Corfu Museum

Petsalis: Collection Of Corfu Island,Greece documents

Κερκυραϊκά Σημειώματα

Η Τόμπολα στην Κέρκυρα

                                                                                                                                                                                      

                                                                 Click on the right up corner : Alekos Damaskinos Articles and Notes

Η τόμπολα είναι ένα τυχερό παιγνίδι που τα παλιά χρόνια παίζονταν δημόσια στην Κέρκυρα.

Το έτος  1734  ο βασιλιάς της Νάπολης Κάρολος Γ! των Bουρβόνων, αποφάσισε να επισημοποιήσει στο Βασίλειο του το τυχερό παιγνίδι τόμπολα που είχε σχεδιάσει η φαντασία των ανθρώπων της Νάπολης και, το οποίο σύμφωνα με την άποψη του Βασιλιά, αν παίζονταν σε  καθορισμένα, μη φανερά  μέρη, θα είχε σαν αποτέλεσμα να αυξηθούν τα έσοδα στα ταμεία του κράτους. Σε αυτό αντιτάχθηκε ο Δομινικανός μοναχός Gregorio Maria Rocco.

 Μεταξύ του κράτους και του μοναχού ξέσπασε μια βίαιη διαμάχη. Ο πατέρας Rocco, που συνδέονταν με τον βασιλιά με  μια σχέση αγάπης και μίσους, είπε, ότι δεν ήταν σωστό να εισαγάγει μια «τόσο παραπλανητική και ανήθικη ευχαρίστηση» σε μια χώρα που προσπαθεί να συμμορφωθούν οι  πάντες  με την καθολική διδασκαλία.

Το μόνο που τελικά κατάφερε ο ιερωμένος ήταν να αναστέλλεται το παιγνίδι κατά τη διάρκεια της εβδομάδας των εορτασμών των Χριστουγέννων.  Με λίγα λόγια, εκείνες τις ημέρες το παιχνίδι,  δεν θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή των ανθρώπων από τις προσευχές.

Πως παίζεται το παιγνίδι αυτό;

Στους παίκτες μοιράζονται καρτέλες.

 

 Σε κάθε μία από τις  καρτέλες  υπάρχουν 3 σειρές και 9 στήλες.

Η 1η στήλη περιέχει αριθμούς από 1-10,

Η 2η στήλη περιέχει αριθμούς από 11-20,

Η 3η στήλη περιέχει αριθμούς από 21-30, ….
Η 9η στήλη περιέχει αριθμούς από 81-90.

Σημειώστε ό,τι σε κάθε σειρά μόνο 5 από τις 9 στήλες είναι κατειλημμένες από αριθμούς. Οι άλλες στήλες παραμένουν κενές.

Οι αριθμοί κληρώνονται ένας –ένας. Την κλήρωση την κάνει μία τριμελής επιτροπή. Το ένα άτομο κληρώνει το νούμερο και το δίνει στο δεύτερο άτομο που ανακοινώνει το νούμερο δυνατά και, το καταγράφει με την σειρά που κληρώθηκε. Το τρίτο άτομο τοποθετεί τους αριθμούς που κληρώθηκαν πάνω σε μια βάση που είναι αριθμημένη συνεχόμενα από το 1-90.

 Όλοι μπορούν να αγοράσουν και να παίξουν με όσες κάρτες θέλουν χωρίς περιορισμό. Τα άτομα που κάνουν την κλήρωση δεν μπορούν να συμμετέχουν στο παιχνιδι ταυτόχρονα.

 Στην Τόμπολα θα έχουμε δύο δώρα. Ο πρώτος τυχερός είναι ο παίκτης ή η παίκτρια που έχει συμπληρώσει πρώτος ή πρώτη τους πέντε αριθμούς σε μία πλήρη σειρά (οριζόντια), στην ίδια κάρτα. Τότε φωνάζει αμέσως την λέξη «ΠΕΝΤΑΔΑ»(Τσινκουϊνα στην Κέρκυρα), και κερδίζει το ΠΡΩΤΟ δώρο. Ο δεύτερος τυχερός είναι ο παίκτης ή η παίκτρια που έχει συμπληρώσει πρώτος ή πρώτη και τους δεκαπέντε αριθμούς σε μία πλήρη κάρτα. Τότε φωνάζει αμέσως την λέξη «ΤΟΜΠΟΛΑ», και κερδίζει το ΔΕΥΤΕΡΟ και μεγαλύτερο δώρο.

   Οι παίκτες αν ακούσουν κάποιο αριθμό που τον έχουν στις κάρτες τους τον κυκλώνουν με μολύβι ή στυλό, ώστε η επιτροπή που κάνει την κλήρωση να μπορεί να επαληθεύσει τα νούμερα που κληρώθηκαν.

 Αν κάποιος έχει συμπληρώσει «ΠΕΝΤΑΔΑ» ή «ΤΟΜΠΟΛΑ» και δεν το φωνάξει έγκαιρα ή φωνάξει μετά από κάποιον άλλο τυχερό τότε, χάνει το δικαίωμα του αντίστοιχου δώρου και κερδίζει όποιος φώναξε πρώτος. Αν δύο ή τρεις παίκτες συμπληρώσουν ταυτόχρονα «ΠΕΝΤΑΔΑ» ή «ΤΟΜΠΟΛΑ» τότε κερδίζουν όλοι (στατιστικά είναι απίθανη η περίπτωση ταυτόχρονης συμπλήρωσης πεντάδας ή πλήρους κάρτας). Οι κάρτες της Τόμπολα έχουν αρίθμηση στην πίσω πλευρά. Ο αριθμός αυτός θα συμμετέχει και στην κλήρωση της λαχειοφόρου. Μετά την ανάδειξη του δεύτερου τυχερού θα κληρωθούν πλούσια δώρα.

Στην Κέρκυρα(*):

 

Ε πως περιμέναμε όλοι ,μικροί και μεγάλοι, την Κυριακή που θα έβγαινε η Τόμπολα! Τι σχέδια ! Τι όνειρα ! τι καρδιοχτύπια! Δεν ήτανε βέβαια μεγάλο το ποσό που κερδίζανε οι τυχεροί αλλά αρκετό για να ικανοποιήσουνε τις φιλοδοξίες τους οι άνθρωποι της εποχής εκείνης, που είχανε λίγες ανάγκες και λιγότερες απαιτήσεις.

Όλοι αγοράζανε δελτία και ο πιο φτωχός ακόμα κατάφερνε να μη μείνει έξω από τoν νυμφώνα.

Αγοράζανε από ένα δελτίο Και όλη τη βδομάδα δεν σκεφτόντανε τίποτε άλλο παρά τι θα πάρουνε με τα λεπτά που είχανε από τότε, με τη φαντασία, στη τσέπη. Όσο περνούσανε οι μέρες τόσο μεγάλωνε και η συγκίνηση του κόσμου. Το δε Σάββατο το απόγευμα, που βλέπανε να κουβαλάνε στη Σπιανάδα τα άδεια βαρέλια επάνω στα οποία θα καρφώνανε την εξέδρα, όταν ετοιμάζανε το κοντάρι που θα ανέβαζε τους αριθμούς στο ψηλό πίνακα, ο ενθουσιασμός του λαού δεν είχε βασταγμό.

«Αχ και να μου έπεφτε κυρά Μαγδάλω αύριο, ας ήτανε και τσινκουϊνα  και να πάρω ένα κερί στον Άγιο»

«Μακάρι κυρά Μάρω μου  και να θυμηθείς που είμαι χήρα με δυό παιδιά  στα χέρια και το τρίτο στη κοιλιά»

   Λίγο μακρύτερα στήνανε τον ιστό, στην κορυφή του οποίου δένανε ένα μαντήλι χρωματιστό με μερικές δραχμές, τον αλείφανε με ξύγκι κι’ εκείνος που θα κατάφερνε να φθάσει ως απάνω θα χαιρότανε τα χρήματα και θα εξασφάλιζε τη δόξα.

 

 

Την Κυριακή λοιπόν το απόγευμα όλη η Κέρκυρα, πλούσιοι, φτωχοί, νέοι, γέροι αρσενικοί και θηλυκοί, μαζευόντανε στη Κάτω-Σπιανάδα, γύρω από την εξέδρα και περιμένανε. Παρακάτω έπαιζε η Φιλαρμονική. Γέλοια! Χαρές! Πηδήματα! Ματιές, λογάκια γλυκά, δίνανε και παίρνανε. Σωστός πανζουρλισμός! Έφθανε τέλος η ώρα και ένα ατελείωτο σούουου.. σταματούσε κάθε κίνηση, έπαυε κάθε ομιλία και ακολουθούσε άκρα σιωπή. Ο καθένας έβγανε το δελτίο του και κρατώντας στο χέρι ένα μυτερό ξύλο για να τρυπάει τους αριθμούς που θα βγαίνανε ήτανε έτοιμος, όλος αυτιά! 

