το σήμερα, γιατί αλλιώς πως θα το αγαπήσουμε; Αγαπάω ατομικά και ομαδικά έχει επακόλουθο…. φροντίζω….. μάχομαι… και σέβομαι. Αγάπη προς την Κέρκυρα είναι το Corfu Museum και τίποτε άλλο.

Μετρητής

Εμφανίσεις Άρθρων
2330719