Corfu Museum

Petsalis: Collection Of Corfu Island,Greece documents

Κερκυραϊκά Σημειώματα

Πως σώθηκε η Κέρκυρα από την ελονοσία!!!Το ΖΑΜΠΕΛEΙΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ άρθρο της ιστορικού Ευσταθίας Μήτσιου

ΖΑΜΠΕΛEΙΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ

 

Ναπολέων Ζαμπέλης : Βιογραφικό

__385_x_600

( 1809 – 1896 )[1]

Ο Ναπολέων Ζαμπέλης υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους ευεργέτες της Κέρκυρας, αγνοημένος όμως  μέχρι και  σήμερα, αφού ετούτος ο τόπος δεν τον έχει τοποθετήσει στην θέση που του αρμόζει.

[1]Ζαμίτ Λ., Διαπρεπείς Κερκυραίοι 16ου – 19ου αιώνα Η Ζωή και το Έργο τους, Δημοσιεύματα Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών, Κέρκυρα, 2012, σελ 125- 126.

 

Καταγόταν από εύπορη οικογένεια της Λευκάδας και ήταν γιος του Γερουσιαστή Ευτύχιου Ζαμπέλη. Ξεκίνησε τις σπουδές του στην Κέρκυρα και ολοκλήρωσε την Νομική σε Ιταλία και Γαλλία. Επιστρέφοντας στην Κέρκυρα άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου, ενώ συνάμα αρθρογραφούσε στην Εφημερίδα «Πατρίς,» της οποίας ιδρυτής ήταν Ο Πέτρος Βράιλας Αρμένης. Το 1850 εκλέχτηκε Βουλευτής Λευκάδος με το κόμμα των μεταρρυθμιστών στο Ιονικό Κράτος. Διετέλεσε Άρχοντας της Παιδείας και αντιτάχθηκε στα σχέδια των Ριζοσπαστών και των Καταχθόνιων, πετυχαίνοντας για τα Επτάνησα ευνοϊκές μεταρρυθμίσεις. Μετά την Ένωση υπήρξε μέλος του καταρτισμού των Κωδίκων του ελληνικού κράτους και Σύμβουλος της Επικρατείας. Ο Ναπολέων Ζαμπέλης,  πέρα από την πολιτική του δράση, υπήρξε και ευεργέτης της Κέρκυρας   αφού  μέσα από τις διαθήκες του,  άφησε τα μεγαλύτερα κεφάλαια της περιουσίας του στο νησί, με σκοπό την αποξήρανση των λιμνών και ελών, τα οποία  αποτελούσαν νοσογόνες εστίες και ταλαιπωρούσαν τον πληθυσμό.

Το ζήτημα της αποξήρανσης των ελών και των λιμνών είναι και το θέμα που θα απασχολήσει την παρούσα εκπόνηση. Θα εξετασθεί μέσα από πρωτογενές υλικό αλλά και από δευτερεύουσες πηγές, πως ο ίδιος ο Ναπολέων Ζαμπέλης καθόρισε τα καταπραϋντικά για τον τόπο έργα και, τι από όλα αυτά έγινε στο τέλος. Προτού, όμως, προχωρήσουμε στην ανάλυση των διαθηκών του, προς τεκμηρίωση των γεγονότων και για την καλύτερη κατανόηση τους, θα δούμε δύο  περιγραφές για την νοσηρή κατάσταση του νησιού,  την εποχή  προ της αποξήρανσης, την μία  από τον ιταλό γιατρό Carlo Botta το δεύτερο ήμισυ του 1798 και την άλλη από τον Γεωγράφο  Ιωσήφ Πάρτς.

botta1.jpg2.jpg3_389_x_477

Carlo Botta

botta1.jpg2_310_x_121

botta1_394_x_551

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου «Storianaturaleemedicadell'isoladiCorfù, diCarloBotta» περιλαμβάνει ασθένειες, όπου ο συγγραφέας παρατήρησε κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1798, δηλαδή συνεχείς και διακεκομμένους πυρετούς, δυσεντερία  και διάρροια, υδρωπικία , σπασμοί  με αποτέλεσμα την αιμορραγία, τα οιδήματα της παρωτίτιδας, ο ίκτερος, η ανεμοβλογιά και  οι ρευματικοί πόνοι. Γράφει  με ικανοποίηση, ότι μόνο μία περίπτωση ευλογιάς εμφανίστηκε στο νοσοκομείο και πως η νόσος δεν υπάρχει στην πόλη, είχε λίγα  επεισόδια μέχρι τότε. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κατά  τη διάρκεια της παραμονής του στην Κέρκυρα μπορεί να πει κανείς, ότι το νησί είναι το βασίλειο των ασθενειών.

Πηγή :Biblioteca Italiana: Agosto 1823 σελ. 259

Ο Ιωσήφ Παρτς

parts_567_x_417

στο βιβλίο του Γεωγραφική Μονογραφή[1], περιγράφει την κατάσταση που επικρατούσε στην Κέρκυρα εξαιτίας των ασθενειών που προέρχονταν κυρίως από τις λίμνες και τα έλη . Ας δούμε την περιγραφή

[1] Παρτς Ι., Η Νήσος Κέρκυρα Γεωγραφική Μονογραφή, μτφρ. Περικλής Βέγιας, Δαπάνη Πετρίδειου Κληροδοτήματος, Κέρκυρα, 1892, σελ. 156 - 164

 

 

ΙΩΣΗΦ ΠΑΡΤΣ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Οι ελώδεις πυρετοί ταλαιπωρούν την Κέρκυρα από αρχαιοτάτων χρόνων εξαιτίας της ύπαρξης λιμνών, ελών και υγρασίας. Οι κακοηθέστερες μορφές πυρετών και ασθενειών υπάρχουν στην χθαμαλή πλευρά της χώρας. Οι κάτοικοι των ορεινών περιοχών δεν προσβάλλονται τόσο από τις ασθένειες. Προσβάλλονται μόνο όταν αναγκάζονται να κατέβουν στη χθαμαλή χώρα, για να καλλιεργήσουν τη γη. Όταν κατεβαίνουν στην χθαμαλή χώρα προσβάλλονται από ασθένειες, τις οποίες μεταφέρουν πίσω στα χωριά τους. Η περιοχή της Γαρίτσας επίσης πάσχει από ελώδεις πυρετούς. Οι κοιλάδες του Άγιου Ονούφριου, του Ρώπα, του Ρωπίλη και του Τρίκλινου είναι καταδήλως νοσηρές. Η λίμνη του Χαλικιόπουλου προκαλεί χρόνιες παθήσεις των πεπτικών οργάνων. Στη μεγάλη λιμνοθάλασσα των Κορρισίων και στα χωριά Βραγανιώτικα και Αργυράδων, των οποίων οι κάτοικοι καλλιεργούν την πεδιάδα γύρω από τη λιμνοθάλασσα, οι ελειογενείς πυρετοί ‘‘θερίζουν’’.
Συνεχίζει με μια εκπληκτική περιγραφή των κατοίκων των περιοχών αυτών :
Η όψη των κατοίκων είναι οικτρή. Πολλοί από αυτούς κάθονται μπροστά από τις πόρτες των σπιτιών τους με δεμένο το κεφάλι τους, άλλοι τρέμουν από τον πυρετό, καθισμένοι κάτω από τον ήλιο για να ζεσταθούν.
Τα κρούσματα των ελειογενών πυρετών συμβαίνουν όλες τις ώρες και μέρες του έτους, βέβαια κατά τον Αύγουστο, Σεπτέμβριο και ενίοτε τον Οκτώβριο φτάνουν στο χαμηλότερο ποσοστό εξαιτίας των μετεωρολογικών μεταβολών.
Το 1810 οι Δημοκρατικοί Γάλλοι στην προσπάθεια τους να οχυρώσουν την πρωτεύουσα, επιχείρησαν την κατασκευή τάφρου από τη λίμνη Χαλικιόπουλου έως τον κόλπο της Γαρίτσας. Μόλις, όμως, άρχισαν οι εργασίες, όλοι σχεδόν οι εργάτες ασθένησαν, μιας και με  την επεξεργασία του χώματος οι νοσογόνοι ιοί αναμοχλεύοταν με τον αέρα. Οι κάτοικοι της Γαρίτσας προσβλήθηκαν από τους πιο κακοήθεις ιούς, όπως πτύση και υποδερμικές αιμορραγίες. Εξαιτίας των πολλών θανάτων το έργο της κατασκευής εγκαταλήφθηκε.
Μία λύση, προσθέτει ο Πάρτς, θα ήταν η αποξήρανση των λιμνών Κορισσίων και η λιμνοθάλασσα Χαλικιόπουλου. Δεν φτάνει, όμως, υπογραμμίζει η θέληση της Κυβέρνησης, γιατί η λιμνοθάλασσα Χαλικιόπουλου παρουσιάζει μια προβληματική. Δεν ανήκει στο δημόσιο, αλλά σε ιδιώτες.
Τελειώνει την περιγραφή του λέγοντας :
Συνεχώς δίνονται συμβουλές στους κατοίκους κυρίως της υπαίθρου, για το πώς θα προφυλακτούν. Δεν μπορεί να γίνει κάτι παραπάνω, καθώς δεν υπάρχουν κονδύλια.
Πράγματι, εξαιτίας του ανεξέλεγκτου της κατάστασης τόσο η Γαλλική Διοίκηση, όσο και η Αγγλική προστασία, υιοθέτησαν μία υγειονομική πολιτική για την αντιμετώπιση της νοσηρότητας. Συγκεκριμένα, το 1802 δημιουργήθηκε το Ιόνιο Ιατρικό Κολλέγιο ( Collegio Medico ) (1), το οποίο στο άρθρο 24 του Κανονισμού του αναφέρει πως, ανάμεσα στους σκοπούς του είναι και ο έλεγχος της νοσηρότητας που προέρχεται από τους εξωτερικούς παράγοντες, όπως τα λιμνάζοντα νερά και τα έλη, που αποτελούσαν εστίες εκδηλώσεων των περιοδικών πυρετών. Στόχος του Κολλεγίου ήταν κυρίως η γνώση της  υγιεινής κατάστασης του νησιού και η βελτίωση του. Ειδικοί γιατροί και φαρμακοποιοί είχαν προσληφθεί, οι οποίοι θα ήταν υπεύθυνοι για την υγεία των κατοίκων της υπαίθρου κυρίως και η προστασία τους από τις επιδημικές και ενδημικές ασθένειες, που προέρχονταν από τα έλη.