 

«Αριθμός πενήντα δύο». Σήκωνε το πενήντα δύο στο κοντάρι, το γυρίζανε από όλες τις μεριές για να το δούνε καλά και έπειτα από ένα λεπτό «Αριθμός εξήντα τέσσερα». Έτσι ο ένας οπίσω από τον άλλον βγαίνανε οι αριθμοί  και οι τυχεροί τους σημειώνανε στα δελτία τους ή τις καρτέλες όπως τις λέγανε τότε. Όλοι παρακολουθούσαν του να βγαίνανε οι αριθμοί και οι τυχεροί τους σημειώνανε στα δελτία τους.

Όλοι παρακολουθούσαν το βγάλσιμο από τους κύβους

με μία θρησκευτική σιγή που δεν απαντάς ούτε εκεί που μιλεί ο Πατριάρχης. Αλλά δεν λείπανε και τα σχετικά αστεία. Κάποιος έξαφνα εφώναζε «Τσινκουϊνα» και όλοι περιμένανε με την ψυχή στο στόμα να προβάλει ο τυχερός, που τελικά δεν παρουσιαζότανε…ή κανένας βιαστικός και ανέβαινε για να εξετάσει η επιτροπή το δελτίο του και όταν έβγαινε που είχε κάμει λάθος, έπαιρνε τις αποδοκιμασίες με σφυρίγματα «Που είχες τα μάτια σου!» «Χαρά στο ρεντίκολο!» και τα παρόμοια δεν είχανε τελειωμό. Τα παιδιά είχανε για δουλειά να πέφτουνε δίπλα σε καμιά γριά που δεν καλόβλεπε και αν είχε τρυπημένους τέσσερις αριθμούς της λέγανε βγήκε και ο πέμπτος. Συζήτηση με τη γριά : «Δεν βγήκε»! «όχι βγήκε»!, όταν δε την καταφέρνανε να πάει να δεi κι’ ανέβαινε κουτσαίνοντας στην εξέδρα, το τι γενότανε όποιος το είδε το ξέρει. 

 

 Άκουες «Τόμπολα» και κοβόντανε το αίμα. Μια,δύο,τρεις φορές ώσπου κέρδιζε κάποιος  πραγματικά, τότε ανέβαινε επάνω, του εξετάζανε το δελτίο, το βρίσκανε σωστό, του μετρούσανε τα χρήματα και κατέβαινε σφίγγοντας καλά στο χέρι του το θησαυρό, ενώ τον υποδεχόντανε ένα μουρμουρητό απογοήτευσης και ένας βαθύς αναστεναγμός τάραζε τα στήθη τόσων ανθρώπων που για μια βδομάδα ζούσανε με την ελπίδα και, ήτανε βέβαιοι ότι εκείνη τη στιγμή θα ήταν αυτοί που θα φεύγανε με τα όβολα στη φούχτα.  «Ας είναι την άλλη φορά θα κερδίσεις του λόγου σου κυρά Κατερίνα». «ο Άγιος να βάλει το χεράκι του, γιατί να σου πώ , Ευλαμπία μου, εσένα που δεν είσαι ξένη, έχω ανάγκες, τώρα μάλιστα που ετοιμάζω και τι προικιό της Σμαράγδας  μου».

Αφού για καλό και για κακό πηγαίνανε όλοι να δούνε στον πίνακα τους αριθμούς μην έγινε κανένα λάθος ή μην παρακούσανε, ετρέχανε γύρω από τον ιστό όπου περιμένανε καμιά δεκαριά κοντόχοντροι, μαύροι, καραβοναύτες, οι οποίοι δοκιμάζανε να φθάσουν την κορυφή . Πλησίαζε ο πρώτος, έκανε να ανέβει γλιστρούσε έπεφτε ανάσκελα , γέλια, φωνές, σφυρίγματα. Δεύτερος, τρίτος, τέταρτος κάποιος έφθασε ως τη μέση ,άλλος σχεδόν στη κορυφή. «Κουράγιο καραβόσκυλο, του εφώναζαν. Τίποτε. Ένας τέλος, πιο άξιος ή πιο τυχερός από τους άλλους , κατάφερνε να φθάσει ως επάνω και να πάρει το μαντήλι με τα χρήματα. Ε! τότε, κινδύνευε το ακουστικό τύμπανο από τα χειροκροτήματα, τα ζήτω, τα σφυρίγματα, και τις στριγκλιές.  

  Αφού καμάρωνε για λίγο τον άξιο ναύτη που κρατώντας με το ένα χέρι το μαντήλι με το θησαυρό σφούγγιζε με το άλλο τον ιδρώτα, που έτρεχε από το πρόσωπό του στο λαιμό ποτάμι κι διάβαινε σκαμπανεβάζοντας σαν παλιοφελούκα ,τα πλήθη σκορπίζανε, σιγά-σιγά, η μουσική ξανάρχιζε να παίζει, νύχτωνε και έτσι περνούσε η Κυριακή ευχάριστα γι’ όλους, μα πιο πολύ για εκείνους που είχανε κερδίσει την Τόμπολα  

(*) Εμμανουήλ Μαυρογιάννη ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΚΟΡΦΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ Αθήνα 1949 σελ. 131

Κάρτα Τόμπολας την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων.

 

Αν αναλύσουμε την περιγραφή του Εμμανουήλ Μαυρογιάννη μπορούμε να σημειώσουμε την κοινωνική μορφή του παιγνιδιού αυτού σε δημόσιο χώρο. Εκεί τα κουτσομπολιά, εκεί τα πειράγματα, τα καλοπιάσματα. Ο Άγιος πάντα στη μέση σαν αναπόσπαστο μέλος της κοινωνίας της Κέρκυρας. Η Φιλαρμονική παρούσα πάντα και αφιλοκερδώς. Τα στοιχεία αυτά είναι η Κέρκυρα του χθες, του σήμερα (έστω και με μικροπαραλλαγές) και

ελπίζουμε και του αύριο. Η ομορφιά και η συναισθηματική φόρτιση διαβάζοντας ένα τέτοιο άρθρο, κάνει κάθε Κερκυραίο να φαντάζεται τις ωραίες στιγμές της κοινωνικής ζωής αυτού του τόπου. Όλοι μαζί, παρεξηγημένοι κάποιοι με κάποιους που την άλλη μέρα δεν θα αντάλλασσαν  καλημέρα, φλερτ και φανταστικές,  με τις ανταλλαγές ματιών,  απιστίες που μπορεί να βγαίνανε πραγματικές, ζηλοφθονίες που δεν κατέληγαν πουθενά παρά μόνο σ’ ένα κουτσομπολιό, προσωρινές υπερηφάνειες στηριζόμενες στα ντυσίματα, στη συμμετοχή με πολλές ή λίγες καρτέλες, επίδειξη κάποιου πλούτου κ.λ.π. Όλα ανθρώπινα και ανθρωπινά, μέσα στα όρια της από κοινού διασκέδασης και συνύπαρξης.

 

 

 

 

 

 

San Giacomo: 22 Ιανουαρίου 1817 Θεατρική παράσταση «Πολυξένη»

……Το θέατρο ένεκα του ότι βρισκόνταν πλησίον της Μητρόπολης των Καθολικών ονομάστηκε «Θέατρο του Αγίου Ιακώβου» ( San Giacomo). Είχε τρεις σειρές θεωρεία και πλατεία με δώδεκα σειρές καθισμάτων. Από τα θεωρεία τέσσερα της πρώτης σειράς, διατίθεντο μετά από πλειστηριασμό, στους Συνδίκους και τους επί της Υγείας Προβλεπτές, άλλα δε τέσσερα της δευτέρας σειράς στους τρεις ενιαυσίους Δικαστές, τους δύο Κήνσορες , τους τέσσερεις Συνέδρους (Capitolari)  δηλ. τους συντάσσοντες τα κεφάλαια ( Capitoli) των εκάστοτε από την πόλη αποστελλομένων στην Ενετική Γερουσία Πρεσβευτών και στον κυβερνήτη της Κερκυραϊκής τριήρης (Sopracomito).

Περισσότερα...

Ο Νόμος της κατάργησης της Ιονίου Ακαδημίας και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στα Επτάνησα.

Το Φ.Ε.Κ. Νο  61. 29/12/ 1865 που δημοσίευσε τον νόμο της καταστροφής της εκπαίδευσης στα Επτάνησα. Θα ακολουθήσει μια συνοπτική ανάλυση σχετικά με το τι ίσχυε στην εκπαίδευση στην Επτάνησο πριν από την ψήφιση του Νόμου. Η διαφορετική γραφή δείχνει μερικές αντιστοιχίες του πριν από τον εν λόγω Νόμο.

Περί διοργανώσεως της εκπαίδευσεως κατά την Επτάνησον

Νόμος ΡΗ! 29 Δεκεμβρίου 1865

Περί της Διοργανώσεως της Εκπαιδεύσεως κατά την Επτάνησον

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο Α!

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ψηφισάμενοι ομοφώνως μετά της Βουλής, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν,

Περί διοργανώσεως και εκπαιδεύσεως κατά την Επτάνησον.

Άρθρον 1

Καταργούνται

Α) Το Αρχοντείον της Παιδείας εν Επτανήσω.

Τις 31/5/1828 με την υπ’αριθ.16 πράξη του Γ! Κοινοβουλίου συστήνεται Γενική Επιτροπή Δημοσίας Εκπαίδευσης.

Α) Άρχων της παιδείας  (Πρόεδρος της Επιτροπής Εκπαίδευσης)  ο Ανδρέας Μουστοξύδης 1832. Επέστρεψε στην Κέρκυρα μετά το θάνατο του Ιωάννη Καποδίστρια, από τον οποίον του είχε ανατεθεί ο τομέας της εκπαίδευσης του νεοσύστατου κράτους. Τον Σεπτέμβριο του 1832, υποβάλει μια μνημειώδη έκθεση «περί της κατάστασης της εκπαίδευσης  και της βελτίωσης αυτής». Η κατάσταση διαιρείται σε οκτώ μέρη: 1) Πανεπιστήμιο, 2) Ιεροσπουδαστήριο,3) Δευτερεύοντα Σχολεία 4) Αλληλοδιδακτικά σχολεία, 5) Βιβλιοθήκη,6) Σχολή Καλών Τεχνών,7) Μουσείο, 8) Βοτανικός κήπος.

Β) 2ος Άρχων της παιδείας  ο Στάμος Γκαγκάδης. 3ος Άρχων ο Κόμης  Δελαδέτσιμας. Τελευταίος Γραμματεύς της Γενικής Επιτροπής Εκπαίδευσης, διορίστηκε ο Αντώνιος Λευκόκοιλος, Κόμης Δούσμανης.

Β) Η Ιόνιος Ακαδημία.

Λόγω των πολλών  δημοσιευμάτων για το πρώτο Ελληνικό Πανεπιστήμιο αρκούμαστε σε μια φωτογραφική παρουσίαση τόσο των στιγμών του ιδρύματος,  αλλά και μερικών καθηγητών  του.

Τα φύλλα της Gazzetta degli Stati Uniti delle Isole Jonie, no 335/1824 που περιγράφουν την τελετή των εγκαινίων 17/5/1824 που έλαβε χώρα στη Σπιανάδα

Αφιέρωμα του Γεράσιμου Ι.Σαλβάνου και Βάσως Γ.Σαλβάνου από το βιβλίο τους: Η ΙΟΝΙΟΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΑΥΤΗΣ ΚΟΜΙΣ ΓΥΛΦΟΡΔ ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΑΙ ΚΑΙ ΣΠΟΥΔΑΣΤΑΙ ΑΥΤΗΣ

Στην σελίδα 96 του αναφερόμενου βιβλίου γράφει την τελετή του Νοεμβρίου 1826 για την έναρξη του σχολικού έτους 1826-1827.

Το έτος 1823-1824 δίδασκαν οι καθηγητές, Χριστόφορος Φιλητάς, Αθανάσιος Πολίτης , Λόρδος Γύλφορδ, (αυτοί οι τρεις αποτελούσαν την  Σύγκλητο,) Θεόκλητος Φαρμακίδης, Κωνσταντίνος  Ασώπιος, Νικόλαος Πίκκολος, Ιάκωβος Λουσινιανός, ο Σκώτος Φραγκίσκος Βελφούρ, ο Ανδρέας Ιδρωμένος και ο Γεώργιος Ιωαννίδης.

Φωτογραφίες μερικών  καθηγητών  του Ιόνιου Πανεπιστημίου:

 

Χαρακτηριστικό απόσπασμα από το βιβλίο του ιστορικού Μ. Λυκίσσα με τίτλο «Ιστορία Ιονίου Ακαδημίας».
Η Ιόνιος Ακαδημία παρά τις δυσκολίες στην πραγμάτωση των σκοπών της (θάνατος του Γκίλφορντ, εχθρότητα του Μαίτλαντ, δολοφονία του Καποδίστρια, πολεμικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα κ.α.) δεν σταμάτησε επί 40 και πλέον χρόνια την βοήθεια της στην ανάπτυξη του λαού μας και του Ελληνικού κράτους στα πρώτα του χρόνια. Η κατάργηση της Ακαδημίας απετέλεσε διεθνή πρωτοτυπία στο πεδίο της οπισθοδρόμησης και εθνικής ντροπής. Την ίδια εποχή ενώθηκαν Ιταλικά και Γερμανικά κράτη αλλά κανενός δεν καταργήθηκε το πανεπιστήμιο. Μόνο η Ελλάδα έδειξε ηροστράτειο μανία κατά της Ιονίου Ακαδημίας, αφού φρόντισε πρώτα να προσελκύσει με δόλο τους φοιτητές στην Αθήνα εγγράφοντας τους χωρίς εξετάσεις και διορίζοντας τους κατά προτίμηση στις δημόσιες θέσεις. Το θεωρούσε φυσικό. Κι έμεινε η Ιόνιος Ακαδημία με 60-70 φοιτητές.
Η ευημερία ενός λαού είναι συνάρτηση της προβλεπτικότητας των ηγετών του. Το Ελληνικό κράτος όμως τότε μαστίζεται από πενία, ληστεία, ευνοιοκρατία και φρόντισε να εξασφαλίσει από το προοδευτικό Ιόνιο κράτος οικονομικά οφέλη. Ο νόμος που καταργούσε την Ιόνιο Ακαδημία καθώς και τις άλλες σχολές της Επτανήσου, χτυπούσε την αχίλλειο πτέρνα της Εθνικής μας υποστάσεως. Έσβηνε ελληνικά φώτα που τα σεβάστηκαν οι ξένοι και ονομάστηκε περίτεχνα Νόμος «περί διοργανώσεως της εκπαιδεύσεως κατά την Επτάνησον»

 

Γ) Το εν Κερκύρα Ιεροσπουδαστήριον.

Με την υπ. Αριθ. 89/5.6.1827 πράξεως του Β! Κοινοβουλίου, συστήνεται το Ιεροσπουδαστήριο. Τις 31/5/1828 με την υπ’αριθ.16 πράξη του Γ! Κοινοβουλίου, συγχωνεύεται  η Βιβλιοθήκη της Ακαδημίας με αυτήν του Ιεροσπουδαστηρίου. Ουσιαστικά το Ιεροσπουδαστήριο αποτελεί παράρτημα του Πανεπιστημίου.

Δ) Το εν Κερκύρα Γυμνάσιον

 

Ε) Τα Λύκεια Κερκύρας, Κεφαλληνίας, Ζακύνθου, Λευκάδος, Ιθάκης, Παξών και Κυθήρων.

 

 

 

 

Άρθρο 2

Οι μαθηταί του Γυμνασίου Κερκύρας θέλουσι  διατηρηθή εν αυτώ, τρεφόμενοι μεν, αλλ’ ουχί διδασκόμενοι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου του παρόντος έτους, επιτηρούμενοι υπό αναγκαίου προσωπικού, όσον εκ του υπάρχοντος ήθελε νομίσει αναγκαίον να διατηρήση το Υπουργείον προς τούτο.

Άρθρο 3

Η Δημόσια Βιβλιοθήκη Κερκύρας διατηρείται, διευθυνόμενη υπό ενός Εφόρου έχοντος έναν βοηθόν και ένα κλητήρα.