 

[1] Βροκίνης Λ., Έργα βιογραφικά Σχεδάρια, Κερκυραϊκά Χρονικά, Επιμέλεια – Προλεγόμενα Κώστα Δαφνή, τομ. XVI, τεύχος. Α και Β, Κέρκυρα, 1972, σελ. 11.

[1] Μοσχόπουλος Δ. Λασκαράτος, Το Ιατρικό Κολλέγιο της Κέρκυρας και οι δραστηριότητες του, Επιστημονική Επετηρίδα του Τμήματος Αρχειονομίας – Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, 1998, σελ. 43 - 54

 

 

ΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΚΥΚΛΩΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΑΡΡΩΣΤΕΙΕΣ…
Ένα ακόμη παράδειγμα, ενδεικτικό της κατάστασης του νησιού είναι ένα γράμμα του Διονύσιου Σολωμού προς τον αδελφό του με χρονολογία 1852.
Στις 9 Δεκεμβρίου του 1852, λοιπόν, ενώ ο τύφος και οι άλλες αρρώστιες έχουν απλωθεί σαν επιδημία στην πόλη και στα χωριά ο Δ. Σολωμός γράφει στον αδελφό του για την κατάσταση που επικρατεί στο νησί :  « Αδελφέ. Θα γνωρίζεις ήδη ότι πολύ καιρό τώρα ζούμε περικυκλωμένοι από πολλές ασθένειες. Οι θάνατοι είναι λίγοι αλλά ολοένα αυξάνονται.»
Αυτή, λοιπόν, ήταν η κατάσταση στο νησί κυρίως τον 19ο αιώνα. Μπορούμε ευκόλως να καταλάβουμε, πως οι ελογόνες ασθένειες, είχαν πάρει επιδημική μορφή. Από τη μία τα έλη και οι λίμνες και από την άλλη πλευρά οι κάτοικοι, αναγκασμένοι να δουλεύουν στις γύρω περιοχές από αυτά.

 

 

[1] Σολωμός Δ., Τα Κερκυραϊκά, τόμος Β, Αλκίνοος Κέρκυρα & Αθήνα, Νοέμβριος, 2009, σελ. 81.

 

Ο ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΖΑΜΠΕΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ ΤΟΥ
Όπως ήδη αναφέραμε πιο πάνω, Ο Ναπολέων Ζαμπέλης, άφησε πίσω του μία κυρίως Διαθήκη και άλλες τρεις επιδιαθήκες, στις οποίες κατά κύριο λόγο άφηνε κεφάλαια, τα οποία στόχευαν στην αποξήρανση των ελογόνων περιοχών.
1η ΔΙΑΘΗΚΗ : 1/13 ΜΑÏΟΥ 1887
Στην πρώτη του διαθήκη, αφήνει το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στην Κέρκυρα και στην Λευκάδα. Στην Κέρκυρα αφήνει το δεύτερο τριτημόριο των κεφαλαίων του. Σε αυτή τη διαθήκη ο Ζαμπέλης δεν προβλέπει κάτι για την αποξήρανση. Αντίθετα προβλέπει μέριμνα και αφήνει κληροδοτήματα στα Ορφανοτροφεία Κέρκυρας και Λευκάδας, στη Φιλαρμονική Εταιρεία και κάποια χρήματα για έργα υποδομής στην Κέρκυρα. Επίσης, ορίζει διαχειριστές του κληροδοτήματος του, τους Νικόλαο Βασιλάκη και Νικόλαο Μαρκέτη, τους οποίους περιέβαλε με ειδικά δικαιώματα, όπως το να ορίζουν οι ίδιοι τους διαδόχους του.

 

(εικόνες 1,2,3 και 4)

[1] Αρχείο Γιάννη Πετσάλη – Corfu Museum, φάκελος, διαθήκες, Κέρκυρα 2013.

_1_001_2_412_x_600(1)_2_001_389_x_600(2)

_3_001_365_x_600(3)_4_001_374_x_600(4)

1η ΕΠΙΔΙΑΘΗΚΗ 1/13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1895 [1]

Από την πρώτη επιδιαθήκη, η οποία είναι πολυσέλιδη και μεγαλύτερη από όλες, ξεκινά η αναφορά στην αποξήρανση. Όπως ο ίδιος αναφέρει : « Αποφάσισα να μεταρρυθμίσω τη πρώτη μου διαθήκη για να διασφαλίσω τις τελευταίες μου  επιθυμίες.»

Συνεχίζει: « Ακυρώνω διαρρήδην το άρθρο Ζ’ της κύριας διαθήκης, με το οποίο διένειμα χρήματα υπέρ του Νοσοκομείου Λευκάδας, του Ορφανοτροφείου Κέρκυρας και υπέρ της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κέρκυρας, για να μην έχει το κληροδότημα μου την τύχη αυτή της Μοντσενίγου Πλάτωνος Πετρίδου κ.α.» (εικόνα 5 )[2]



[1] Αυτόθι.

[2] Βέβαια τελικώς κάποια χρήματα δόθηκαν σε αυτά τα ιδρύματα, εκτός της Φιλαρμονικής Εταιρείας.