 

Η Διοίκησις δε και η χρήσις αυτής θέλουσι κανονισθή δι’ ιδίου Κανονισμού του Υπουργείου της παιδείας.

Άρθρον 4

Η Κυβέρνησις  δύναται να συστήσει δια Βασιλικού Διατάγματος εν ταις Ιονίοις Νήσοις βαθμηδόν ή δια μιας τέσσερα Γυμνάσια και δώδεκα το πολύ Ελληνικά Σχολεία.

Με το θέσπισμα αριθ.99/11.5.1804 προβλέπονταν 40 σχολεία στοιχειώδους εκπαίδευσης κατ’ αναλογία στα νησιά με τους αντιπροσώπους στην Νομοθετική συνέλευση ήτοι:

Στην Κέρκυρα     Σχολεία  10

>>   Κεφαλονιά     >>        10

>>  Ζάκυνθο          >>       10

>>  Λευκάδα          >>         4

>>  Ιθάκη               >>         2

>>  Παξούς             >>         2

>>  Κύθηρα             >>        2

----------------------------------------------

Σύνολο                                40 !!!!!!!!

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ  ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ  (σχολεία στα οποία οι μαθητές των ανώτερων τάξεων δίδασκαν τα παιδιά που φοιτούσαν στις κατώτερες )

Τον  Ιούλιο του 1825 ο Κόμης Γκίλφορδ υπέβαλε στην Γερουσία έκθεση του διδασκάλου Ι.Φωκά, η οποία περιγράφει την κατάσταση των σχολείων, πλην αυτών της Λευκάδος λόγω σεισμών.

Σύνολο μαθητών πλην Λευκάδας : 1289

Εις το εν Κερκύρα Γυμνάσιον θέλουσι προς τοις άλλοις διδάσκεσθαι η Αγγλική και Ιταλική γλώσσα και το Εμπορικόν δίκαιον κατά τους περί τούτων οργανισμούς.

 

Άρθρον 5

Οι θέλοντες να καταταχθώσιν εν τοις συστηθησομένοις Ελληνικοίς Σχολείοις και Γυμνασίοις μαθηταί υποβάλλονται εις εξετάσεις κατά τα νενομισμένα περί των κατά πρώτον προσερχομένων εις τα Ελληνικά σχολεία και Γυμνάσια.

 

Άρθρον 6

Συσταίνεται εν Κερκύρα Ιερατική Σχολή συμφώνως προς τους κειμένους νόμους.

 

Άρθρον 7

Η μισθοδοσία των εν τω άρθρω 3 αναφερομένων υπαλλήλων κανονίζεται ως εξής:

α) Του Εφόρου κατ’ έτος δραχμάς 1410

β) του Βοηθού   >>   >>      >>           720

γ) του Κλητήρος  >>    >>      >>          430

 

Άρθρον 8

Πάσα προηγούμενη διάταξις διέπουσα τα της μέσης και ανωτέρας παιδείας εν Επτανήσω καταργείται.

Ο παρών Νόμος υπό της Βουλής ψηφισθείς και παρ Ημών σήμερον κυρωθείς, θέλει δημοσιευθή δια της εφημερίδος της Κυβερνήσεως και εκτελεσθή ως Νόμος του Κράτους.

Εν Αθήναις, την 29 Δεκεμβρίου 1865

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Σύμφωνα με τον Φ.Κ Βώρο (Δρ. Φιλοσοφίας, επίτ. Σύμβουλος Παιδαγ. Ινστιτούτου)
Η προσφορά των Επτανήσων δεν σταμάτησε Τούτο είναι βέβαιο:

Α.Η ενσωμάτωση της Επτανήσου με την άλλη Ελλάδα το 1864, αποτέλεσε την πρώτη ικανοποίηση, έστω φαινομενικά, της πολιτικής της Μεγάλης Ιδέας.

Β. Οι Επτανήσιοι έφεραν στην Κοινοβουλευτική ζωή της Ελλάδας την εμπειρία τους από αγώνες πολιτικούς, εθνικούς, κοινωνικούς. Δεν είναι τυχαίο ότι τα πρώτα βήματα του Κοινωνισμού (σοσιαλισμού) στην Ελλάδα συνδέονται με ονόματα Επτανησίων, όπως: του Π. Πανά, του Ρόκου Χοϊδά, του Δρακούλη, του Μαρίνου Αντύπα.

Γ. Έφεραν μαζί τους στην ελλαδική κοινωνία μια πνευματική παράδοση, που εκφράζεται με ονόματα όπως ο Σπ. Ζαμπέλιος, ο Πέτρος Βράιλας Αρμένης, ο Παύλος Καλλιγάς και πολλοί άλλοι.

 

Με  τον Νόμο του 1865  ένα χρόνο μετά την Ένωση της Επτανήσου, διαλύθηκε ότι επί τόσα χρόνια οι Επτανήσιοι προσπάθησαν για την Ελλάδα μέσω των γραμμάτων και των τεχνών.

Για να εξηγήσουμε  αυτό το γεγονός, θα πρέπει να αναλύσουμε το γιατί δεν μπόρεσαν να συνυπάρξουν για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα οι ιδέες των επτανησίων με αυτές της υπόλοιπης Ελλάδας. Οι επτανήσιοι προσπάθησαν την Ένωση αντιπαρατιθέμενοι στα όπλα του Άγγλου κατακτητή, δηλ. μέσα από το πνεύμα και την Διπλωματία, εκμεταλλευόμενοι και την διεθνή συγκυρία. Η νίκη αυτή όπως επετεύχθη δεν μπορούσε να θεωρηθεί ισάξια με τις νίκες που επετεύχθησαν με τα όπλα. Αυτό, κατά την άποψή μας, οφείλονταν στην διαφορετική πνευματική κατάσταση που υπήρχε στον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο. Η προσπάθεια μεταλαμπάδευσης του Ιονικού πνεύματος προς την υπόλοιπη Ελλάδα, προσέκρουσε σε ένα τοίχο. Ο τοίχος αυτός ήταν η μη ικανοποιητική πνευματική εξέλιξη  του Ελλαδικού χώρου λόγω του Τούρκου κατακτητή , σε αντίθεση με τους κατακτητές των επτά νησιών των οποίων το πνευματικό επίπεδο ήταν πολύ υψηλό. Είναι γεγονός ότι το πνευματικό επίπεδο του κατακτημένου εξαρτάται από το μορφωτικό επίπεδο του κατακτητή. Οι επτανήσιοι πάντα αισθάνονταν Έλληνες και όπου κι αν βρέθηκαν, είτε εντός των επτά νησιών, είτε στο εξωτερικό, απέδειξαν περίτρανα την ελληνικότητά τους μέσα από τα γραφόμενά τους,  τις τέχνες και τις δράσεις τους. Αυτά δεν ήταν εύκολο να γίνουν παραδεκτά σαν ισχυρά όπλα ελληνικής νίκης από έναν  λαό ο οποίος ήταν κάτω από τον Τουρκικό ζυγό για τετρακόσια χρόνια. Το διαφορετικό αυτό επίπεδο παιδείας, οδήγησε πάρα πολλές φορές και σε ακρότητες εναντίον των επτανησίων, αλλά και γενικότερα εναντίον της επτανησιακής κουλτούρας. Όλα αυτά είχαν σαν αποτέλεσμα να χαθούν η να ξεχαστούν μεγάλα επιτεύγματα των ελλήνων επτανησίων και μάλιστα να δημιουργηθεί μία εχθρότητα μεταξύ των εξ΄ανατολής επηρεασμένων ελλήνων  με τους δυτικότροπους επτανήσιους. Η διαμάχη αυτή κράτησε για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και  ίσως σε κάποιους τομείς να κρατά έως και σήμερα. Η Ελλάδα, δυστυχώς γι΄ αυτήν, δεν έχει αποκτήσει μέχρι και σήμερα ταυτότητα. Αμφιταλαντεύεται μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Δύσης και Ανατολής κι αυτό θα πρέπει κατά την άποψή μας να διορθωθεί άμεσα, αγκαλιάζοντας ότι είναι πραγματικά ελληνικό από όπου κι αν αυτό προέρχεται.

Πηγές: Κερκυραϊκά Χρονικά τόμος 5ος Σπυρίδωνος Μ. Θεοτόκη Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΙΣ ΕΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩ (1453-1863) Κέρκυρα 1956,Γεράσιμου Σαλβάνου και Βάσως Γ.Σαλβάνου Η ΙΟΝΙΟΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Ο ιδρυτής αυτής Κόμις Γυλφορδ, οι καθηγηταί και σπουδασταί αυτης Έκδοση ΙΟΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ 1949

Πως σώθηκε η Κέρκυρα από την ελονοσία!!!Το ΖΑΜΠΕΛEΙΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ άρθρο της ιστορικού Ευσταθίας Μήτσιου

ΖΑΜΠΕΛEΙΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ

 

Ναπολέων Ζαμπέλης : Βιογραφικό

__385_x_600

( 1809 – 1896 )[1]

Ο Ναπολέων Ζαμπέλης υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους ευεργέτες της Κέρκυρας, αγνοημένος όμως  μέχρι και  σήμερα, αφού ετούτος ο τόπος δεν τον έχει τοποθετήσει στην θέση που του αρμόζει.

[1]Ζαμίτ Λ., Διαπρεπείς Κερκυραίοι 16ου – 19ου αιώνα Η Ζωή και το Έργο τους, Δημοσιεύματα Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών, Κέρκυρα, 2012, σελ 125- 126.

 

Καταγόταν από εύπορη οικογένεια της Λευκάδας και ήταν γιος του Γερουσιαστή Ευτύχιου Ζαμπέλη. Ξεκίνησε τις σπουδές του στην Κέρκυρα και ολοκλήρωσε την Νομική σε Ιταλία και Γαλλία. Επιστρέφοντας στην Κέρκυρα άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου, ενώ συνάμα αρθρογραφούσε στην Εφημερίδα «Πατρίς,» της οποίας ιδρυτής ήταν Ο Πέτρος Βράιλας Αρμένης. Το 1850 εκλέχτηκε Βουλευτής Λευκάδος με το κόμμα των μεταρρυθμιστών στο Ιονικό Κράτος. Διετέλεσε Άρχοντας της Παιδείας και αντιτάχθηκε στα σχέδια των Ριζοσπαστών και των Καταχθόνιων, πετυχαίνοντας για τα Επτάνησα ευνοϊκές μεταρρυθμίσεις. Μετά την Ένωση υπήρξε μέλος του καταρτισμού των Κωδίκων του ελληνικού κράτους και Σύμβουλος της Επικρατείας. Ο Ναπολέων Ζαμπέλης,  πέρα από την πολιτική του δράση, υπήρξε και ευεργέτης της Κέρκυρας   αφού  μέσα από τις διαθήκες του,  άφησε τα μεγαλύτερα κεφάλαια της περιουσίας του στο νησί, με σκοπό την αποξήρανση των λιμνών και ελών, τα οποία  αποτελούσαν νοσογόνες εστίες και ταλαιπωρούσαν τον πληθυσμό.

Το ζήτημα της αποξήρανσης των ελών και των λιμνών είναι και το θέμα που θα απασχολήσει την παρούσα εκπόνηση. Θα εξετασθεί μέσα από πρωτογενές υλικό αλλά και από δευτερεύουσες πηγές, πως ο ίδιος ο Ναπολέων Ζαμπέλης καθόρισε τα καταπραϋντικά για τον τόπο έργα και, τι από όλα αυτά έγινε στο τέλος. Προτού, όμως, προχωρήσουμε στην ανάλυση των διαθηκών του, προς τεκμηρίωση των γεγονότων και για την καλύτερη κατανόηση τους, θα δούμε δύο  περιγραφές για την νοσηρή κατάσταση του νησιού,  την εποχή  προ της αποξήρανσης, την μία  από τον ιταλό γιατρό Carlo Botta το δεύτερο ήμισυ του 1798 και την άλλη από τον Γεωγράφο  Ιωσήφ Πάρτς.

botta1.jpg2.jpg3_389_x_477

Carlo Botta

botta1.jpg2_310_x_121

botta1_394_x_551

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου «Storianaturaleemedicadell'isoladiCorfù, diCarloBotta» περιλαμβάνει ασθένειες, όπου ο συγγραφέας παρατήρησε κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1798, δηλαδή συνεχείς και διακεκομμένους πυρετούς, δυσεντερία  και διάρροια, υδρωπικία , σπασμοί  με αποτέλεσμα την αιμορραγία, τα οιδήματα της παρωτίτιδας, ο ίκτερος, η ανεμοβλογιά και  οι ρευματικοί πόνοι. Γράφει  με ικανοποίηση, ότι μόνο μία περίπτωση ευλογιάς εμφανίστηκε στο νοσοκομείο και πως η νόσος δεν υπάρχει στην πόλη, είχε λίγα  επεισόδια μέχρι τότε. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κατά  τη διάρκεια της παραμονής του στην Κέρκυρα μπορεί να πει κανείς, ότι το νησί είναι το βασίλειο των ασθενειών.

Πηγή :Biblioteca Italiana: Agosto 1823 σελ. 259

Ο Ιωσήφ Παρτς

parts_567_x_417

στο βιβλίο του Γεωγραφική Μονογραφή[1], περιγράφει την κατάσταση που επικρατούσε στην Κέρκυρα εξαιτίας των ασθενειών που προέρχονταν κυρίως από τις λίμνες και τα έλη . Ας δούμε την περιγραφή

[1] Παρτς Ι., Η Νήσος Κέρκυρα Γεωγραφική Μονογραφή, μτφρ. Περικλής Βέγιας, Δαπάνη Πετρίδειου Κληροδοτήματος, Κέρκυρα, 1892, σελ. 156 - 164

 

 

ΙΩΣΗΦ ΠΑΡΤΣ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Οι ελώδεις πυρετοί ταλαιπωρούν την Κέρκυρα από αρχαιοτάτων χρόνων εξαιτίας της ύπαρξης λιμνών, ελών και υγρασίας. Οι κακοηθέστερες μορφές πυρετών και ασθενειών υπάρχουν στην χθαμαλή πλευρά της χώρας. Οι κάτοικοι των ορεινών περιοχών δεν προσβάλλονται τόσο από τις ασθένειες. Προσβάλλονται μόνο όταν αναγκάζονται να κατέβουν στη χθαμαλή χώρα, για να καλλιεργήσουν τη γη. Όταν κατεβαίνουν στην χθαμαλή χώρα προσβάλλονται από ασθένειες, τις οποίες μεταφέρουν πίσω στα χωριά τους. Η περιοχή της Γαρίτσας επίσης πάσχει από ελώδεις πυρετούς. Οι κοιλάδες του Άγιου Ονούφριου, του Ρώπα, του Ρωπίλη και του Τρίκλινου είναι καταδήλως νοσηρές. Η λίμνη του Χαλικιόπουλου προκαλεί χρόνιες παθήσεις των πεπτικών οργάνων. Στη μεγάλη λιμνοθάλασσα των Κορρισίων και στα χωριά Βραγανιώτικα και Αργυράδων, των οποίων οι κάτοικοι καλλιεργούν την πεδιάδα γύρω από τη λιμνοθάλασσα, οι ελειογενείς πυρετοί ‘‘θερίζουν’’.
Συνεχίζει με μια εκπληκτική περιγραφή των κατοίκων των περιοχών αυτών :
Η όψη των κατοίκων είναι οικτρή. Πολλοί από αυτούς κάθονται μπροστά από τις πόρτες των σπιτιών τους με δεμένο το κεφάλι τους, άλλοι τρέμουν από τον πυρετό, καθισμένοι κάτω από τον ήλιο για να ζεσταθούν.
Τα κρούσματα των ελειογενών πυρετών συμβαίνουν όλες τις ώρες και μέρες του έτους, βέβαια κατά τον Αύγουστο, Σεπτέμβριο και ενίοτε τον Οκτώβριο φτάνουν στο χαμηλότερο ποσοστό εξαιτίας των μετεωρολογικών μεταβολών.
Το 1810 οι Δημοκρατικοί Γάλλοι στην προσπάθεια τους να οχυρώσουν την πρωτεύουσα, επιχείρησαν την κατασκευή τάφρου από τη λίμνη Χαλικιόπουλου έως τον κόλπο της Γαρίτσας. Μόλις, όμως, άρχισαν οι εργασίες, όλοι σχεδόν οι εργάτες ασθένησαν, μιας και με  την επεξεργασία του χώματος οι νοσογόνοι ιοί αναμοχλεύοταν με τον αέρα. Οι κάτοικοι της Γαρίτσας προσβλήθηκαν από τους πιο κακοήθεις ιούς, όπως πτύση και υποδερμικές αιμορραγίες. Εξαιτίας των πολλών θανάτων το έργο της κατασκευής εγκαταλήφθηκε.
Μία λύση, προσθέτει ο Πάρτς, θα ήταν η αποξήρανση των λιμνών Κορισσίων και η λιμνοθάλασσα Χαλικιόπουλου. Δεν φτάνει, όμως, υπογραμμίζει η θέληση της Κυβέρνησης, γιατί η λιμνοθάλασσα Χαλικιόπουλου παρουσιάζει μια προβληματική. Δεν ανήκει στο δημόσιο, αλλά σε ιδιώτες.
Τελειώνει την περιγραφή του λέγοντας :
Συνεχώς δίνονται συμβουλές στους κατοίκους κυρίως της υπαίθρου, για το πώς θα προφυλακτούν. Δεν μπορεί να γίνει κάτι παραπάνω, καθώς δεν υπάρχουν κονδύλια.
Πράγματι, εξαιτίας του ανεξέλεγκτου της κατάστασης τόσο η Γαλλική Διοίκηση, όσο και η Αγγλική προστασία, υιοθέτησαν μία υγειονομική πολιτική για την αντιμετώπιση της νοσηρότητας. Συγκεκριμένα, το 1802 δημιουργήθηκε το Ιόνιο Ιατρικό Κολλέγιο ( Collegio Medico ) (1), το οποίο στο άρθρο 24 του Κανονισμού του αναφέρει πως, ανάμεσα στους σκοπούς του είναι και ο έλεγχος της νοσηρότητας που προέρχεται από τους εξωτερικούς παράγοντες, όπως τα λιμνάζοντα νερά και τα έλη, που αποτελούσαν εστίες εκδηλώσεων των περιοδικών πυρετών. Στόχος του Κολλεγίου ήταν κυρίως η γνώση της  υγιεινής κατάστασης του νησιού και η βελτίωση του. Ειδικοί γιατροί και φαρμακοποιοί είχαν προσληφθεί, οι οποίοι θα ήταν υπεύθυνοι για την υγεία των κατοίκων της υπαίθρου κυρίως και η προστασία τους από τις επιδημικές και ενδημικές ασθένειες, που προέρχονταν από τα έλη.