5_001_418_x_600(5)

Προφανώς ο Ζαμπέλης  διέκρινε ότι τα χρήματα που προέβλεπε για τα διάφορα ιδρύματα,  δεν θα απέδιδαν, γι αυτό και αποφάσισε να τα αποσύρει. Είχε και στο μυαλό του το Μοντσενίγειο Κληροδότημα και αποφάσισε να στρέψει τα κεφάλαια σε κάτι άλλο κοινωφελές για την Κέρκυρα, δηλαδή στο έργο της αποξήρανσης. (βέβαια κάτι άφησε στο ορφανοτροφείο Κέρκυρας και στο νοσοκομείο της  Λευκάδας)

Αποφασίζει αν’ αυτού να στρέψει: «τα ελεύθερα κεφάλαια προς έργα φιλανθρωπικά που απαιτούν άμεση πραγμάτωση, εννοώ την αποξήρανση των νοσηρών λιμνών και άλλων ελών της νήσου Κέρκυρας». ( εικόνα 6 )

Φαίνεται πως ο Ζαμπέλης παρακινήθηκε για το έργο της αποξήρανσης από δύο παράγοντες. Πρώτον από την κατάσταση που επικρατούσε στο νησί λόγω των ασθενειών και, δεύτερον από πρωτοβουλίες της Κυβέρνησης για χρηματική εκτίμηση του έργου της αποξήρανσης.

Ο ίδιος γράφει ότι: Η Κυβέρνηση «έστειλε Πρώσο μηχανικό για να εκτιμήσει τη δαπάνη του έργου. Έκθεση του μηχανικού Γιένκε εγκρίθηκε από τον Έφορο της Μηχανικής Υπηρεσίας του Κράτους Κέλλενεκ στις 21 Ιουνίου 1891. ( εικόνα 6 )

Εξαιτίας όμως  της έλλειψης χρημάτων, το κυβερνητικό έργο δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί.  Έτσι, ο Ζαμπέλης αναλαμβάνει την εκτέλεση του «αφού πρώτα εξέτασε ο ίδιος τη σημασία του έργου». Το χρηματικό ποσό που αφήνει για το έργο της αποξήρανσης είναι 700.000 χρυσές δραχμές, ποσό που για την εποχή αντιστοιχούσε σε εκατομμύρια. ( εικόνα 6 )

Για την αποτελεσματικότητα του έργου ορίζει μία πενταμελή επιτροπή, της οποίας πρόεδρος θα είναι ο εκάστοτε δήμαρχος του νησιού. Τα πρώτα μέλη της Διαχειριστικής αυτής Επιτροπής διορίζονται από τον ίδιο τον διαθέτη και είναι τα εξής: Ο Δήμαρχος Κερκυραίων Άγγελος Ψωρούλας, οι δικηγόροι Γεράσιμος Σλαλτζούνης και Βασίλειος Μυλωνόπουλος, ο Περικλής Πολίτης και ο Γεώργιος Ριγανάς. Η αρμοδιότητα της Επιτροπής είναι να εκλέγουν αναπληρωτές τους, να διαχειρίζονται καθημερινά έξοδα προς όφελος του Κληροδοτήματος και για οποιαδήποτε χρηματική κίνηση να συμβουλεύονται τους επιμελητές της περιουσίας.

Zampelhs_6_001_438_x_600(6)

Ο Ζαμπέλης, όμως, ήθελε και την επικύρωση του Κράτους στο όλο εγχείρημα του.  Γι’ αυτό το λόγο όρισε ότι όλες οι εργασίες της αποξήρανσης να γίνουν με βάση την έκθεση των μηχανικών Γιένκε και Κέλλενεκ. Επίσης, η ίδια η Επιτροπή, πριν αρχίσουν οι λειτουργίες, έπρεπε να έρθει σε επαφή με τον Κυβερνητικό εκπρόσωπο και τον Νομάρχη, για νε τεθεί το κληροδότημα υπό κρατική προστασία. Στην ουσία ζητούσε να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση, η οποία θα καθορίζει ότι οι αποζημιώσεις των ιδιωτών, που έχουν δικαιώματα γύρω από τις περιοχές για τις οποίες προβλέπεται αποξήρανση, δεν θα καλύπτονται από χρήματα του κληροδοτήματος, αλλά από την Κυβέρνηση.   (εικόνα 7 )

Zampelhs_7_001_388_x_600(7)

Ο Ζαμπέλης μεθοδικός και σχολαστικός διέκρινε ότι θα προκύψουν διαμαρτυρίες και παράπονα από ιδιώτες των οποίων τα συμφέροντα θα πληγούν. Έτσι θέλησε να προστατέψει το κληροδότημα του από την αλόγιστη σπατάλη.

 

ΔΕΎΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΔΙΑΘΗΚΗΣ 1/13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1895[1]

Στη δεύτερη αυτή επιδιαθήκη του, δεν αφαιρεί κάτι αλλά προσθέτει κάποιες λεπτομέρειες σχετικά με την Διαχειριστική Επιτροπή και τον τρόπο αποξήρανσης. Συγκεκριμένα, δηλώνει πως πρέπει να αναβληθεί  επ’ αόριστον οποιαδήποτε άλλη υποδεέστερη κληροδοσία μέχρι να καθορισθεί το ύψος των εξόδων της αποξήρανσης. Επίσης, ζητά τον καθορισμό μισθού του Μηχανικού Γιένκε μιας και αυτός θα είναι ο επιστάτης και ο εργολάβος τους έργου. Πρέπει η Επιτροπή να απευθυνθεί άμεσα στον αρμόδιο Υπουργό του Κράτους σχετικά με την νομοθετική ρύθμιση, που αναφέραμε πιο πάνω. Τέλος, αν τα έργο της αποξήρανσης αποτύχει ή αν υπάρξει πλεονάζον χρηματικό υλικό, τότε οι επιμελητές της διαθήκης θα πρέπει να κατευθύνουν τα κεφάλαια προς άλλα κοινωφελή έργα. ( εικόνα 8 )



[1] Αρχείο Γιάννη Πετσάλη – Corfu Museum, φάκελος διαθήκες, Κέρκυρα 2013

Zampelhs_8_001_346_x_600(8)

Σε αυτό το σημείο φαίνεται  έντονα η επιθυμία  του Ζαμπέλη για την αποξήρανση. Θεωρεί πως είναι σημαίνον ζήτημα και όλα τα άλλα δευτερευούσης σημασίας.  Γι αυτό τον λόγο θέλει να το οριστικοποιήσει υπολογίζοντας και την παραμικρή λεπτομέρεια. Επίσης, επιμένει στην Κρατική σύμπραξη. Φοβάται μήπως το κληροδότημα του έχει την τύχη τον υπολοίπων κληροδοτημάτων, γι’ αυτό είναι απαραίτητη η θεσμική νομιμοποίηση. Θέλει πάση θυσία να εκπληρωθεί η επιθυμία του για αποξήρανση.

 

ΤΡΙΤΗ ΕΠΙΔΙΑΘΗΚΗ 10/22 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1896[1]

Ένα χρόνο μετά, ο Ζαμπέλης συντάσσει και υπογράφει την Τρίτη και τελευταία επιδιαθήκη του. Στην πρώτη παράγραφο αναφέρει πως : «ήταν θεία έμπνευση το να αφιερώσει το μείζον μέρος της κληρονομιάς προς αποξήρανση των Λιμνών και Ελών, έργο μεγαλοπρεπές και κοινωφελές»

Συνεχίζει λέγοντας : « διαδώθηκε στην πόλη ότι ο Νομάρχης είτε από δική του πρωτοβουλία είτε κατόπιν προτροπής της Κυβέρνησης, επιχειρεί να συνάψει δάνειο από την Ιονική Τράπεζα ή από άλλη τράπεζα, για την αποπεράτωση του έργου της αποξήρανσης» ( εικόνα 9 )

Η εξέλιξη της υπόθεσης τον αναγκάζει να ματαιώσει επ’ αορίστου το έργο της αποξήρανσης, γιατί θεωρεί πως οι ενέργειες αυτές από τις Πολιτικές Αρχές θα βλάψουν τα συμφέροντα της κληρονομιάς του. ( εικόνα 9 ) Παρόλα αυτά, έχοντας γνώση της ελληνικής και κερκυραϊκής πραγματικότητας, δεν ακυρώνει εντελώς το κληροδότημα. Δίνει εντολή στους επιμελητές του να παρακολουθούν τις εξελίξεις του έργου και, σε περίπτωση έλλειψης οικονομικών πόρων να συμβάλουν με ποσά για την εκπλήρωση του.