 

[1] Βροκίνης Λ., Έργα βιογραφικά Σχεδάρια, Κερκυραϊκά Χρονικά, Επιμέλεια – Προλεγόμενα Κώστα Δαφνή, τομ. XVI, τεύχος. Α και Β, Κέρκυρα, 1972, σελ. 11.

[1] Μοσχόπουλος Δ. Λασκαράτος, Το Ιατρικό Κολλέγιο της Κέρκυρας και οι δραστηριότητες του, Επιστημονική Επετηρίδα του Τμήματος Αρχειονομίας – Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, 1998, σελ. 43 - 54

 

 

ΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΚΥΚΛΩΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΑΡΡΩΣΤΕΙΕΣ…
Ένα ακόμη παράδειγμα, ενδεικτικό της κατάστασης του νησιού είναι ένα γράμμα του Διονύσιου Σολωμού προς τον αδελφό του με χρονολογία 1852.
Στις 9 Δεκεμβρίου του 1852, λοιπόν, ενώ ο τύφος και οι άλλες αρρώστιες έχουν απλωθεί σαν επιδημία στην πόλη και στα χωριά ο Δ. Σολωμός γράφει στον αδελφό του για την κατάσταση που επικρατεί στο νησί :  « Αδελφέ. Θα γνωρίζεις ήδη ότι πολύ καιρό τώρα ζούμε περικυκλωμένοι από πολλές ασθένειες. Οι θάνατοι είναι λίγοι αλλά ολοένα αυξάνονται.»
Αυτή, λοιπόν, ήταν η κατάσταση στο νησί κυρίως τον 19ο αιώνα. Μπορούμε ευκόλως να καταλάβουμε, πως οι ελογόνες ασθένειες, είχαν πάρει επιδημική μορφή. Από τη μία τα έλη και οι λίμνες και από την άλλη πλευρά οι κάτοικοι, αναγκασμένοι να δουλεύουν στις γύρω περιοχές από αυτά.

 

 

[1] Σολωμός Δ., Τα Κερκυραϊκά, τόμος Β, Αλκίνοος Κέρκυρα & Αθήνα, Νοέμβριος, 2009, σελ. 81.

 

Ο ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΖΑΜΠΕΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ ΤΟΥ
Όπως ήδη αναφέραμε πιο πάνω, Ο Ναπολέων Ζαμπέλης, άφησε πίσω του μία κυρίως Διαθήκη και άλλες τρεις επιδιαθήκες, στις οποίες κατά κύριο λόγο άφηνε κεφάλαια, τα οποία στόχευαν στην αποξήρανση των ελογόνων περιοχών.
1η ΔΙΑΘΗΚΗ : 1/13 ΜΑÏΟΥ 1887
Στην πρώτη του διαθήκη, αφήνει το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στην Κέρκυρα και στην Λευκάδα. Στην Κέρκυρα αφήνει το δεύτερο τριτημόριο των κεφαλαίων του. Σε αυτή τη διαθήκη ο Ζαμπέλης δεν προβλέπει κάτι για την αποξήρανση. Αντίθετα προβλέπει μέριμνα και αφήνει κληροδοτήματα στα Ορφανοτροφεία Κέρκυρας και Λευκάδας, στη Φιλαρμονική Εταιρεία και κάποια χρήματα για έργα υποδομής στην Κέρκυρα. Επίσης, ορίζει διαχειριστές του κληροδοτήματος του, τους Νικόλαο Βασιλάκη και Νικόλαο Μαρκέτη, τους οποίους περιέβαλε με ειδικά δικαιώματα, όπως το να ορίζουν οι ίδιοι τους διαδόχους του.

 

(εικόνες 1,2,3 και 4)

[1] Αρχείο Γιάννη Πετσάλη – Corfu Museum, φάκελος, διαθήκες, Κέρκυρα 2013.

_1_001_2_412_x_600(1)_2_001_389_x_600(2)

_3_001_365_x_600(3)_4_001_374_x_600(4)

1η ΕΠΙΔΙΑΘΗΚΗ 1/13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1895 [1]

Από την πρώτη επιδιαθήκη, η οποία είναι πολυσέλιδη και μεγαλύτερη από όλες, ξεκινά η αναφορά στην αποξήρανση. Όπως ο ίδιος αναφέρει : « Αποφάσισα να μεταρρυθμίσω τη πρώτη μου διαθήκη για να διασφαλίσω τις τελευταίες μου  επιθυμίες.»

Συνεχίζει: « Ακυρώνω διαρρήδην το άρθρο Ζ’ της κύριας διαθήκης, με το οποίο διένειμα χρήματα υπέρ του Νοσοκομείου Λευκάδας, του Ορφανοτροφείου Κέρκυρας και υπέρ της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κέρκυρας, για να μην έχει το κληροδότημα μου την τύχη αυτή της Μοντσενίγου Πλάτωνος Πετρίδου κ.α.» (εικόνα 5 )[2]



[1] Αυτόθι.

[2] Βέβαια τελικώς κάποια χρήματα δόθηκαν σε αυτά τα ιδρύματα, εκτός της Φιλαρμονικής Εταιρείας.

5_001_418_x_600(5)

Προφανώς ο Ζαμπέλης  διέκρινε ότι τα χρήματα που προέβλεπε για τα διάφορα ιδρύματα,  δεν θα απέδιδαν, γι αυτό και αποφάσισε να τα αποσύρει. Είχε και στο μυαλό του το Μοντσενίγειο Κληροδότημα και αποφάσισε να στρέψει τα κεφάλαια σε κάτι άλλο κοινωφελές για την Κέρκυρα, δηλαδή στο έργο της αποξήρανσης. (βέβαια κάτι άφησε στο ορφανοτροφείο Κέρκυρας και στο νοσοκομείο της  Λευκάδας)

Αποφασίζει αν’ αυτού να στρέψει: «τα ελεύθερα κεφάλαια προς έργα φιλανθρωπικά που απαιτούν άμεση πραγμάτωση, εννοώ την αποξήρανση των νοσηρών λιμνών και άλλων ελών της νήσου Κέρκυρας». ( εικόνα 6 )

Φαίνεται πως ο Ζαμπέλης παρακινήθηκε για το έργο της αποξήρανσης από δύο παράγοντες. Πρώτον από την κατάσταση που επικρατούσε στο νησί λόγω των ασθενειών και, δεύτερον από πρωτοβουλίες της Κυβέρνησης για χρηματική εκτίμηση του έργου της αποξήρανσης.

Ο ίδιος γράφει ότι: Η Κυβέρνηση «έστειλε Πρώσο μηχανικό για να εκτιμήσει τη δαπάνη του έργου. Έκθεση του μηχανικού Γιένκε εγκρίθηκε από τον Έφορο της Μηχανικής Υπηρεσίας του Κράτους Κέλλενεκ στις 21 Ιουνίου 1891. ( εικόνα 6 )

Εξαιτίας όμως  της έλλειψης χρημάτων, το κυβερνητικό έργο δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί.  Έτσι, ο Ζαμπέλης αναλαμβάνει την εκτέλεση του «αφού πρώτα εξέτασε ο ίδιος τη σημασία του έργου». Το χρηματικό ποσό που αφήνει για το έργο της αποξήρανσης είναι 700.000 χρυσές δραχμές, ποσό που για την εποχή αντιστοιχούσε σε εκατομμύρια. ( εικόνα 6 )

Για την αποτελεσματικότητα του έργου ορίζει μία πενταμελή επιτροπή, της οποίας πρόεδρος θα είναι ο εκάστοτε δήμαρχος του νησιού. Τα πρώτα μέλη της Διαχειριστικής αυτής Επιτροπής διορίζονται από τον ίδιο τον διαθέτη και είναι τα εξής: Ο Δήμαρχος Κερκυραίων Άγγελος Ψωρούλας, οι δικηγόροι Γεράσιμος Σλαλτζούνης και Βασίλειος Μυλωνόπουλος, ο Περικλής Πολίτης και ο Γεώργιος Ριγανάς. Η αρμοδιότητα της Επιτροπής είναι να εκλέγουν αναπληρωτές τους, να διαχειρίζονται καθημερινά έξοδα προς όφελος του Κληροδοτήματος και για οποιαδήποτε χρηματική κίνηση να συμβουλεύονται τους επιμελητές της περιουσίας.

Zampelhs_6_001_438_x_600(6)

Ο Ζαμπέλης, όμως, ήθελε και την επικύρωση του Κράτους στο όλο εγχείρημα του.  Γι’ αυτό το λόγο όρισε ότι όλες οι εργασίες της αποξήρανσης να γίνουν με βάση την έκθεση των μηχανικών Γιένκε και Κέλλενεκ. Επίσης, η ίδια η Επιτροπή, πριν αρχίσουν οι λειτουργίες, έπρεπε να έρθει σε επαφή με τον Κυβερνητικό εκπρόσωπο και τον Νομάρχη, για νε τεθεί το κληροδότημα υπό κρατική προστασία. Στην ουσία ζητούσε να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση, η οποία θα καθορίζει ότι οι αποζημιώσεις των ιδιωτών, που έχουν δικαιώματα γύρω από τις περιοχές για τις οποίες προβλέπεται αποξήρανση, δεν θα καλύπτονται από χρήματα του κληροδοτήματος, αλλά από την Κυβέρνηση.   (εικόνα 7 )

Zampelhs_7_001_388_x_600(7)

Ο Ζαμπέλης μεθοδικός και σχολαστικός διέκρινε ότι θα προκύψουν διαμαρτυρίες και παράπονα από ιδιώτες των οποίων τα συμφέροντα θα πληγούν. Έτσι θέλησε να προστατέψει το κληροδότημα του από την αλόγιστη σπατάλη.

 

ΔΕΎΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΔΙΑΘΗΚΗΣ 1/13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1895[1]

Στη δεύτερη αυτή επιδιαθήκη του, δεν αφαιρεί κάτι αλλά προσθέτει κάποιες λεπτομέρειες σχετικά με την Διαχειριστική Επιτροπή και τον τρόπο αποξήρανσης. Συγκεκριμένα, δηλώνει πως πρέπει να αναβληθεί  επ’ αόριστον οποιαδήποτε άλλη υποδεέστερη κληροδοσία μέχρι να καθορισθεί το ύψος των εξόδων της αποξήρανσης. Επίσης, ζητά τον καθορισμό μισθού του Μηχανικού Γιένκε μιας και αυτός θα είναι ο επιστάτης και ο εργολάβος τους έργου. Πρέπει η Επιτροπή να απευθυνθεί άμεσα στον αρμόδιο Υπουργό του Κράτους σχετικά με την νομοθετική ρύθμιση, που αναφέραμε πιο πάνω. Τέλος, αν τα έργο της αποξήρανσης αποτύχει ή αν υπάρξει πλεονάζον χρηματικό υλικό, τότε οι επιμελητές της διαθήκης θα πρέπει να κατευθύνουν τα κεφάλαια προς άλλα κοινωφελή έργα. ( εικόνα 8 )



[1] Αρχείο Γιάννη Πετσάλη – Corfu Museum, φάκελος διαθήκες, Κέρκυρα 2013

Zampelhs_8_001_346_x_600(8)

Σε αυτό το σημείο φαίνεται  έντονα η επιθυμία  του Ζαμπέλη για την αποξήρανση. Θεωρεί πως είναι σημαίνον ζήτημα και όλα τα άλλα δευτερευούσης σημασίας.  Γι αυτό τον λόγο θέλει να το οριστικοποιήσει υπολογίζοντας και την παραμικρή λεπτομέρεια. Επίσης, επιμένει στην Κρατική σύμπραξη. Φοβάται μήπως το κληροδότημα του έχει την τύχη τον υπολοίπων κληροδοτημάτων, γι’ αυτό είναι απαραίτητη η θεσμική νομιμοποίηση. Θέλει πάση θυσία να εκπληρωθεί η επιθυμία του για αποξήρανση.

 

ΤΡΙΤΗ ΕΠΙΔΙΑΘΗΚΗ 10/22 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1896[1]

Ένα χρόνο μετά, ο Ζαμπέλης συντάσσει και υπογράφει την Τρίτη και τελευταία επιδιαθήκη του. Στην πρώτη παράγραφο αναφέρει πως : «ήταν θεία έμπνευση το να αφιερώσει το μείζον μέρος της κληρονομιάς προς αποξήρανση των Λιμνών και Ελών, έργο μεγαλοπρεπές και κοινωφελές»

Συνεχίζει λέγοντας : « διαδώθηκε στην πόλη ότι ο Νομάρχης είτε από δική του πρωτοβουλία είτε κατόπιν προτροπής της Κυβέρνησης, επιχειρεί να συνάψει δάνειο από την Ιονική Τράπεζα ή από άλλη τράπεζα, για την αποπεράτωση του έργου της αποξήρανσης» ( εικόνα 9 )

Η εξέλιξη της υπόθεσης τον αναγκάζει να ματαιώσει επ’ αορίστου το έργο της αποξήρανσης, γιατί θεωρεί πως οι ενέργειες αυτές από τις Πολιτικές Αρχές θα βλάψουν τα συμφέροντα της κληρονομιάς του. ( εικόνα 9 ) Παρόλα αυτά, έχοντας γνώση της ελληνικής και κερκυραϊκής πραγματικότητας, δεν ακυρώνει εντελώς το κληροδότημα. Δίνει εντολή στους επιμελητές του να παρακολουθούν τις εξελίξεις του έργου και, σε περίπτωση έλλειψης οικονομικών πόρων να συμβάλουν με ποσά για την εκπλήρωση του.

Μειώνει το ποσό της κληροδοσίας από 700.000 χρυσές δραχμές σε 250.000, η δαπάνη των οποίων πρέπει να γίνει βαθμιδόν και να καλύπτει τις καθημερινές ανάγκες του έργου της αποξήρανσης. ( εικόνα 10 )



[1] Αυτόθι

zampelhs9_001_396_x_600(9)

zampelhs_10_001_462_x_600(10)

Ακόμα και τώρα δεν εγκαταλείπει το πολυπόθητο έργο. Αποτελεί φιλανθρωπικό έργο υψίστης σημασίας. Το γεγονός πως επιμένει, δηλώνει ο ίδιος, συνάδει με τον πόθο του να βοηθήσει εις το έργο του φιλανθρωπικού επιχειρήματος. Σε κάποια σημεία, όπως πιο πριν, η πένα του γίνεται συναισθηματική και ξεφεύγει από την γλώσσα του σκληρού επιχειρηματία. Είναι εμφανώς απογοητευμένος από την τροπή που πήραν τα πράγματα. Είναι σαν να θεωρεί χρέος του την συμμετοχή του στη διαδικασία αποξήρανσης.