Μειώνει το ποσό της κληροδοσίας από 700.000 χρυσές δραχμές σε 250.000, η δαπάνη των οποίων πρέπει να γίνει βαθμιδόν και να καλύπτει τις καθημερινές ανάγκες του έργου της αποξήρανσης. ( εικόνα 10 )



[1] Αυτόθι

zampelhs9_001_396_x_600(9)

zampelhs_10_001_462_x_600(10)

Ακόμα και τώρα δεν εγκαταλείπει το πολυπόθητο έργο. Αποτελεί φιλανθρωπικό έργο υψίστης σημασίας. Το γεγονός πως επιμένει, δηλώνει ο ίδιος, συνάδει με τον πόθο του να βοηθήσει εις το έργο του φιλανθρωπικού επιχειρήματος. Σε κάποια σημεία, όπως πιο πριν, η πένα του γίνεται συναισθηματική και ξεφεύγει από την γλώσσα του σκληρού επιχειρηματία. Είναι εμφανώς απογοητευμένος από την τροπή που πήραν τα πράγματα. Είναι σαν να θεωρεί χρέος του την συμμετοχή του στη διαδικασία αποξήρανσης.

 

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΟΣ

Όπως σωστά υπολόγισε ο Ζαμπέλης οι Κρατικές οικονομικές υποδομές δεν ήταν αρκετές, για να πραγματωθεί ένα τόσο μεγάλο έργο.  Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τα αποξηραντικά έργα να αναλάβει η Διαχειριστική Επιτροπή.

Όπως προκύπτει από διάφορα έγγραφα της Διαχειριστικής Επιτροπής, τα οποία χρονολογούνται από το 1899 έως το 1912,[1] τα έργα τα οποία εν τέλει πραγματοποιήθηκαν ήταν τα εξής : στο Λιβάδι του Ρόπα, στο Ροπίλι, στην Κουνούπαινα, στη Γαϊδουράνα, στην Κρεβατσούλα και στον Ύψο. Αυτά τα έργα αφορούσαν κυρίως την κατασκευή αποχετευτικών αυλάκων, γέφυρες και δρόμους. Από αυτά το μόνο που δεν έγινε ήταν η αποξήρανση της γύρω περιοχής της Λίμνης Χαλικιόπουλου,  μιας και η διαχειριστική επιτροπή δεν το έκρινε αναγκαίο, αφού συγκοινωνούσε με την θάλασσα.

Όπως προκύπτει από το πιο κάτω έγγραφο ( εικόνα 11, 12, 13), ο Δήμαρχος Κερκυραίων Δημήτριος Κόλλας και πρόεδρος της Διαχειριστικής Επιτροπής συνάπτει συμβόλαιο με τον εργολάβο Γαβριήλ Παλούμπο, σχετικά με κατασκευές αποχετευτικών αυλακών και γέφυρας στο Λιβάδι του Ρόπα.



[1] Αυτόθι. ( Συμπληρωματικές πληροφορίες από : Δαφνής Κ., Κερκυραϊκά Χρονικά, τόμος XX, Κέρκυρα, 1979, σελ. 174)

zampelhs11_001_381_x_600(11)zampelhs12_001_450_x_600(12)zampelhs13_001_402_x_600(13)

Στόχος του Ζαμπέλη δεν ήταν να αξιοποιηθεί η γη, η οποία θα προέκυπτε από την αποξήρανση, αλλά η αντιμετώπιση των νοσογόνων εστιών, στόχος ο οποίος επιτεύχθηκε σε μεγάλο βαθμό από τα έργα που έγιναν. Μόνο στην περίπτωση της Κρεβατσούλας προέκυψε γόνιμη γη, η οποία περιήλθε στην Διαχειριστική Επιτροπή του Κληροδοτήματος. [1]

Όπως σωστά είχε προβλέψει ο διαθέτης, τα έργα δεν απορρόφησαν όλο το ποσό των 750.000 χρυσών δραχμών. Μετά το τέλος των αποξηραντικών έργων η εκκαθάριση του κληροδοτήματος, απέδωσε περί τις 100.000 λίρες Αγγλίας. Το υπολειπόμενο ποσό, όπως είχε ορίσει ο ίδιος στην διαθήκη του, θα κατευθυνόταν για την κάλυψη έργων δεύτερης κατηγορίας που αφορούσαν κατασκευές υποδομής στο νησί.

Όμως, το 1914 τα μέλη της Επιτροπής βρέθηκαν σε δυσπραγία, καθώς με την έκρηξη του Α’ Π.Π. η Γαλλική Κυβέρνηση δια νόμου, απαγόρευσε την εξαγωγή κεφαλαίων από γαλλικό έδαφος. Αφού, λοιπόν, τα χρεόγραφα της περιουσίας Ζαμπέλη βρισκόταν στην γαλλική τράπεζα Κρεντί Λυωναί, δεν μπορούσε να γίνει καμιά ανάληψη. Ο νόμος έπαψε να ισχύει με την Συνθήκη Ειρήνης, αλλά ο Νικόλαος Μαρκέτης φοβούμενος την επαναφορά του, διέταξε τη Γαλλική Τράπεζα τα αιγυπτιακά  χρεόγραφα που κάλυπταν και το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας, να διαβιβαστούν στο υποκατάστημα της Ιονικής Τράπεζας στην Αλεξάνδρεια. [2]

Επομένως ο δρόμος προς την κατασκευή υποδομών είχε ανοίξει. Τα έργα αφορούσαν : την ισοπέδωση του πηλώδους λοφίσκου στις φυλακές και στις γύρω περιοχές, την αποκατάσταση του Πύργου του Ανεμόμυλου, την ανέγερση κτιρίων για το Ενεχυροδανειστήριο, την ισοπέδωση της κεντρικής πλατείας και τον καθαρισμό της περιοχής από το μνημείο του Μενεκράτη ως το Αγγλικό Νεκροταφείο, όπως είχε ορίσει ο Ζαμπέλης. Τίποτα, όμως, από όλα αυτά δεν έγινε καθώς η επιτροπή άλλοτε έκρινε πως ήταν δαπανηρά και άλλοτε διόλου αναγκαία.

Τελικά το περίσσευμα από το κληροδότημα, διατέθηκε στη Διάνοιξη και επέκταση της Λεωφόρου Θεοτόκη μέχρι την έπαυλη Ασπιώτη, επισκευή του Βυζαντινού Ναού των Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου, επισκευή του Περιστυλίου του Μαίντλαντ, επισκευή των προπυλαίων των Ανακτόρων κ.α.  με απόφαση της Διαχειριστικής Επιτροπής το 1930 για αναθεώρηση των στόχων του κληροδοτήματος. [3]

Η Κερκυραϊκή Ιστορία δεν έχει εντάξει τον Ναπολέοντα Ζαμπέλη  στην θέση που δικαιωματικά του αρμόζει, δηλ. στους μεγάλους ευεργέτες του νησιού. Όπως σημειώνει ο Κώστας Δαφνής, είναι η μοναδική περίπτωση, όπου ο διαθέτης πληρώνει την προτομή του.

24697233_375_x_500

Η τελευταία κατασκευάστηκε από το περίσσευμα του κληροδοτήματος. Η ιστορική αυτή πτυχή που αφορά το Ζαμπέλιο Κληροδότημα είναι γραμμένη με ψιλά γράμματα στην ιστορική συνείδηση. Με τον Ζαμπέλη το νησί έχασε την ευκαιρία να αποκτήσει έργα βασικής υποδομής. Αν είχαν πραγματοποιηθεί όσα ο ίδιος οραματίστηκε και τέλος όρισε στην διαθήκη του, η Κέρκυρα θα είχε μια πολύ διαφορετική όψη σήμερα, ακόμη πιο όμορφη.

Όσο αφορά το έργο της αποξήρανσης, πέρασε από πολλές τρικυμίες και σίγουρα θα μπορούσαν να γίνουν ακόμα περισσότερα. Η προσφορά του ήταν σίγουρα ανεκτίμητης αξίας. Ο όρος ευεργέτης του ταιριάζει απόλυτα. Η αγάπη του για το νησί και τους κατοίκους του, αποδεικνύεται από το γεγονός, ότι άφησε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του εδώ. Οξυδερκής, λεπτολόγος και άριστος γνώστης της ελληνικής πραγματικότητας, προσπάθησε μέχρι τελευταία στιγμή να προσφέρει κάτι σε αυτό τον τόπο που όμως δεν τον θυμάται.