 

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΟΣ

Όπως σωστά υπολόγισε ο Ζαμπέλης οι Κρατικές οικονομικές υποδομές δεν ήταν αρκετές, για να πραγματωθεί ένα τόσο μεγάλο έργο.  Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τα αποξηραντικά έργα να αναλάβει η Διαχειριστική Επιτροπή.

Όπως προκύπτει από διάφορα έγγραφα της Διαχειριστικής Επιτροπής, τα οποία χρονολογούνται από το 1899 έως το 1912,[1] τα έργα τα οποία εν τέλει πραγματοποιήθηκαν ήταν τα εξής : στο Λιβάδι του Ρόπα, στο Ροπίλι, στην Κουνούπαινα, στη Γαϊδουράνα, στην Κρεβατσούλα και στον Ύψο. Αυτά τα έργα αφορούσαν κυρίως την κατασκευή αποχετευτικών αυλάκων, γέφυρες και δρόμους. Από αυτά το μόνο που δεν έγινε ήταν η αποξήρανση της γύρω περιοχής της Λίμνης Χαλικιόπουλου,  μιας και η διαχειριστική επιτροπή δεν το έκρινε αναγκαίο, αφού συγκοινωνούσε με την θάλασσα.

Όπως προκύπτει από το πιο κάτω έγγραφο ( εικόνα 11, 12, 13), ο Δήμαρχος Κερκυραίων Δημήτριος Κόλλας και πρόεδρος της Διαχειριστικής Επιτροπής συνάπτει συμβόλαιο με τον εργολάβο Γαβριήλ Παλούμπο, σχετικά με κατασκευές αποχετευτικών αυλακών και γέφυρας στο Λιβάδι του Ρόπα.



[1] Αυτόθι. ( Συμπληρωματικές πληροφορίες από : Δαφνής Κ., Κερκυραϊκά Χρονικά, τόμος XX, Κέρκυρα, 1979, σελ. 174)

zampelhs11_001_381_x_600(11)zampelhs12_001_450_x_600(12)zampelhs13_001_402_x_600(13)

Στόχος του Ζαμπέλη δεν ήταν να αξιοποιηθεί η γη, η οποία θα προέκυπτε από την αποξήρανση, αλλά η αντιμετώπιση των νοσογόνων εστιών, στόχος ο οποίος επιτεύχθηκε σε μεγάλο βαθμό από τα έργα που έγιναν. Μόνο στην περίπτωση της Κρεβατσούλας προέκυψε γόνιμη γη, η οποία περιήλθε στην Διαχειριστική Επιτροπή του Κληροδοτήματος. [1]

Όπως σωστά είχε προβλέψει ο διαθέτης, τα έργα δεν απορρόφησαν όλο το ποσό των 750.000 χρυσών δραχμών. Μετά το τέλος των αποξηραντικών έργων η εκκαθάριση του κληροδοτήματος, απέδωσε περί τις 100.000 λίρες Αγγλίας. Το υπολειπόμενο ποσό, όπως είχε ορίσει ο ίδιος στην διαθήκη του, θα κατευθυνόταν για την κάλυψη έργων δεύτερης κατηγορίας που αφορούσαν κατασκευές υποδομής στο νησί.

Όμως, το 1914 τα μέλη της Επιτροπής βρέθηκαν σε δυσπραγία, καθώς με την έκρηξη του Α’ Π.Π. η Γαλλική Κυβέρνηση δια νόμου, απαγόρευσε την εξαγωγή κεφαλαίων από γαλλικό έδαφος. Αφού, λοιπόν, τα χρεόγραφα της περιουσίας Ζαμπέλη βρισκόταν στην γαλλική τράπεζα Κρεντί Λυωναί, δεν μπορούσε να γίνει καμιά ανάληψη. Ο νόμος έπαψε να ισχύει με την Συνθήκη Ειρήνης, αλλά ο Νικόλαος Μαρκέτης φοβούμενος την επαναφορά του, διέταξε τη Γαλλική Τράπεζα τα αιγυπτιακά  χρεόγραφα που κάλυπταν και το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας, να διαβιβαστούν στο υποκατάστημα της Ιονικής Τράπεζας στην Αλεξάνδρεια. [2]

Επομένως ο δρόμος προς την κατασκευή υποδομών είχε ανοίξει. Τα έργα αφορούσαν : την ισοπέδωση του πηλώδους λοφίσκου στις φυλακές και στις γύρω περιοχές, την αποκατάσταση του Πύργου του Ανεμόμυλου, την ανέγερση κτιρίων για το Ενεχυροδανειστήριο, την ισοπέδωση της κεντρικής πλατείας και τον καθαρισμό της περιοχής από το μνημείο του Μενεκράτη ως το Αγγλικό Νεκροταφείο, όπως είχε ορίσει ο Ζαμπέλης. Τίποτα, όμως, από όλα αυτά δεν έγινε καθώς η επιτροπή άλλοτε έκρινε πως ήταν δαπανηρά και άλλοτε διόλου αναγκαία.

Τελικά το περίσσευμα από το κληροδότημα, διατέθηκε στη Διάνοιξη και επέκταση της Λεωφόρου Θεοτόκη μέχρι την έπαυλη Ασπιώτη, επισκευή του Βυζαντινού Ναού των Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου, επισκευή του Περιστυλίου του Μαίντλαντ, επισκευή των προπυλαίων των Ανακτόρων κ.α.  με απόφαση της Διαχειριστικής Επιτροπής το 1930 για αναθεώρηση των στόχων του κληροδοτήματος. [3]

Η Κερκυραϊκή Ιστορία δεν έχει εντάξει τον Ναπολέοντα Ζαμπέλη  στην θέση που δικαιωματικά του αρμόζει, δηλ. στους μεγάλους ευεργέτες του νησιού. Όπως σημειώνει ο Κώστας Δαφνής, είναι η μοναδική περίπτωση, όπου ο διαθέτης πληρώνει την προτομή του.

24697233_375_x_500

Η τελευταία κατασκευάστηκε από το περίσσευμα του κληροδοτήματος. Η ιστορική αυτή πτυχή που αφορά το Ζαμπέλιο Κληροδότημα είναι γραμμένη με ψιλά γράμματα στην ιστορική συνείδηση. Με τον Ζαμπέλη το νησί έχασε την ευκαιρία να αποκτήσει έργα βασικής υποδομής. Αν είχαν πραγματοποιηθεί όσα ο ίδιος οραματίστηκε και τέλος όρισε στην διαθήκη του, η Κέρκυρα θα είχε μια πολύ διαφορετική όψη σήμερα, ακόμη πιο όμορφη.

Όσο αφορά το έργο της αποξήρανσης, πέρασε από πολλές τρικυμίες και σίγουρα θα μπορούσαν να γίνουν ακόμα περισσότερα. Η προσφορά του ήταν σίγουρα ανεκτίμητης αξίας. Ο όρος ευεργέτης του ταιριάζει απόλυτα. Η αγάπη του για το νησί και τους κατοίκους του, αποδεικνύεται από το γεγονός, ότι άφησε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του εδώ. Οξυδερκής, λεπτολόγος και άριστος γνώστης της ελληνικής πραγματικότητας, προσπάθησε μέχρι τελευταία στιγμή να προσφέρει κάτι σε αυτό τον τόπο που όμως δεν τον θυμάται.



[1] Δαφνής Κ., Κερκυραϊκά Χρονικά, τόμος XX, Κέρκυρα, 1979, σελ. σελ. 175

[2] Αυτόθι.

[3] Αυτόθι.

 

 

 

 

 

 



 

 

Αναζήτηση

Corfu Museum

Corfu Museum….τι μπορεί να είναι αυτό;

Θα το έλεγα με μια λέξη…. Αγάπη! Για ένα νησί που το γνωρίζουμε ελάχιστα. Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε ν’ αγαπήσουμε ότι δεν το γνωρίζουμε. Στόχος λοιπόν είναι να το γνωρίσουμε όσο πιο βαθιά μπορούμε, μέσα από το χθες και το σήμερα, γιατί αλλιώς πως θα το αγαπήσουμε; Αγαπάω ατομικά και ομαδικά έχει επακόλουθο…. φροντίζω….. μάχομαι… και σέβομαι. Αγάπη προς την Κέρκυρα είναι το Corfu Museum και τίποτε άλλο.

Μετρητής

Εμφανίσεις Άρθρων
1555454