[1] Δαφνής Κ., Κερκυραϊκά Χρονικά, τόμος XX, Κέρκυρα, 1979, σελ. σελ. 175

[2] Αυτόθι.

[3] Αυτόθι.

 

 

 

 

 

 



 

 

Η ΚΗΔΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ

SOLOMOS_1_457_x_600

(Η Περιγραφή γίνεται από τον Παναγιώτη Σαμαρτζή) *(1)  *(2)

Την 9η Φεβρουαρίου 1857 έφυγε από την ζωή ώρα 12 μ. ο ποιητής Κόμης Διονύσιος Σολωμός μετά από μεγάλη ασθένεια. Και την 10η τρέχοντος έγινε η τελετή. Κατοικούσε δε στα τείχη, πλησίον της οικίας του κυρίου Δενδρινού

solomoshouse_402_x_600

και τον μετέφεραν εις την Εκκλησίαν της Μητροπόλεως Σπηλαιώτισσας (Μητρόπολη). Όπου έκαναν ένα ύψωμα (catafalco) με τρία σκαλιά και είναι ανάμενες όλες οι λαμπάδες. Του έγινε μια λαμπρά παράταξη: Ήταν το Φλάμπουρο της Μητρόπολης, ακολουθούσαν οι νέοι του Πανεπιστημίου, όπου στα άκρα ήταν νέοι μαυροφορεμένοι που βαστούσαν λαμπάδες, εις το μέσον η Φιλαρμονική Μουσική παίζοντας διάφορα λυπητερά κομμάτια, πίσω οι ιερείς, καθώς και ο Αρχιεπίσκοπος Αθανάσιος Πολίτης.

athanasiospolitis_213_x_281

Μετά ταύτα, μερικοί ιερείς χωρίς ιερά, στη συνέχεια ένας νέος που βαστούσε σ’ένα προσκέφαλο κάτι και μετά το φέρετρο του πεθαμένου όπου η λάρνακα απέξω ήταν καλυμμένη με μόλυβδο και την βαστούσαν τέσσερις Ευγενείς, στα άκρα  ήταν άλλοι άρχοντες του τόπου .οι οποίοι βαστούσαν τα καλύμματα, όπως ο Ιππότης Κανδιάνος Ρώμας,ο Κυρ. Μάντζαρος,ο Κυρ. Ιππότης Ανδρέας Μουστοξύδης, ο Κυρ Ιππότης Ξυδιάς κ.λ.π.

Manzaro-_600_x_218

Εις τας γωνίας ήσαν νέοι βαστώντες λαμπάδες και πίσω από το φέρετρο ήταν ο Πρόεδρος της Γερουσίας Αλέξανδρος Δαμασκηνός, όλοι οι Γερουσιαστές, όλοι οι Βουλευτές, οι Ιππότες, μερικοί Άγγλοι, οι Πρόξενοι των διαφόρων Δυνάμεων, όλοι οι Υπάλληλοι και Επαγγελματικοί παντός βαθμού και τάξεως και διάφοροι άλλοι. Και έκαμαν τον γύρο από τα τείχη, το μέρος του Αγίου –όπου περνούσαν οι καμπάνες των εκκλησιών εσήμαιναν νεκρά – το μέρος του Μάστρακα και τέλος, εντός της εκκλησίας της Μητρόπολης, όπου ήσαν χωροφύλακες στις πόρτες της Εκκλησίας για την ησυχίαν. Τον έβαλαν στην καθορισμένη θέση. Αφού τελειώσανε όλα, του έκαμαν διαφόρους λόγους και ύμνους : πρώτος ο Πρόεδρος της Βουλής Αντώνιος Δάνδολος, δεύτερος ο Κυρ Μαρκοράς, τρίτος ο Κυρ Τρύφωνας, τέταρτος ο Κυρ. Ξυδιάς και πέμπτος κάποιος ποιητής,( Το 1857 ο Σολωμός πεθαίνει, ο Πολυλάς εκφωνεί τον επικήδειο λόγο.) *(3) επαινούντες τας πράξεις και τα κατορθώματα αυτουνού του ανδρός. Τινές λόγοι πιθανόν να δημοσιευθούν. 

Σε συνέχεια ένας ιερέας μόνο, τον επήρε με την ίδια παράταξη ως το Κοιμητήριο αφού τον πέρασαν από την Σπηλιά , το μέρος του Αγίου Αντωνίου –όπου οι κώδωνες, καθώς και της λατινικής Εκκλησίας San Francesco εσήμαιναν νεκρά-, τα εμπορικά καταστήματα, την πλατείαν , την οδών των υδάτων,(Ευγ.Βουλγάρεως) – και πάλιν οι δύο Εκκλησίες Duomo και

Annunziata εσήμαιναν  -, την Βασιλική Πύλη και τέλος το Κοιμητήριον, όπου έφθασαν τις 4 μ.μ. και όπου κάποιος κύριος του έκαμε άλλον νεκρικό λόγο και τελειώσανε. Έτσι επέστρεψαν οι λυπημένοι στην Χώρα και επήγε ο καθένας στο σπίτι του.

Την επόμενη μέρα τον θάψανε και γράψανε στο τάφο: << Γαίαν έχεις ελαφράν και αιωνία η μνήμη σου αείμνηστε Ποιητά Διονύσιε Σολωμέ….>>

*(1)

__001_447_x_600

Ο Παναγιώτης Σαμαρτζής είναι ο άγνωστος χρονικογράφος της Κέρκυρας…..Πηγή:ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Σ.ΣΑΜΑΡΤΖΗΣ «Καθημερούσιαι Ειδήσεις» ΚΕΡΚΥΡΑ 1854 -1867 Πρόλογος, επιλογή, επιμέλεια κειμένων ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΡΤΕΡ, ΕΛΙΑ 2000

*(2)Το κείμενο, αν και γραμμένο στην Δημοτική γλώσσα, προσπαθήσαμε και κρατήσαμε το ύφος προσαρμόζοντας μόνο ορισμένες λέξεις στην καθομιλουμένη σήμερα

*(3)  ΕΠΙΚΗΔΕΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΣΟΛΩΜΟ

Κέρκυρα,

 

Προχθές επαράδωσε το πνεύμα ο Κόμης Διονύσιος Σολωμός. Ποίον άνθρωπον έχασεν ο ελληνικός κόσμος, η ανθρωπότης όλη, αρκετά και μόνα το δείχνουν η ευαγγελική ζωή του και τα ποιητικά του έργα, ώστε κάθε εικόνισις των, εις την παρούσαν στιγμήν, είναι περιττή.

 

Αλλά περιττό δεν είναι εις το βαρύ πένθος, οπού επλημμύρισε ταίς καρδιαίς των κατοίκων της Κερκύρας -όπου ο αείμνηστος με αγάπη επέρασε το άνθος της χαριτωμένης ζωής του, και είδε αχ! μόλις εις τα χαράματα ταίς γαληναίς ημέραις της γεροντικής ηλικίας, όπου με υπομονή και με πίστην ασάλευτην εις την αλήθεια, ωρίμαζε τους γλυκούς καρπούς του νοός του, ώσπου τέλος αφήνοντας μας εις τα δάκρυα αναπαύθηκε εις τα βάθη εκείνου του νοητού κόσμου, του οποίου προαισθανότουν τα μυστήρια και εις το οποίον καθώς ο ίδιος είπε εις ταίς ύστεραις ημέραις της σκληρής αλήθειας του, ο άνθρωπος βλέπει όλο το Αληθές, δεν είναι, όχι, περιττό να προσφέρει και ο ελάχιστος μίαν μαρτυρίαν της αγάπης την οποίαν εκείνος είχε το χάρισμα να εμπνεύσει και εις την πλέον αναίσθητη ψυχή με το αγγελικό του ήθος ως να είχε τόση δύναμη η φλογερή του καρδιά, ώστε ν' αναστήσει και τα νεκρωμένα αισθήματα εις τα ξένα στήθη.

 

Αυτός, ο οποίος είχε την αρετή, πούναι το στεφάνι όλων των αρετών, τη γλυκειά ταπεινοφροσύνη, τόσο αληθινή, ώστε εστόμωσε το πικρό δόντι του φθόνου, αυτός απ' εκεί όπου είναι, βέβαια δέχεται μ' ευγνωμοσύνη τους στεναγμούς μας, καθώς με τρυφερή συγκίνηση, εδεχότουν ζώντας μεταξύ μας, το χαιρέτισμα του μικροτέρου ανθρώπου.

 

Η Κέρκυρα που εχάρη εικοσιοχτώ χρόνους της σεβαστή τούτην Ύπραρξη, έχει το πικρό προνόμιο να βλέπει σιμά εις το πένθος οπού σκεπάζει όλη την ελληνική γη, το χάσμα που αφήνει εις τους κόλπους της ο θάνατος του αγαθού ανδρός, του πλούσιου ευεργέτη, του θερμού φίλου, και, ως προς αυτό μόνον, τούτος ο τόπος - του οποίου μικρή παρηγοριά απομένει η μεγάλη αυτή και αξιοθρήνητη δόξα που τον εδιάλεξε δεύτερη πατρίδα του, λέγοντας συχνά "εδώ θ' αφήσω τα κόκκαλά μου", -η Κέρκυρα μόνη δύναται να ξέρει και να αισθανθεί πόσο τέλεια εις τον Μεγάλον Άνδρα, τον οποίον κλαίμε, εφαρμόζονται οι εξής στίχοι του:

 

"Κι αν για τα πόδια του ΚΑΛΕ κι αν για την κεφαλή σου

κρίνους ο λίθος έβγανε, χρυσό στεφάνι ο Ήλιος,

δώρο δεν έχουνε για σε, και για το μέσα πλούτος.

 

Όμορφος κόσμος, ηθικός, αγγελικά πλασμένος."

 

Η τύχη των αρχείων Μουστοξύδη

Andreas_Moustoxidis_560_x_599

17 Ιουλίου  του 1860 πεθαίνει ο μεγάλος Κερκυραίος λόγιος, Ανδρέας Μουστοξύδης. Τα χειρόγραφά του  μένουν στα χέρια του γιου του Μιχαήλ. Μετά τον θάνατο του Μιχαἠλ  η χήρα του Ουρανία Δετζόρτζη, σαν μόνιμη επίτροπος των ανήλικων θυγατέρων της Μαρίας και Ελένης Μουστοξύδου, αποφασίζει να βγάλει σε πλειστηριασμό τα χειρόγραφα του ιστοριοδίφη  μεγάλου αυτού ανδρός.

Έτσι παρουσιάζουμε πιο κάτω την υπ’ αρ. 7129 «ΔΗΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΟΥ Κινητών πραγμάτων.»

001_596_x_600

001_600_x_219

Τοιχοκολλήθηκε την 4η Φεβρουαρίου 1887.

Με βάση τη Δηλοποίηση, ο κατάλογος των χειρογράφων αυτών, βρίσκονταν στον Συμβολαιογράφο Ν. Σ. Τριβόλη, ο οποίος την Κυριακή 1 Μαρτίου 1887 θα διενεργούσε και τον πλειστηριασμό στο γραφείο του, που βρίσκονταν στην οδό  Ευγ. Βουλγάρεως.

Τα έγγραφα βρίσκονταν στα χέρια του συμβολαιογράφου από τις 8 Δεκεμβρίου του 1886 και η απόφαση που επέτρεπε την εκποίησή τους ελήφθη την 21 Ιανουαρίου 1887.

Η αξία τους υπολογίσθηκε στο ποσό των 14.000 δρχ.

Η κατακύρωση θα γίνονταν στον τελευταίο πλειοδότη μετά από 3 λεπτά της τελευταίας του προσφοράς με το χτύπημα ράβδου στο συμβολαιογραφικό τραπέζι. Τα χρήματα έπρεπε να καταβληθούν μετρητά στον συμβολαιογράφο, άμεσα, μετά την κατακύρωση στον πλειοδότη.

Η δηλοποίηση θα έπρεπε να τοιχοκολληθεί στο Ειρηνοδικείο Κερκύρας, στην αγορά της πόλεως, στην θύρα του συμβολαιογράφου και να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα «Φωνή».

002_600_x_200

Για την τύχη των εγγράφων μετά το πλειστηριασμό, μας μιλά η Αγαθή Νικοκάβουρα στην μελέτη της: «ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗ» που δημοσιεύθηκε στα «Πρακτικά του τρίτου Πανιόνιου Συνεδρίου 23-29 Σεπτεμβρίου 1965» Τόμος πρώτος σελ.246.

Το αρχείο αγοράστηκε κατά το πλειστηριασμό από το Πετρίδειο Κληροδότημα έναντι του ποσού των 14.000 δρχ. -Το Πετρίδειο κληροδότημα υπάρχει στην Ιερά Μητρόπολη Κερκύρας και πρόεδρός του είναι ο εκάστοτε Μητροπολίτης Κερκύρας.

43_451_x_600

( Πετρίδης, Πλάτων (Νόκοβο Βόρειας Ηπείρου 1790 – Κέρκυρα 1852). Λόγιος και εθνικός ευεργέτης. Εγκαταστάθηκε, σε μικρή ηλικία, με την οικογένειά του στην Κωνσταντινούπολη. Με τη βοήθεια του Άγγλου πρεσβευτή στην Πόλη, Έλγιν, σπούδασε στην Αγγλία και το 1812 διορίστηκε υπάλληλος στην αγγλική διοίκηση Επτανήσου στη Ζάκυνθο. Παράλληλα ασχολήθηκε με εμπορικές επιχειρήσεις που του επέτρεψαν να αποκτήσει μεγάλη περιουσία. Το 1814 ακολούθησε την αγγλική διοίκηση στην Κέρκυρα ως μεταφραστής και έφορος των σχολείων. Πρωτοστάτησε στην ίδρυση δημόσιων βιβλιοθηκών και στην έκδοση της Εφημερίδας των Ελευθερωμένων Νήσων. Πιθανότατα έπαιξε σημαντικό ρόλο και στη σύσταση της Ακαδημίας των Ελευθερωμένων, της οποίας ήταν μέλος. Το 1834 διορίστηκε γραμματέας της Ιόνιας Γερουσίας και του απονεμήθηκε ο τίτλος του ιππότη. Κληροδότησε την περιουσία του «διά την πνευματικήν ωφέλειαν της Κερκύρας», δηλαδή για υποτροφίες νέων, εκτύπωση βιβλίων και δωρεάν διανομή τους. Τη βιβλιοθήκη του κληροδότησε στη δημοτική βιβλιοθήκη της Κέρκυρας. Το κυριότερο από τα πρωτότυπα έργα του τιτλοφορείται Ειδοποίησις και πρότασις προς τους Ίωνας, διά να αναορθώσωσι την γλώσσαν της παλαιάς Ελλάδος (1817). Κυρίως ασχολήθηκε με μεταφράσεις από την ιταλική και την αγγλική γλώσσα.) http://www.ygeiaonline.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=43340:petridhs_platvn

Τα χειρόγραφα αποκτήθηκαν δυνάμει του συμβολαίου υπ’ αρ. 7380 από 23 Μαρτίου 1887.

Στις 18 Ιουλίου 1887 ο Αρχιεπίσκοπος Κερκύρας Ευστάθιος,

Thumb8713

Ευστάθιος Βουλισμάς

αναθέτει σε μια τριμελή επιτροπή αποτελούμενη από τους Μάρκο Θεοτόκη Αρχειοφύλακα Κερκύρας, Νικ. Βούλγαρη και τον καθηγητή και ιστορικό Ιωαν.Ρωμανό να εξετάσει το αρχείο και να συντάξει σχετική έκθεση.

Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε, ότι, μετά τον θάνατο του Μουστοξύδη και σύμφωνα με την επιθυμία του, ο σύγαμπρός του Αιμίλιος Τυπάλδος,

typaldow

είχε σκοπό να συντάξει με βάση τα χειρόγραφα αυτά, την βιογραφία του Μουστοξύδη.  Για τον λόγο αυτό ο Τυπάλδος είχε κάνει  μερική  ταξινόμηση. Όμως μεταξύ αυτών παραδόθηκε από την Ουρανία Μουστοξύδη και ένα άλλο κιβώτιο γεμάτο από έγγραφα, σημειώσεις και χαρτιά φύρδην μίγδην. Η επιτροπή ταχτοποίησε και αυτά και έτσι τελικά το αρχείο που βρίσκεται στην Ιερά Μητρόπολη Κερκύρας, αποτελείται από 30 δεσμίδες.

Παράλληλα η επιτροπή εξαίρει την σπουδαιότητα του Αρχείου το οποίο παρουσιάζει την πολύπλευρη δράση του ανδρός σ’ όλη την πολύχρονη πολιτεία του, σαν ιστορικού συγγραφέα, φιλόλογου ευρωπαϊκού κύρους, εμπνευστή της παιδείας και πολιτικού υπερασπιστή των δικαίων του Ιόνιου Λαού.

 

Πως χάθηκαν τα έπιπλα του Αχιλλείου !!!

Δημοσιεύοντας σήμερα το ντοκουμέντο αυτό αισθάνομαι παράξενα συναισθήματα.Γεννήθηκα στην Ελλάδα άρα είμαι ¨Ελληνας.Μου έμαθαν ότι η Ελλάδα εἰναι μια πατρίδα με μεγάλη ιστορία.Έμαθα από μόνος μου και όχι επειδή μου το δίδαξαν, ότι κάποιοι πρόγονοί μου δίδαξαν όλο τον κόσμο αξίες  και αρχές.Σκέφτομαι ότι τα  χρόνια μετά την απελευθέρωση το 1821 πάμε από το κακό στο χειρότερο. Πτωχεύσεις πολλές,δάνεια πάντοτε,πνευματικά σε μεγάλη μετριότητα,και τόσα άλλα.Τελικά το συναίσθημα μου με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είμαστε ανάξιοι απόγονοι άξιων προγόνων.

Μια ημέρα με ημερομηνία 29 Αυγούστου 1925 βγαίνει από το επίσημο κράτος μια απόφαση που αναφέρει:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΙΣ ΠΛΕΙΟΔΟΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ

ΕΚΠΟΙΗΣΕΩΣ

ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΙΟΥ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Πωλήθηκαν 592!!! αντικείμενα.

Ιδού τα αντικείμενα και το διάταγμα.

_001ab_600_x_419

_004_600_x_415

_005_600_x_414

_006_600_x_432

_007_600_x_418

_008_600_x_418

_009_600_x_419

_010_600_x_423

_011_600_x_420

_012_600_x_424

_013_600_x_423

_014_600_x_419

_015_600_x_415

_016_600_x_425

_017_600_x_421

_018_600_x_429

_019_600_x_417

_020_600_x_418

_021_600_x_431

_022_600_x_441

_023_600_x_420

_024_600_x_430

_025_408_x_600

Έτσι με το πάρτετα όλα άδειασε ένα παλάτι.Θα είμουν περίεργος να μάθω,εκτός από τις λεηλασίες,υπάρχει άλλο παλάτι στον κόσμο που άδειασε κατ'αυτόν τον τρόπο?

Φιλεκπαιδευτικός Όμιλος Κερκύρας 1929

Το 1929 ιδρύθηκε στην Κέρκυρα  ο Φιλεκπαιδευτικός Όμιλος του οποίου  το όνομα του Προέδρου αλλά και της επιτροπής που τον απαρτίζανε  εμφανίζονται στην πιο κάτω εικόνα.

002_600_x_111

Θα ασχοληθούμε με την εργογραφία τριών εξ αυτών:

Πρόεδρος: Κ.Ε.ΣΟΛΔΑΤΟΣ

Έργα:

Κ. Ε. ΣΟΛΔΑΤΟΣ, «Ή εθνική γλώσσα εις την Έπτάνησον», Νέον Κράτος 3 (1939), σ. 144-160.

Κ. Ε. ΣΟΛΔΑΤΟΣ, «Ανδρέας Κάλβος», 'Επτανησιακή Πρωτοχρονιά, Αθήνα 1953, σ. 23.

C. SOLDATOS, «La bibliothèque publique de Corfou», L'Hellénisme

Κ. Ε. Σολδάτου, «Η ‘Ωδή στους Ιονίους’ του Ανδρέα Κάλβου»,Ελληνική Δημιουργία, Ζ΄ (1954)

6. Κ. Ε. Σολδάτου, Μνήμη Νικολάου Α. Λευθεριώτη, Αθήνα, 1963 και Κ. Δαφνή, Κερκυραϊκά Χρονικά, τόμος ΧΙ (1965) 153-157.

Κ.λ.π.

ΝΙΚΟΣ ΛΕΥΘΕΡΙΩΤΗΣ

001a

Ο Ν. Λευθεριώτης ήταν από τους ιδρυτές του Σοσιαλιστικού Ομίλου και μέλος της περίφημης <<Συντροφιάς των Εννιά >> μαζί με την Ειρήνη Δενδρινού, τον Ντίνο Θεοτόκη, τον Μάρκο Ζαβιτσιάνο, τον Λυκούργο Κογεβίνα, τον Π.Ξ.Σταματόπουλο, τον Αντώνη Μουσούρη, τον Κώστα Χατζόπουλο και τον Λάμπρο Πορφύρα

002_2_405_x_600

Ο Νίκος Λευθεριώτης (αριστερά με την γενειάδα) μαζί με τον Κ. Θεοτόκη και τον γιατρό Σπύρο Παξινό σε μια από τις σκάλες του Αχιλλείου το 1919.

Έργα:

Ν. Λευθεριώτης, «Τα σπίτια του Σολωμού στην Κέρκυρα», Κερκυραϊκά Χρονικά 6 (1958) -58.

Ν. Λευθεριώτης  :Κων/νος Θεοτόκης

             «               Η Πολιορκία της Κέρκυρας του 1716

             «                Ποιήματα: ΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΕΙΡΗΝΗ, ΥΜΝΟΣ ΣΤΗ ΝΥΧΤΑ, ΦΥΓΗ, ΠΑΙΓΝΙΔΑΚΙ, ΓΙΑ ΕΝΑ ΚΕΝΤΗΜΑ, ΠΟΘΟΣ, ΗΘΕΛΑ,

                "                   ΛΕΥΚΑ  ΦΤΕΡΑ, ΓΙΑ ΤΑ ΟΓΔΟΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ, ΣΤΗΝ ΚΑΤΙΝΑ

                  "                    ΠΑΠΑ, ΜΗ ΣΚΕΦΤΕΣΑΙ ΤΕΤΟΙΑ ΣΤΙΓΜΗ.

Ν.Λευθεριώτη: Μεταφράσεις ποιημάτων ξένων ποιητών.

Κ.λ.π

 

ΑΓΑΘΗ ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ

Thumb9444

ΚΑΘΗΓΉΤΡΙΑ ΣΤΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟ

1868 Ιδρύεται το Αρσάκειο Κέρκυρας.

 

Έργα:

Θησαυρίσματα - Thesaurismata [Τόμοι 1-15]

Ὑπότιτλος Τόμου:

 

Περιοδικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἰνστιτούτου Βυζαντινῶν καὶ Μεταβυζαντινῶν Σπουδῶν - Bolletino del' Instituto Ellenico de Studi Bizantini e Post-Bizantini

Νικοκάβουρα Ἀγαθή,«Ἔρευνα ἔργων καὶ χειρογράφων τοῦ Ἀνδρέα Μουστοξύδη», σσ. 89-108

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Κορφολογήματα. Κέρκυρα, 1976, σελ. 130

Νικοκάβουρα Ἀγαθή,«Ἐπιστολὲς Ἀνδρέα Μουστοξύδη», σσ. 118-142

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Ο στρατηγός Dufour

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Η βοτανική στα Εφτάνησα και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Φλαγγίνειο Ανεμομύλου

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Μάριος Πιέρης, ο Κερκυραίος

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Τα Κερκυραϊκά – Delle Cose Corciresi του Ανδρέα Μουστοξύδη (Η πολύπλαγκτη ιστορία ενός συγγράμματος)

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Η ελληνική κοινότης της Μπαρλέττας και η «Κυρία των Αγγέλων»

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Η ελευθεροτυπία στα Εφτάνησα και η Αναγνωστική Εταιρία

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Ισαβέλλας Θεοτόκη Αλμπρίτζη

ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑ ΑΓΑΘΗ, Οικογένεια Καλογερά

Κ.λ.π.

Παρουσιάσαμε τα τρία αυτά μέλη του Φιλεκπαιδευτικού Ομίλου και μερικές από τις δράσεις τους, για να δείξουμε ότι ήταν άνθρωποι δημιουργικοί στο χώρο των γραμμάτων και ιδιαίτερα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κέρκυρας. Ειδικά η σκέψη τους στη συλλογή λαογραφικού υλικού που αποτελεί και τις ρίζες κάθε κοινωνίας,φαίνεται από την πιο κάτω επιστολή που έστειλαν.

001_400_x_600002ab_430_x_600

Παρατηρήσεις επί της επιστολής αυτής:

-Η γλώσσα είναι δημοτική όπως αυτοί την ήθελαν, γλαφυρή και πλήρως κατανοητή.-

-Εκθειάζει την βιομηχανική ανάπτυξη του νησιού, όμως…….

-Η Κέρκυρα έχει μείνει πίσω στη περισυλλογή των μνημείων του λόγου του νησιού που… «είναι οι καθαρές πηγές από όπου ροβολούν αρμονικά τα ποτάμια που πλουτίζουν την εθνική ζωή.»

-Κάνει έκκληση στους Κερκυραίους να ανταποκριθούν και να βοηθήσουν τον Φιλεκπαιδευτικό Σύλλογο στο έργο του αυτό, στέλνοντας μάλιστα και τις πιο κάτω οδηγίες για το τι πρέπει να συλλεχθεί.

003_386_x_600004_427_x_600

Η τόσο πολύ μεθοδευμένη έρευνα που προτείνεται στο πιο πάνω έγγραφο, είναι ένα μεγάλο εργαλείο στα χέρια των μελετητών της λαογραφίας. Θεωρώ ότι και σήμερα  είναι ένα εγχειρίδιο που θα μπορούσε να βοηθήσει πάρα πολύ στη συλλογή λαογραφικού υλικού, γιατί περιέχει τα πάντα. Η λαογραφία αφορά στοιχεία μιας παλαιότερης εποχής που ή συνεχίζεται σήμερα και από την έρευνα βρίσκουμε τις πηγές της, ἠ έχει  σβήσει και πρέπει να την παρουσιάσουμε μια και αποτελεί στοιχείο της κοινωνίας των παππούδων  μας. Η κοινωνική μας ιστορία είναι τόσο αξιόλογη όσο και η ιστορία των πολεμικών, πολιτικών κ.λ.π συμβάντων.

Είναι η μελέτη της τόσο ζωντανή που σε οδηγεί ονειρικά σε άλλες εποχές και αφήνει την φαντασία σου να ταξιδέψει σε γλαφυρές εικόνες του παρελθόντος, είτε μιας εποχής μαύρης και άραχνης  είτε σε μια εποχή νοσταλγίας μακριά από την καθημερινότητα. Δεν ξέρω τι αποτέλεσμα είχε η προσπάθεια του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου αλλά η προτεινόμενη μελέτη έγινε από ανθρώπους του πνεύματος και απευθύνονταν στην εθελοντική βοήθεια των απλών ανθρώπων της Κέρκυρας. Είναι δυστυχώς αλήθεια, ότι οι συμπατριώτες μας δεν διακρίνονται για τον εθελοντισμό τους και ειδικότερα όταν αφορά την πνευματική τους καλλιέργεια. Άλλωστε αυτό αποδεικνύεται και από το ότι μετά το εγχείρημα δεν ξέρω κάποια μελέτη να δημοσιεύτηκε σαν αποτελέσματα της έρευνας αυτής.

Άλλες εκδηλώσεις του ομίλου.

Πιο κάτω παραθέτουμε προσκλήσεις για ομιλίες. Κάποιες από αυτές  έχουν και χρηματικό αντίτιμο για να τις παρακολουθήσουν.

006_435_x_600

1930. Στην αίθουσα του Εκπαιδευτηρίου «Καποδίστριας» ομιλία του κου Δ.Μαυρόπουλου για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη

009_441_x_600

1932. Στη Δημόσια Βιβλιοθήκη, ομιλία με θέμα: «Υπνωτισμός και υποβολή» υπό του Κου Mirza Ran

005_387_x_600

1931.Απαγγελία του ποιήματος: «Ακρίται»

010_439_x_600

1930. Αίθουσα Λέσχης Δημ. Υπαλλήλων. Ομιλία της καθηγήτριας  κας Αγάθης Νικοκάβουρα με θέμα: «Η λαογραφία και η Κέρκυρα».

008_456_x_600

1931. Στην αίθουσα του εκπαιδευτηρίου Τσούρη.

013_459_x_600

1930. Αίθουσα Λέσχης Δημ. Υπαλλήλων. Θέμα: «Μεταπολεμικά φιλολογικά ρεύματα». Ομιλητής ο κος Κ. Δαφνής.

014_586_x_600

1931. Αίθουσα Παλαιάς Φιλαρμονικής. Θέμα: «Περί Φιλελλήνων». Ομιλητής ο κος Σπυρἰδωνας  Θεοτόκης.

015_449_x_600

1931. Αίθουσα Παλαιάς Φιλαρμονικής. Θέμα: «Η Ἐνωσις της Επτανἠσου». Ομιλητής ο κος Κ.Μακρής (Δικηγόρος).

016_447_x_600

1933. Δημόσια Βιβλιοθήκη. Θέμα: «Η οικογένεια». Ομιλητής ο κος  Γρηγόριος Καρύδης, καθηγητής.

017_460_x_600

1931. Ναός Αγίου Ιάσωνος και Σωσιπάτρου. Θέμα: «Ο Ναός Αγίου Ιάσωνος και Σωσιπάτρου». Ομιλητής ο κος  Μ.Τσούρης καθηγητής

Όπως φαίνεται, οι πιο πάνω προσκλήσεις έχουν ημερομηνίες  μέχρι το 1933.Το πότε ακριβώς έπαψε να υπάρχει ο Φιλεκπαιδευτικός Όμιλος δεν γνωρίζουμε, εκείνο όμως που παρατηρούμε, είναι ότι ιδρύθηκε από υψηλά στεκούμενους πνευματικά ανθρώπους, που σκοπό είχαν  να βοηθήσουν την Κέρκυρα μέσα από μαθήματα-διαλέξεις, να συγκεντρώσουν λαογραφικό υλικό και γενικά να ανυψώσουν το πνευματικό επίπεδο των Κερκυραίων.

Μάλλον μια ακόμα προσπάθεια χαμένη.!!!

 

 

 

Αναζήτηση

Corfu Museum

Corfu Museum….τι μπορεί να είναι αυτό;

Θα το έλεγα με μια λέξη…. Αγάπη! Για ένα νησί που το γνωρίζουμε ελάχιστα. Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε ν’ αγαπήσουμε ότι δεν το γνωρίζουμε. Στόχος λοιπόν είναι να το γνωρίσουμε όσο πιο βαθιά μπορούμε, μέσα από το χθες και το σήμερα, γιατί αλλιώς πως θα το αγαπήσουμε; Αγαπάω ατομικά και ομαδικά έχει επακόλουθο…. φροντίζω….. μάχομαι… και σέβομαι. Αγάπη προς την Κέρκυρα είναι το Corfu Museum και τίποτε άλλο.

Μετρητής

Εμφανίσεις Άρθρων
1453368